Supreme Court dismissed defense appeal against appellate court remand due to ne peius rule violation. Defense argued procedural error; court found remand necessary to avoid convicting for unproven acts. Court ruled remand was legally required under ne peius principle.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defense's appeal against the appellate court's decision to remand the case for retrial. The defense argued this violated procedural rules by remanding without statutory grounds, while the prosecution contended the lower court correctly identified a need for re-evaluation. The court determined the remand was mandatory because the appellate court had to apply the ne peius rule, preventing conviction for acts previously found unproven in the first instance.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 437 § 2 k.p.k.; Art. 454 § 1 k.p.k.; Art. 439 § 1 k.p.k.: The Supreme Court's review of an appeal against a remand is limited to verifying if absolute grounds for appeal exist under Art. 439 § 1 k.p.k., Art. 454 k.p.k., or if a full retrial is necessary, specifically when the ne peius rule requires re-examination of acts previously deemed unproven in a multi-act offense.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KS 44/25 POSTANOWIENIE Dnia 2 października 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie Z.S. oskarżonego o czyn z art. 157 § 2 k.k. w zb. z art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 2 października 2025 r., skargi obrońcy oskarżonego na wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt IX Ka 1971/24 uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia 22 października 2024 r., sygn. akt II K 162/23 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę;
2. obciążyć oskarżonego Z.S. kosztami sądowymi postępowania skargowego.
UZASADNIENIE
W akcie oskarżenia zarzucono popełnienie przez Z.S. czynu z art. 207 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., który miał mieć miejsce w okresie od grudnia 2022 r. do dnia 9 lutego 2023 r.Wyrokiem z dnia 22 października 2024 r., sygn. akt II K 162/23, Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju uznał Z.S. za winnego czynu z art. 157 § 2 k.k. w zb. z art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. popełnionego 31 stycznia 2023 r., za który wymierzył mu karę grzywny w wymiarze 70 stawek dziennych w wysokości po 20 zł każda. Nadto zasądził nawiązkę w kwocie 500 zł na rzecz pokrzywdzonej.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez prokuratora, Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt IX Ka 1971/24, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Busku-Zdroju do ponownego rozpoznania.Na powyższy wyrok skargę w trybie art. 539a § 1 i 2 k.p.k. złożył obrońca oskarżonego, zarzucając:„naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, mimo braku przesłanek określonych w tym przepisie”.Formułując powyższy zarzut, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na skargę Zastępca Prokuratora Rejonowego w Busku-Zdroju wniosła o jej oddalenie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga obrońcy jest niezasadna.Zgodnie z art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.
Treść tego przepisu w zestawieniu z treścią art. 539a § 3 k.p.k., w którym wskazano podstawy skargi, jednoznacznie wskazuje, że kognicja Sądu Najwyższego rozpoznającego skargę na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się do zbadania, czy w sprawie, na etapie postępowania przed sądem I lub II instancji, zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza, albo doszło do uchylenia wyroku wobec wystąpienia przesłanek określonych w art. 454 § 1 k.p.k., bądź też konieczne jest przeprowadzenie w całości przewodu sądowego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017 r., IV KS 6/16, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17, oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19).
Podstawą wydania zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku był przepis art. 454 § 1 k.p.k. i stwierdzenie przez Sąd Okręgowy w Kielcach, że Sąd I instancji dokonał oceny dowodów niezgodnej z wymogami art. 7 k.p.k. w zakresie zdarzenia, jakie opisywała pokrzywdzona z dnia 31.12.2022 r. Sąd odwoławczy wskazał, że oceniając odrębnie zachowanie oskarżonego z dnia 31.12.2022 r. wyczerpuje ono w jego ocenie znamiona czynów zabronionych w art. 216 § 1 k.k., art. 217 § 1 k.k. i art. 191 § 1 k.k., stąd pojawiła się konieczność uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, mając na uwadze art. 454 § 1 k.p.k.
Dodatkowo wskazał, że ogólnikowość przesłuchania pokrzywdzonej nie pozwala także na jednoznaczne ustalenie sprawstwa z art. 207 § 1 k.k., zwłaszcza w okresie przed 31 grudnia 2022 r., ale objętym zarzutem (grudzień 2022 r.). Sąd odwoławczy, sporządzając uzasadnienie na formularzu, wyraźnie zaznaczył w tabeli 5.3.1. jako jedyną podstawę swojego rozstrzygnięcia art. 454 § 1 k.p.k. Lektura całości uzasadnienia Sądu odwoławczego wskazuje, że przyczyną uchylenia wyroku była obowiązująca w postępowaniu odwoławczym reguła ne peius.
Sąd II instancji nie miał bowiem wątpliwości co do konieczności skazania Z.S. za zdarzenie z dnia 31.12.2022 r., które oceniając odrębnie, uznał za wypełniające znamiona czynów art. 216 § 1 k.k., art. 217 § 1 k.k. i art. 191 § 1 k.k., a co do którego Sąd I instancji wyraźnie się wypowiedział, że uznaje je za nieudowodnione w tej sprawie. Wobec tego zaistniała konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, co czyniło bezprzedmiotowym dokonywanie przez Sąd odwoławczy dalszych ustaleń dotyczących zasadności skazania z art. 207 § 1 k.k. – żeby się bowiem wypowiedzieć w tym zakresie musiałby ponownie przesłuchać pokrzywdzoną, co jednak wobec konieczności uchylenia wyroku z powodu odmiennej oceny zdarzenia z dnia 31.12.2022 r. i tak będzie musiał ponownie rozważyć Sąd I instancji.
Zgodnie z art. 454 § 1 k.p.k. Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji (lub co do którego w pierwszej instancji umorzono lub warunkowo umorzono postępowanie). Nie chodzi przy tym jedynie o formalne rozstrzygnięcie uniewinniające sprawcę, ale także o pominięcie w opisie czynu przypisanego sprawcy w wyroku skazującym tych fragmentów zachowań, które zostały mu pierwotnie zarzucone w akcie oskarżenia. Aktualnie w orzecznictwie podkreśla się, że w przypadku czynu ciągłego wprowadzenie do opisu czynu zachowań, które nie burzą jego normatywnej jedności, nie stanowi naruszenia reguły z art. 454 § 1 k.p.k. (tak: postanowienie SN z dnia 9 kwietnia 2019 r., sygn.
V KK 158/18). Jeżeli jednak chodzi o konstrukcję przestępstwa wieloczynowego, a z takim mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, w ramach którego niektóre czyny zostały przez Sąd I instancji wyraźnie uznane za nieudowodnione, za aktualny i zasadny uznać należy pogląd o objęciu ich treścią reguły ne peius.Z uwagi na powyższe oraz wobec niestwierdzenia wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.[WB][a.ł]