Supreme Court dismisses appeal as inadmissible because the labor dispute was handled in simplified procedure.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the plaintiff's appeal against the regional court's rejection of the labor dispute. The lower court ruled that the case fell under simplified procedure due to the claim's value and subject matter, making cassation inadmissible under the relevant code. The Supreme Court agreed, clarifying that the procedural track depends on the initial referral and claim value, not the judge panel composition.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c.; Art. 505 § 1 pkt 1 k.p.c.; Art. 47 § 2 pkt 1 k.p.c.: A cassation appeal is inadmissible in cases decided under simplified procedure, which is determined by the subject matter and claim value, not by the composition of the court panel.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III PZ 11/18 POSTANOWIENIE Dnia 20 listopada 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący)SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca)SSN Dawid Miąsik w sprawie z powództwa J. O.przeciwko Y. Spółce Akcyjnej w O.o odszkodowanie,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 20 listopada 2018 r.,zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G.z dnia 2 lipca 2018 r., sygn. akt VI WSC (…), oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. postanowieniem z dnia 2 lipca 2018 r. odrzucił skargę kasacyjną powoda J. O. od wyroku tego Sądu z dnia 20 marca 2018 r. oddalającego apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 7 listopada 2017 r., którym oddalono jego powództwo przeciwko stronie pozwanej Y. Spółce Akcyjnej w O. o zapłatę kwoty 10.000 zł tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu.W uzasadnieniu Sąd Okręgowy podniósł, że wobec skierowania niniejszej sprawy - zarządzeniem przewodniczącego z dnia 23 marca 2017 r. - do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, który to tryb nie został zmieniony postanowieniem wydanym na podstawie art. 13 § 1 k.p.c. ani w postępowaniu przed sądem pierwszej, jak też drugiej instancji, sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym.
W myśl art. 5051 pkt 1 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia pozwu) przepisy działu o postępowaniu uproszczonym stosuje się w sprawach należących do właściwości sądów rejonowych o roszczenia wynikające z umów, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 10.000 zł. Przedmiotowa sprawa obejmowała roszczenie z umowy o pracę, a wartość przedmiotu sporu nie przekraczała kwoty 10.000 zł. Natomiast, zgodnie z art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach rozpoznanych w postępowaniu uproszczonym.
Z tego względu Sąd Okręgowy na mocy art. 3986 § 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną powoda jako niedopuszczalną.W zażaleniu powód zaskarżył postanowienie Sądu Okręgowego w całości i wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie:
1) art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 3 k.p.c. w związku z art. 379 pkt 4 k.p.c., przez odrzucenie skargi kasacyjnej z tego samego powodu, który był podstawą do jej wniesienia, tj. faktu, że w sprawie, z uwagi na skład orzekający przed Sądami obu instancji w związku z przepisami postępowania o trybie uproszczonym, zaszła nieważność postępowania, ewentualnie w sprawie wystąpiło istotne zagadnienie prawne lub potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości;
2) art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c., przez jego wadliwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że sprawa rozpoznana została w postępowaniu uproszczonym, podczas gdy była ona rozpoznana przed Sądem pierwszej instancji w trybie zwykłym, o czym świadczy trzyosobowy skład sędziowski, a w trybie uproszczonym została rozpoznana jedynie apelacja i to ta okoliczność, powodująca, że skład Sądu drugiej instancji był niezgodny z przepisami, doprowadziła do nieważności postępowania, co było też głównym zarzutem wniesionej skargi kasacyjnej;
3) art. 3982 § 1 k.p.c., przez jego niezastosowanie, chociaż niniejsza sprawa jest sprawą z zakresu prawa pracy, a wartość przedmiotu zaskarżenia nie jest niższa niż 10.000 zł.W uzasadnieniu argumentowano, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w postępowaniu uproszczonym tylko wówczas, gdy w takim postępowaniu rozpoznał ją sąd pierwszej instancji. W niniejszej sprawie sprawa toczyła się w trybie zwykłym, o czym świadczy skład orzekający Sądu pierwszej instancji (jeden sędzia i dwóch ławników), a tylko apelacja została rozpoznana w trybie uproszczonym w składzie jednego sędziego, co doprowadziło do nieważności postępowania.
