Supreme Court allows appeal, ruling suspension must be verified before dismissing proceedings for non-compliance.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the District Court's dismissal of the proceedings, holding that the court must verify the factual basis for suspension before terminating the case. The appellant argued that the lower court failed to examine whether the order preventing further proceedings actually existed. The Court ruled that while the statute does not explicitly mandate this check, constitutional principles and the nature of a termination order require such verification to protect the right to a court.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.; Art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c.: In proceedings suspended due to a party's failure to comply with an order, the court must verify the existence of the suspension grounds before dismissing the proceedings if the statutory period for resumption expires.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III PSKP 34/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 kwietnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Piotr Prusinowski (przewodniczący)SSN Krzysztof RączkaSSN Romualda Spyt (sprawozdawca) w sprawie z powództwa G. K.przeciwko Burmistrzowi Gminy P. i B. W.o odszkodowanie,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 10 kwietnia 2024 r.,skargi kasacyjnej powódki od postanowienia Sądu Okręgowego w Opoluz dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt V Pz 29/22, uchyla zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Opolu, postanowieniem z dnia 12 grudnia 2022 r., w sprawie z powództwa G. K. przeciwko Burmistrzowi Gminy P. i B. W. o odszkodowanie, oddalił zażalenie powódki na postanowienie Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 5 sierpnia 2022 r. umarzające postępowanie.Sąd Okręgowy wyjaśnił, że postępowanie w sprawie zostało zawieszone na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. ze względu na niesprecyzowanie żądania przez pełnomocnika powódki, co wynika z treści zarządzenia (zobowiązania) z dnia 22 grudnia 2021 r. Wskazał, że tego rodzaju postanowienie podlega odrębnemu zaskarżeniu na podstawie art. 394 § 1 pkt 5 k.p.c., jednak żadna ze stron procesu nie wniosła zażalenia.
Umorzenie postępowania postanowieniem z dniem 5 sierpnia 2022 r. ma swoje źródło w art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c., z którego wynika, że sąd umarza postępowanie zawieszone z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6 k.p.c., jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu trzech miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania.Dalej Sąd Okręgowy podkreślił, że pomiędzy datą wydania postawienia o zawieszeniu a datą wydania postanowienia o umorzeniu postępowania powódka oraz jej pełnomocnik nie podjęli żadnej aktywności procesowej, w szczególności nie złożyli wniosku o podjęcie postępowania.
Podnoszona w zażaleniu kwestia rzekomego braku podstaw do zawieszenia postępowania nie ma znaczenia na tym etapie, bowiem, jak wyżej wskazano, postanowienie o zawieszeniu podlega odrębnemu zaskarżeniu i w związku z tym, że strona nie wniosła zażalenia, nie ma możliwości kwestionowania zasadności tego postanowienia; umorzenie postępowania stało się automatyczne wobec braku wniosku o jego podjęcie w wyżej opisanymi terminie.Powódka zaskarżyła postanowienie Sądu Okręgowego skargą kasacyjną i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:1.art. 182 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez uznanie, że przy umarzaniu postępowania zawieszonego z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c., jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu trzech miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu, sąd nie bada, czy przyczyna wskazana w postanowieniu o zawieszeniu postępowania rzeczywiście istniała;2.art. 180 § 1 in principio k.p.c., mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez jego niezastosowanie i niepodjęcie postępowania z urzędu wobec braku przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania w sprawie, z uwagi na to, że Sąd wielokrotnie w analizowanej sprawie wzywał powódkę i pełnomocników ustanawianych dla niej z urzędu do sprecyzowania roszczenia oraz jej aktualnego stanowiska w sprawie, co było sukcesywnie czynione, a czego następstwem była okoliczność, że w analizowanej sprawie nie istniały takie wątpliwości co do treści roszczenia, które uniemożliwiałyby nadanie sprawie biegu (a zatem nie zaistniała w rzeczywistości przyczyna, dla której postępowanie zawieszono);3.art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c., mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez jego niezastosowanie wyrażające się w tym, że sygnalizowany przez Sąd pierwszej instancji brak (po raz kolejny) sprecyzowania roszczenia w istocie nie stanowił przeszkody do nadania sprawie biegu;4.art. 177 § 1 pkt 5 k.p.c., mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez jego niezastosowanie wyrażające się w tym, że błędnie, opierając się wyłącznie na wykładni literalnej, dokonano interpretacji pisma powódki z dnia 2 lutego 2022 r. co do tego, że wnosi ona o zawieszenie postępowania, podczas gdy intencją powódki było w rzeczywistości przedłużenie terminu sądowego tak, aby mogła ona uzyskać czas potrzebny do nawiązania kontaktu z pełnomocnikiem oraz udzielenia odpowiedzi na zobowiązanie Sądu.Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Problematyka dopuszczalności badania przez sąd umarzający postępowanie na podstawie art. 182 § 1 k.p.c. prawidłowości postanowienia o zawieszeniu postępowania jako przesłanki uzasadniającej jego umorzenie rodzi szereg wątpliwości interpretacyjnych, Ustawodawca, nowelizując kodeks postępowania cywilnego ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1469 ze zm.), nie przesądził normatywnie, czy przed umorzeniem zawieszonego postępowania w sprawie sąd bada bądź nie bada, czy przyczyna wskazana w prawomocnym postanowieniu o zawieszeniu postępowania rzeczywiście istniała.W ramach nurtu orzecznictwa opowiadającego się za niedopuszczalnością badania przy umorzeniu postępowania, czy przyjęta przyczyna zawieszenia rzeczywiście istniała, wysuwa się argument o wiążącym, zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., charakterze prawomocnego postanowienia o zawieszeniu postępowania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1998 r., II CKN 713/98, OSP 1999 nr 10, poz. 176; z dnia 7 lutego 2003 r., III CK 276/02, LEX nr 1131007; z dnia 18 czerwca 2004 r., II CK 383/03, LEX nr 1265555; z dnia z 9 lutego 2006 r., V CK 457/05, z dnia 4 marca 2008 r., IV CSK 342/07, LEX nr 1427754).
