Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III RN 109/00 Generato dall'IA

Tax exemption for R&D units does not cover agricultural business activities outside their core research tasks.

Numero d'incarto III RN 109/00
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the extraordinary review filed by the Institute of Breeding and Acclimatization regarding a refusal of agricultural tax refunds. The court found that the Institute's agricultural production was a commercial activity distinct from its core research duties under the relevant statute. Consequently, the tax exemption was correctly denied as it applies only to primary research tasks, not to separate commercial agricultural operations.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 2 ust. 1 i 2 w związku z art. 18 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych; Tax exemptions for research and development units apply strictly to their primary research tasks and do not extend to separate commercial agricultural activities conducted for profit.

Parole chiave

Generato dall'IA
tax exemption research units agricultural tax commercial activity strict interpretation core tasks extraordinary review

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 2 ust. 1 i 2 w związku z art. 18 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych
W prowadzonej w tych latach ewidencji nie wyodrębniono działalności, o której mowa w art. 2 ust.
art. 217 Konstytucji RP
Zgodnie z art. 217 Konstytucji RP przyznawanie

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 7 czerwca 2001 r.

III RN 109/00

Zwolnienie podatkowe jednostki badawczo-rozwojowej nie obejmuje rolniczej działalności gospodarczej nie należącej do jej zadań podstawowych (art.

2 ust. 1 i 2 w związku z art. 18 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 44, poz. 194 ze zm.).

Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2001 r. sprawy ze skargi Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 16 lutego 1998 r. [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku rolnego za lata 94-96, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od

wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu

z dnia 24 września 1999 r. [...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.

Uzasadnienie

Zaskarżonym rewizją nadzwyczajną wyrokiem z dnia 24 września 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu oddalił skargę Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w R. na decyzję Samorządowego Kolegium

Odwoławczego w W. z dnia 16 lutego 1998 r. Decyzja ta została wydana w drugiej

instancji na skutek odwołania Instytutu od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z

dnia 12 grudnia 1997 r., odmawiającej zwrotu podatku rolnego i leśnego za lata

1994-1996 i I ratę roku 1997. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w

mocy decyzję Burmistrza w części dotyczącej odmowy zwrotu podatku za lata 19941996 (co do kwoty 13.768,10 zł), natomiast uchyliło tę decyzję w części dotyczącej

pierwszego kwartału 1997 r. (co do kwoty 1627 zł) i w tym zakresie przekazało

sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie było ostateczne rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu podatku uiszczonego - według skarżącego

nienależnie - za lata 1994-1996. Powołany wyżej wyrok NSA ma następujące podstawy, które - w zakresie wynikającym z rewizji nadzwyczajnej - przedstawiają się jak

następuje:

Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu podatku rolnego za żądane okresy

wywodząc, iż na gruntach rolnych położonych na terenie Gminy W. w latach 19941997 strona nie prowadziła doświadczeń w ramach programów hodowlano-badawczych, zlecanych corocznie zgodnie z § 10 ust. 6 statutu Instytutu - w formie zlecenia

wewnętrznego. W prowadzonej w tych latach ewidencji nie wyodrębniono działalności, o której mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 44, poz. 194 ze zm.), a żądający zwrotu podatków Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w R.

nie posiada sporządzonego w poszczególnych latach wykazu przewidzianego w § 4

rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 sierpnia 1991 r. (Dz.U. Nr 72, poz. 318).

Zakład prowadził działalność wytwórczą w zakresie produkcji roślinnej, przynoszącą

rezultaty finansowe, a więc nie podlegającą zwolnieniu od podatku rolnego.

W decyzji organu odwoławczego zwrócono uwagę na fakt, iż nieprowadzenie

wspomnianej przez organ pierwszej instancji ewidencji wynikało z braku przewidzianego w § 10 pkt 6 statutu Instytutu zlecenia na prowadzenie prac badawczo-rozwojowych. W składanych deklaracjach podatkowych nie wykazano gruntów, na których

prowadzono by takie prace, w związku z czym w zasadzie cały areał przedstawiano

jako przeznaczony do uprawy w normalnej działalności rolniczej, także przewidzianej

w statucie Instytutu. Na tej podstawie działalność tę objęto opodatkowaniem.

Określeniu zakresu opodatkowania ma służyć ewidencja wyodrębnionej działalności,

gwarantująca przejrzystość co do tego, która działalność podlega opodatkowaniu, a

która nie. Takiej ewidencji podatnik nie prowadził deklarując opodatkowanie w

zasadzie wszystkich posiadanych gruntów, wyjąwszy niewielkie obszary zwolnione z

opodatkowania na podstawie przepisów o podatku rolnym (nieużytki, grunty VI

klasy). Dopiero w deklaracji na 1997 r. wyodrębniono grunty pod uprawami „specjalnymi”, od których nie deklarowano opodatkowania i grunty opodatkowaniem objęte.