Zgodnie z przepisem ogólnym - art. 47 § 1 k.p.c. - w pierwszej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z kolei przepis szczególny, tj. art. 47 § 2 pkt 1b k.p.c. stanowi, że sprawy o dyskryminację z zakresu prawa pracy sąd pracy rozpoznaje w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. Reguły kolizyjne nie rozstrzygają kwestii, który przepis powinien mieć zastosowanie. Jednak stosując przepis szczególny, a więc przewidujący skład szerszy niż jeden sędzia, postępowanie nie mogło dalej toczyć się w trybie uproszczonym, a więc apelacja nie mogła zostać rozpoznana w składzie jednego sędziego.
Stoi to w oczywistej sprzeczności z funkcją postępowania odwoławczego, w którym skład sędziowski jest co najmniej taki sam, jak przed sądem pierwszej instancji. A zatem rozpoznając apelację w węższym składzie Sąd drugiej instancji naruszył prawo powoda do kontroli instancyjnej, a tym samym do sprawiedliwego i rzetelnego procesu. Stosownie do art. 367 § 3 k.p.c. rozpoznanie sprawy przed sądem drugiej instancji powinno nastąpić w składzie trzech sędziów zawodowych. Resumując, Sąd Rejonowy stosując przepis szczególny dotyczący składu orzekającego w pierwszej instancji w sprawach z zakresu prawa pracy automatycznie wyłączył możliwość stosowania przepisów o trybie uproszczonym, a Sąd Okręgowy rozpoznając apelację w trybie uproszczonym, doprowadził do nieważności postępowania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie jest nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 5051 § 1 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym w rozpoznawanej sprawie) przepisy o postępowaniu uproszczonym stosuje się w sprawach o roszczenia wynikające z umów, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza dziesięciu tysięcy złotych, a w sprawach o roszczenia wynikające z rękojmi, gwarancji jakości lub z niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej, jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty. W sytuacji, gdy roszczenia te mają swoje źródło w umowie o pracę, dochodzi do zbiegu przepisów o postępowaniu uproszczonym z przepisami art. 459-4777 k.p.c., normującymi odrębne postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy.
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wówczas występuje nie tylko możliwość, ale nawet konieczność stosowania przepisów o postępowaniu uproszczonym, zarówno przed sądem pracy pierwszej, jak i drugiej instancji (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2003 r., III PZP 2/03, OSNP 2003 nr 15, poz. 350 z glosami: P. Telengi, M. Prawn. 2005 nr 7, s. 356; P. Mroczkowskiego PS 2004 nr 9, s. 142 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada 2003 r., III PZP 13/03, OSNP 2004 nr 7, poz. 115 z glosą A. Góry-Błaszczykowskiej Monitor Prawa Pracy wkładka 2004 nr 9, s. 18).
W uzasadnieniu uchwały z dnia 6 marca 2003 r., III PZP 2/03, Sąd Najwyższy wskazał, że po nowelizacji art. 13 § 1 i art. 201 § 1 k.p.c., dokonanej ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 48, poz. 554) nie powinno budzić wątpliwości, że rozpoznanie sprawy w postępowaniu odrębnym jest obowiązkowe i, pominąwszy postępowanie nakazowe (jedyne fakultatywne postępowanie odrębne), nie zależy od woli stron.
Brak norm o charakterze kolizyjnym utrudnia ocenę, według jakich przepisów (w jakim postępowaniu odrębnym) sprawa powinna być rozpoznana, jeżeli według różnych kryteriów może być zakwalifikowana do rozpoznania w różnych postępowaniach odrębnych. Jednocześnie Kodeks postępowania cywilnego nie zawiera unormowań, które w sprawie należącej do różnych postępowań odrębnych wyłączałyby expressis verbis jednoczesne stosowanie w tej sprawie przepisów regulujących różne postępowania. Brak takiej regulacji pozwala na sformułowanie tezy, że ustawodawca dopuścił, a nawet założył możliwość rozpoznawania jednej sprawy według przepisów dotyczących kilku postępowań odrębnych, jeżeli ze względów przedmiotowych i podmiotowych należy ona do tych postępowań.