Stwierdzano przy tym, że jeżeli postanowienie o zawieszeniu postępowania (apelacyjnego) nie było zaskarżalne, z tego względu, że zostało wydane przez sąd drugiej instancji, to kontrola prawidłowości zawieszenia postępowania może nastąpić w trybie art. 380 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 397 § 2 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2015 r., I CZ 62/15, LEX nr 1766002).W opozycji do tego poglądu przedstawiane jest stanowisko, że akceptacja procesowych następstw nieprawidłowego zawieszenia postępowania, wywodzona z prawomocności formalnej i mocy wiążącej postanowienia o zawieszeniu, stanowiłaby nadmierny formalizm, skutkujący pozbawieniem strony prawa do rozpoznania sprawy.
Pozostawienie sprawy w stanie spoczywania jest wyjątkiem od obowiązku sprawnego rozpoznawania spraw sądowych (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), a umorzenie postępowania jest wyjątkiem od obowiązku merytorycznego rozpoznania sprawy i nie może być rozciągane na wypadki niewymienione w ustawie. W konsekwencji umorzenie postępowania może mieć miejsce, jeżeli wystąpiły ustawowe przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2017 r., II UK 14/16, LEX nr 2294400; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2018 r., IV CZ 70/18, LEX nr 2594064; z dnia 24 kwietnia 2015 r., II CZ 14/15, LEX nr 1744197; z dnia 4 czerwca 2014 r., II CSK 561/13, OSP 2014 nr 12, poz. 117; z dnia 6 października 2010 r., II CSK 170/10, LEX nr 1383263; z dnia 25 marca 2010 r., I CSK 252/09, LEX nr 578129; z dnia 4 września 2008 r., IV CSK 213/08, OSNC-ZD 2009 nr 1, poz. 23; z dnia 12 grudnia 1997 r., II CKU 121/97, LEX nr 32507; uchwały Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1985 r., III CZP 8/85, LEX nr 8708 i z dnia 25 lutego 1985 r., III CZP 86/84, OSNCP 1985 nr 11, poz. 168) oraz strona, na którą nałożono, na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c., obowiązek dokonania czynności, mogła i powinna mu uczynić zadość (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2015 r., III CSK 171/15, LEX nr 1801542).Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną opowiada się za drugim stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, co na kanwie stanu faktycznego tej sprawy oznacza, że w przypadku, gdy postępowanie zostało zawieszone w związku z niewykonaniem przez powoda tzw.
„innych zarządzeń” w rozumieniu art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. i upłynął ustawowy termin, określony w art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. na zgłoszenie wniosku o podjęcie postępowania, sąd przed wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie jest obowiązany zbadać, czy rzeczywiście zaistniała wskazana w postanowieniu o zawieszeniu postępowania przyczyna, tj. czy niewykonanie przez powoda zarządzenia uniemożliwiało nadanie sprawie dalszego biegu. Jakkolwiek z literalnego brzmienia art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. taki obowiązek nie wynika, ale należy go wyprowadzić z wykładni art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz z przepisów regulujących charakter i skutki postanowień o zawieszeniu postępowania i o umorzeniu postępowania w sprawie.
W przeciwieństwie do postanowienia o zawieszeniu postępowania, postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, co z mocy art. 182 § 2 zdanie pierwsze w związku z art. 182 § 1 k.p.c. oznacza, że pozew w takiej sprawie nie wywołuje żadnych skutków, które ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. W konfrontacji z konstytucyjną zasadą prawa strony do sądu, zasada związania prawomocnym postanowieniem o zawieszeniu postępowania niekończącym postępowania w sprawie, jako przesłanką do wydania postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, musi ustąpić.
Konstytucyjne prawo do sądu oznacza nie tylko prawo do wszczęcia postępowania przed sądem, ale także prawo do właściwie ukształtowanej procedury sądowej, zgodnej z wymogami między innymi sprawiedliwości oraz prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia przez sąd.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c., o kosztach postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § k.p.c. w związku art. 39821 k.p.c., art. 391 § k.p.c.[SOP][ms]