Oznacza to - zdaniem organu odwoławczego - że w latach 1994 - 1996 podatek prawidłowo był przez stronę uiszczany. Kwestia podatku za 1997 r. znalazła się w rezultacie w odrębnym postępowaniu. Końcowo organ odwoławczy zaznaczał, iż wśród

uprawianych roślin były też takie, które w ogóle w zakres badań przewidzianych statutem Instytutu nie wchodziły

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił niekwestionowane okoliczności

faktyczne sprawy i podzielił podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Spornej kwestii

prawnej dotyczy następująca ocena. Zgodnie z art. 217 Konstytucji RP przyznawanie

ulg oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku następuje w drodze ustawy.

Strona prawo do zwolnienia z obowiązku podatkowego w podatku rolnym wywodzi z

ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych, a ściślej z treści jej art. 18 ust. 1.

Przepis ten ustanawia generalną zasadę, iż jednostka badawczo-rozwojowa jest

zwolniona od podatków. Treść tego przepisu zatem co do zasady wyłącza wskazany

w nim podmiot od jakiegokolwiek podatku. Wszakże ustęp 2 tego artykułu wprowadza odstępstwo od owej zasady, poddając na mocy art. 2 ust. 3 opodatkowaniu

działalność przykładowo w nim wymienioną oraz inną działalność gospodarczą bądź

usługową, choćby objętą przedmiotem działania tej jednostki. Nie ulega kwestii, że

zwolnienie w podatku odnosi się do jednostek badawczo-rozwojowych, zdefiniowanych jako państwowe jednostki organizacyjne wyodrębnione pod względem prawnym, organizacyjnym i ekonomiczno-finansowym, tworzone w celu prowadzenia badań naukowych i prac badawczo-rozwojowych, których wyniki powinny znaleźć zastosowanie w określonych dziedzinach gospodarki narodowej i życia społecznego.

Ustawodawca dopuszcza też (art. 2 ust. 3) prowadzenie działalności gospodarczej

lub usługowej przez jednostki badawczo-rozwojowe, zwłaszcza polegającej na produkcji aparatury i urządzeń, lecz w oczywisty sposób wyłącza ten rodzaj aktywności

spod dobrodziejstw unormowań art. 18 ust. 1 uregulowaniem zawartym w ust. 2 tego

przepisu. W celu ustanowienia przejrzystości w działalności jednostek badawczorozwojowych, a w szczególności zagwarantowania realizacji celu do jakiego zostały

te podmioty przede wszystkim powołane, na podstawie delegacji wynikającej z przepisu art. 19 ustawy, rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 7 sierpnia 1991 r. w

sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej jednostek badawczo-rozwojowych (Dz.U. Nr 72, poz. 318) wprowadzono dalsze uściślenia zakresu ich funkcjonowania. I tak w § 2 in fine uregulowano źródła przychodów tych jednostek. Podstawowym źródłem przychodów jest sprzedaż prac naukowych i badawczo-rozwojowych

oraz ich wyników itp. W konsekwencji w § 4 rozporządzenia wprowadzono obowiązek wyodrębnienia w prowadzonej ewidencji działalności, o której mowa w art. 2 ust.

3 ustawy, w sposób umożliwiający płacenie od tej działalności obowiązujących podatków.

Rozważania interpretacyjne wyroku kończą następujące tezy. Po pierwsze,

zwolnienie z podatku, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych, dotyczy wyłącznie podmiotów w zakresie ich podstawowej działalności, określonej w art. 1 ust. 1, natomiast podlega wyłączeniu w przypadku innej

działalności, w tym gospodarczej bądź usługowej, przewidzianej w art. 2 ust. 3 tej

ustawy. Po drugie, w przypadku prowadzenia działalności, o której mowa w art. 2 ust.

3 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych, podmiot zdefiniowany w art. 1 ust. 1

tej ustawy korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 18 ust. 1, jeżeli prowadzi

ewidencję pozwalającą wyodrębnić dla celów podatkowych ten rodzaj działalności od

zadań podstawowych wyczerpująco określonych w powołanym art. 1 ust. 1.

W konkluzji NSA stwierdził, że skoro jest niesporne, że strona w latach 1994 1996 prowadziła działalność rolniczą na gruntach będących w jej posiadaniu i deklarowała z tych gruntów podatek, jednocześnie nie zgłaszała faktu wydzielenia niektórych z nich, jako zajętych pod uprawy związane z wykonywaniem ustawowych zadań

przypisanych jednostkom badawczo-rozwojowym oraz nie prowadziła ewidencji pozwalającej na wyodrębnienie działalności opodatkowanej z działalności korzystającej

w tym względzie ze zwolnienia – to zaskarżone orzeczenie uznać należy za odpowiadające prawu.