Pogląd ten, wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2001 r., III CZP 61/01, (OSNC 2002 nr 5, poz. 62), w odniesieniu do spraw gospodarczych, ma także zastosowanie w sprawach z zakresu prawa pracy. Wobec powyższego stosownie do art. 201 § 1 k.p.c. przewodniczący w sądzie pierwszej instancji bada, w jakim trybie sprawa powinna być rozpoznana oraz czy podlega ona rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu odrębnym i wydaje odpowiednie zarządzenie. W uzasadnieniach postanowienia z dnia 16 czerwca 2004 r., I PZP 1/04 (OSNP 2005 nr 5, poz.
67) i uchwały z dnia 19 kwietnia 2007 r., III CZP 11/07 (OSNC 2008 nr 2, poz. 23 z glosą G. Matusika, PS 2008 nr 7-8, s. 217-226 oraz K. Markiewicza, PS 2009 nr 2, s. 172-180), podkreślono, że tego rodzaju zarządzenia przewodniczącego nie mają wyłącznie organizacyjno-administracyjnego charakteru, jak przyjmowano przed nowelizacją art. 201 k.p.c. (por. uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 14 marca 1989 r., III PZP 45/88, OSNCP 1989 nr 11, poz. 167 i uchwałę z dnia 22 lipca 1994 r., III CZP 87/94, OSNC 1995 nr 1, poz. 5), lecz zaliczane są, obok wydawanych przez sąd orzeczeń, do czynności procesowych o charakterze decyzyjnym.
W świetle art. 362 k.p.c. do zarządzeń tych stosuje się odpowiednio przepisy o postanowieniach. Przepisy te zawierają regulacje dotyczące związania postanowieniami sądu, który je wydał (art. 358 § 1 k.p.c.) oraz regulacje przewidujące, kiedy sąd może zmienić lub uchylić postanowienia (art. 359 k.p.c.).W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że o tym, czy sprawa jest rozpoznawana (została rozpoznana) w postępowaniu uproszczonym, nie decyduje wyłącznie spełnienie obiektywne przesłanek z art. 5051 § 1 k.p.c., lecz znaczenie mają czynności stron, przewodniczącego lub sądu pierwszej instancji.
Nie można bowiem przyjąć, aby samo spełnienie przesłanek z art. 5051 § 1 k.p.c. przesądzało o tym, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Decydujące znaczenie ma to, czy sąd rzeczywiście rozpoznał sprawę w tym postępowaniu. O tym, że ustawodawca przypisuje znaczenie rzeczywistemu rozpoznaniu sprawy w postępowaniu uproszczonym, a nie tylko spełnieniu przesłanek do jej rozpoznania w tym postępowaniu, świadczy treść art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem, skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach „rozpoznanych” w postępowaniu uproszczonym.
Chodzi więc o sprawy, w których wyrok sądu drugiej instancji zapadł w postępowaniu uproszczonym, a nie o sprawy, które kwalifikowałyby się do rozpoznania w tym postępowaniu. Jeżeli więc sprawa, w której były spełnione przesłanki z art. 5051 k.p.c. nie zostanie (nie została) rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, to skarga kasacyjna nie będzie w niej wyłączona i odwrotnie, jeżeli sprawa zostanie w drugiej instancji rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, to zgodnie z art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c. skarga kasacyjna będzie w niej niedopuszczalna nawet wtedy, gdyby sprawa nie kwalifikowała się do rozpoznania w tym postępowaniu odrębnym.