Od powyższego wyroku Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną

zarzucając rażące naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), art. 18 ust. 1 i 2 w

związku z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych oraz art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku

rolnym (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.) i z tych powodów

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi

Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej przedstawiona została następująca argumentacja: Podatek rolny w swej normatywnej strukturze przybiera postać podatku

od własności lub posiadania określonych składników majątkowych. Skoro przedmiot

opodatkowania jednostek badawczo rozwojowych – stosownie do art. 18 ust. 2

ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo rozwojowych – określony jest

sformułowaniem „inna działalność gospodarcza lub usługowa”, to do opodatkowania

jednostek badawczo-rozwojowych mogą mieć zastosowanie podatki od efektów tej

działalności. Wykluczyć natomiast należy podatek od majątku, stanowiącego podstawę działalności. Zatem ograniczenie wynikające z wymienionego art. 2 ust. 3

ustawy nie odnosi się do prowadzonej przez Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w O.M. działalności rolniczej, której nie można utożsamiać z działalnością gospodarczą w rozumieniu wymienionego przepisu. Dodać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 listopada 1998 r., K 12/98 (OTK 1998 nr 6, poz.

98) biorąc pod uwagę zaistniałe w orzecznictwie NSA rozbieżności stwierdził, że

podstawowym zadaniem jednostek badawczo-rozwojowych jest prowadzenie badań

naukowych i prac badawczo-rozwojowych. Są to zadania o oczywistym stopniu użyteczności publicznej i minimalizacja kosztów ich realizacji jest ze wszech miar społecznie uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że jedyny zarzut rewizji nadzwyczajnej z zakresu jej podstawy procesowej (por. art. 3931 pkt 2 KPC) dotyczy naruszenia art. 27 ust.

1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, stanowiącego, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Doprawdy nie wiadomo na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu - i to rażące - w wyroku oddalającym skargę wobec jej

nieuwzględnienia. Brak zasadnej podstawy procesowej rewizji nadzwyczajnej oznacza w konsekwencji, że miarodajna dla oceny co do poprawności zaskarżonego wyroku w zakresie zastosowanych i wskazanych w rewizji nadzwyczajnej przepisów

prawa materialnego jest podstawa faktyczna wyroku. Okoliczności faktyczne sprawy

nie były zresztą przedmiotem sporu w postępowaniu administracyjnym, w związku z

czym punktem odniesienia kontrowersyjnej kwestii prawnej jest ustalenie zaskarżonego wyroku, że Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w O.M.

(wchodzący w skład Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w R., działającego na

podstawie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych) w latach 1994-1996 prowadził działalność rolniczą, nie objętą (także pod względem organizacyjnym i ewidencyjnym) zakresem prac badawczo-rozwojowych (hodowlano-badawczych). Dla

rozważanej kwestii z zakresu prawa podatkowego istotne jest również, że wymieniony Zakład w składanych przez siebie deklaracjach podatkowych nie wykazywał

gruntów rolnych wykorzystywanych na cele naukowo-badawcze (działalność badawczo-rozwojową) i uiszczał wynikający z tych deklaracji podatek określony według

ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.

Przechodząc do kwestii prawnej w zakresie interpretacji i zastosowania art. 18

ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 2 ust. 3 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych

należy na wstępie odnieść się do wyrażonej w rewizji nadzwyczajnej sugestii jakoby

wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 listopada 1998 r., K 12/98 (OTK 1998 nr

6, poz. 98) przemawiał na rzecz stanowiska reprezentowanego w tej rewizji. Nie podzielając tej sugestii należy zauważyć, że przedmiotem powyższego wyroku TK była

ocena konstytucyjności art. 18 ust. 1 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych,

natomiast w kwestii art. 18 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 3 tej ustawy TK stwierdził, że

pozostaje ona poza zakresem rozpatrywanego wniosku oraz, że „nie jest rzeczą Trybunału Konstytucyjnego orzekać, czy i w jakim zakresie poddanie opodatkowaniu

działalności jednostek badawczo-rozwojowych, o której mowa w art. 2 ust. 3 ustawy,

powinno także skutkować odpowiednim wymierzaniem podatku rolnego i leśnego.

Rozwiązanie tych kwestii powinno nastąpić w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego a – jak widać z dotychczasowej praktyki – nie ukształtowała się jeszcze jednolita linia tego orzecznictwa”. Stwierdzając ponadto, że nie do Trybunału

Konstytucyjnego należy podejmowanie kroków mających na celu ujednolicenie istniejących rozbieżności, zauważono w tym wyroku, że problemy wnioskodawcy zabiegającego o ustalenie podlegania jednostek badawczo-rozwojowych obowiązkowi

podatkowemu w zakresie podatku rolnego „mogą zostać rozwiązane w drodze odpowiedniej interpretacji przepisów art. 18 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 3 ustawy”.

Sąd Najwyższy - wbrew stanowisku Ministra Sprawiedliwości - stwierdził, że w

zaskarżonym wyroku wyrażona została odpowiednia interpretacja powołanych wyżej

przepisów ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych, która - na co należy liczyć

- umożliwi ukształtowanie już jednolitego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie. Odwołując się do przedstawionej wyżej argumentacji wyroku NSA, Sąd Najwyższy stwierdził pełną zasadność przyjętych założeń. Po pierwsze, że z art. 18 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych wynika ograniczony

zakres zwolnienia podatkowego udzielonego jednostkom badawczo-rozwojowym. Z

zasady zwolnienia (ustęp 1 art. 18) została bowiem wyłączona działalność, o której

mowa w art. 2 ust. 3 (ustęp 2 art. 18). Po drugie – w związku z powyższym – o zakresie podlegania jednostek badawczo-rozwojowych obowiązkom podatkowym de-

cyduje rodzaj ich działalności. Jeśli dotyczy ona ich zadań podstawowych (art. 2 ust.

1 i 2) to są one zwolnione od podatków. Jeśli zaś chodzi o produkcję aparatury i

urządzeń, a także inną działalność gospodarczą lub usługową na potrzeby kraju i

eksportu w zakresie objętym przedmiotem ich działania (art. 2 ust. 3), to jednostki

badawczo-rozwojowe podlegają podatkom na ogólnych zasadach. Po trzecie, mając

na uwadze niekwestionowaną zasadę sprawiedliwości podatkowej wyrażającej się w

powszechności opodatkowania oraz równości podatkowej – zwolnienia podatkowe

należy traktować jako wyjątek wymagający wykładni ścisłej bez rozszerzania ich zakresu. Wychodząc z tego założenia nie ma żadnych uzasadnionych podstaw ażeby

działalność rolnicza nie należąca do kategorii zadań badawczo-rozwojowych (art. 2

ust. 1 i ust. 2 ustawy) była traktowana inaczej niż jako działalność gospodarcza w

rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy. W szczególności przekonywające jest stanowisko

wyroku w kontekście wyjaśnienia działalności gospodarczej, o której mowa w art. 2

ust. 3 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych, z uwzględnieniem znaczenia

tego pojęcia według przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), z których (por. art. 2 ust. 1, art. 10 pkt 1)

wynika, że działalnością gospodarczą jest działalność wytwórcza, budowlana, usługowa, prowadzona w celach zarobkowych i na własny rachunek podmiotu prowadzącego taką działalność. W kontekście ustaleń faktycznych sprawy jednostka badawczo-rozwojowa prowadząca na własny rachunek i w celach zarobkowych działalność rolniczą z pewnością zajmowała się działalnością gospodarczą.

Podzielając tezę zaskarżonego wyroku, iż „zwolnienie z podatku, o którym

mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych dotyczy wyłącznie podmiotów w zakresie ich podstawowej działalności, określonej w art. 1 ust. 1

natomiast podlega wyłączeniu w przypadku innej działalności, w tym gospodarczej

bądź usługowej, przewidzianej w art. 2 ust. 3 tej ustawy” – Sąd Najwyższy stwierdził,

że odmienne stanowisko rewizji nadzwyczajnej opiera się na nieprzekonywającej

argumentacji. Z całą pewnością wykładnia gramatyczna art. 18 ust. 2 w związku z

art. 2 ust. 3 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych nie stwarza podstawy do

wnioskowania jakoby opodatkowaniu podlegała nie rolnicza działalność gospodarcza, ale tylko „efekty tej działalności”. Powyższa teza rewizji nadzwyczajnej wątpliwa

jest także na gruncie analizy podatku rolnego i leśnego. Chociaż podatek ten w swej

konstrukcji jest związany z majątkiem (gruntami rolnymi – por. art. 1 ustawy z dnia 15

listopada 1984 r. o podatku rolnym), to przecież jest to jedyny podatek dotyczący

działalności rolniczej (o jakiej mowa w sprawie), z wyłączeniem podatku od nieruchomości i podatku dochodowego.

Z powyższych przyczyn uznając, że rewizja nadzwyczajna nie miała usprawiedliwionej podstawy Sąd Najwyższy orzekł stosownie do art. 393 12 KPC.