Istotne znaczenie ma tutaj zarządzenie przewodniczącego o skierowaniu sprawy do rozpoznania w określonym postępowaniu odrębnym.W rozpoznawanej sprawie powód nie kwestionuje w zażaleniu, że zarządzeniem przewodniczącego z dnia 23 marca 2017 r. określony został tryb postępowania jako „postępowanie uproszczone”, a o tym, że sprawa podlegała rozpoznaniu przez sąd pierwszej instancji w trybie uproszczonym wskazano w zarządzeniu z dnia 15 lutego 2018 r. o przedstawieniu akt sprawy z apelacją powoda Sądowi Okręgowemu w G., który na podstawie art. 50510 k.p.c. rozpoznał apelację w składzie jednoosobowym na posiedzeniu niejawnym.
Błędny jest przy tym podniesiony w zażaleniu zarzut, jakoby o tym, że sprawa została rozpoznana w trybie zwykłym przez Sąd Rejonowy świadczy ławniczy skład tego Sądu. Jak zaznaczone zostało w rozważaniach dokonanych powyżej, ustawodawca dopuścił, a nawet założył możliwość rozpoznawania sprawy według przepisów dotyczących kilku postępowań odrębnych, jeżeli ze względów przedmiotowych i podmiotowych należy ona do tych postępowań, co wynika wprost z regulacji zawartej w art. 50514 § 1 k.p.c., dodanym do Kodeksu postępowania cywilnego przez art. 1 pkt 93 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.
Nr 172, poz. 1804). Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu uproszczonym w sprawach z zakresu prawa pracy przepisów art. 466, art. 467, art. 468, art. 470, art. 471, art. 477 i art. 4771 k.p.c. nie stosuje się. Tym samym, w przypadku zbiegu postępowań odrębnych ustawodawca nie przyjął generalnej zasady wyłączenia stosowania przepisów jednego ze zbiegających się postępowań odrębnych, lecz unormował szczególne postępowanie uproszczone, nazwane postępowaniem uproszczonym w sprawach z zakresu prawa pracy, które stanowi kompilację zbiegających się postępowań, z wyraźnym wyłączeniem stosowania niektórych przepisów.
Podkreślenia także wymaga, że przy kwalifikacji spraw należących do postępowania uproszczonego prawodawca zastosował jedynie kryterium przedmiotowe, opisując roszczenia, jakie mogą być w tych sprawach rozpoznawane oraz określając ich wartość. Stąd kwestia czy postępowanie toczyło się przed sądem rejonowym w trybie uproszczonym, czy też w trybie zwykłym nie zależy od składu sądu rozpoznającego sprawę, a wyłącznie od tego, czy rozpoznawane roszczenie wynika z umowy i jego wartość nie przekracza kwoty 20.000 zł. (do dnia 1 czerwca 2017 r. - kwoty 10.000 zł) oraz czy na podstawie art. 201 § 1 k.p.c. sprawa została przez przewodniczącego w sądzie pierwszej instancji skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2010 r., II CZ 88/10, LEX nr 1380923).Skład sądu rozpoznającego sprawę w pierwszej instancji określa natomiast art. 47 k.p.c. Zasadą jest, że w pierwszej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 47 § 1 k.p.c.).
Stosownie do art. 47 § 2 pkt 1 k.p.c., w sprawach z zakresu prawa pracy sąd pierwszej instancji rozpoznaje jedynie sprawy o:
a) ustalenie istnienia, nawiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy, o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia i o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy, b) naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu i o roszczenia z tym związane, c) odszkodowanie lub zadośćuczynienie w wyniku stosowania mobbingu rozpoznaje w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników.
Summa summarum, o tym czy sprawa została rozpoznana w postępowaniu zwykłym, czy też uproszczonym nie decyduje skład sądu pierwszej instancji rozpoznający sprawę, ale to czy zarządzeniem przewodniczącego została skierowana do rozpoznania w postępowaniu odrębnym, a sąd pierwszej instancji nie wydał postanowienia o zmianie tej kwalifikacji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2008 r., II PK 45/08, OSNP 2010 nr 5-6, poz. 59). Co do zasady zaś skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach rozpoznanych w postępowaniu uproszczonym bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 2 pkt 3 k.p.c.).
Skoro niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, to orzeczenie Sądu drugiej instancji nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.