Supreme Court dismisses appeal against acquittal reversal based on ne peius rule allowing retrial.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defense's appeal against a district court order overturning an acquittal and remanding the case for retrial. The defense argued the appellate court exceeded its authority by issuing a cassation judgment on formal grounds, while the prosecutor found the appeal baseless. The court ruled that the appellate court correctly identified procedural errors necessitating a retrial under the ne peius principle, which prevents a second conviction without new evidence.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 437 § 2 zd. 2 k.p.k.; Art. 454 § 1 k.p.k.: The appellate court may overturn an acquittal and remand the case for retrial if, after correcting procedural errors, there are grounds for conviction, provided the ne peius rule is respected.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KS 25/25 POSTANOWIENIE Dnia 4 czerwca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Dziergawka w sprawie A. S.oskarżonego o czyn z art. 209 § 1a k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 4 czerwca 2025 r., skargi obrońcy oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt IV Ka 1508/24, uchylającego wyrok Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt V K 813/23 i przekazującego sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł :
1. oddalić skargę;
2. kosztami sądowymi postępowania skargowego obciążyć oskarżonego A. S.. UZASADNIENIEA.S. został oskarżony o to, że w okresie od 4 lipca 2019 roku do 23 sierpnia 2022 roku uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego ciążącego z mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie I Wydział Cywilny z 3 lipca 2019 roku o sygn. akt I ACa 21/19 w kwocie po 2500 zł miesięcznie na rzecz M. S. oraz w kwocie po 2000 zł miesięcznie na rzecz A. K., gdzie łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość większą niż co najmniej 3 świadczeń okresowych, narażając w ten sposób wyżej wymienionych pokrzywdzonych na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. o czyn z art. 209 § 1a k.k.Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2024 roku, sygn. akt V K 813/23 uniewinnił A.
S. od popełnienia zarzucanego mu czynu.Od powyższego wyroku apelacje wnieśli prokurator i pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej.Sąd Okręgowy w Szczecinie, po rozpoznaniu wniesionych apelacji, wyrokiem z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt IV Ka 1508/24, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie do ponownego rozpoznania.Skargę od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżonemu wyrokowi zarzucając naruszenie treści art. 437 § 1 i 2 k.p.k., poprzez wydanie przez Sąd Okręgowy w Szczecinie orzeczenia kasatoryjnego wobec formalnie niedopuszczalnych ku temu podstaw, albowiem zaskarżone orzeczenie wydane zostało z przekroczeniem zakresu rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym.Skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Szczecinie celem ponownego rozpoznania w granicach zaskarżenia wyroku sądu I instancji.Prokurator Rejonowy w odpowiedzi na wniesioną skargę, wniósł o jej oddalenie, z uwagi na jej oczywistą bezzasadność, wynikającą z braku naruszenia przepisów prawa, w tym uchybień wskazanych w art. 437 § 1 i 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga obrońcy oskarżonego A. S. okazała się niezasadna, wobec czego podlegała oddaleniu.Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 539a § 3 k.p.k. podstawą do wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania jest wyłącznie naruszenie przepisu określonego w art. 437 k.p.k. albo wystąpienie uchybienia wymienionego enumeratywnie w treści art. 439 § 1 k.p.k. Tak więc rozpoznanie skargi ogranicza się do zbadania, czy zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 k.p.k. albo czy sąd odwoławczy uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 § 1 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego, względnie, czy jest konieczne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine k.p.k.).
Tym samym niedopuszczalne jest, aby Sąd Najwyższy w trybie art. 539a k.p.k. badał merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej kontroli odwoławczej w aspekcie uchybień podniesionych w apelacji, jak również zasadność uchybień stwierdzonych przez sąd odwoławczy (zob. postanowienie SN z dnia 13 września 2022r., V KS 15/22; postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2022 r., IV KS 64/21; postanowienie SN z dnia 28 stycznia 2022 r., II KS 29/21; postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2022 r., V KS 36/21). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że sąd odwoławczy nie dopuścił się naruszeń, o których mowa w art. 539a § 3 k.p.k., a przede wszystkim obrazy art. 437 § 1 i 2 k.p.k., na który we wniesionej skardze powołuje się obrońca oskarżonego.
Sąd Okręgowy w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku, dostrzegając zakaz wynikający z art. 454 § 1 k.p.k., wskazał wyraźnie, że nie mógł skazać oskarżonego A. S., ponieważ został on uniewinniony przez sąd I instancji. Ponadto sąd ten podniósł, że istnieją podstawy do rozważenia wydania względem oskarżonego wyroku skazującego pod warunkiem ponownej, wszechstronnej, rzetelnej i logicznej analizy i oceny wszystkich dotąd zebranych dowodów. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje jednoznacznie, że sąd odwoławczy nie dostrzegł żadnych braków w zgromadzonym materiale dowodowym, a jedynie odwołał się do konieczności przeprowadzenia ponownej oceny wszystkich dotąd zebranych dowodów.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie uchybień w zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności wyjaśnień oskarżonego i zeznań świadków A. K., M. S., D. K. i M. S. (bez konieczności ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości), których istnienie skutkowało koniecznością uchylenia wyroku we wskazanym zakresie. Zdaniem sądu odwoławczego „sąd rejonowy dopuścił się wskazanej przez skarżącego obrazy przepisów postępowania karnego mającej wpływ na treść orzeczenia, a w związku z czym wyrok uniewinniający nie mógł się ostać”.
Z uwagi na ograniczenie płynące z treści art. 454 § 1 k.p.k., sąd ten nie mógł bowiem skazać oskarżonego w instancji odwoławczej.W rozpatrywanej sprawie został zatem spełniony warunek przyjęty w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego, umarzającego albo warunkowo umarzającego postępowanie karne i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob. uchwała SN z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18).Konkludując, sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie takich uchybień w zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, których istnienie skutkowało koniecznością uchylenia wyroku we wskazanym zakresie.
Sąd ten prawidłowo uzasadnił, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego, czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 13 września 2022 r., V KS 15/22). W realiach przedmiotowej sprawy stwierdzono zatem wystąpienie przesłanki kasatoryjnej w związku z niemożnością wydania wyroku skazującego ze względu na regułę ne peius. Zdaniem skarżącego, w sprawie nie zaistniała podstawa do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji na podstawie art. 437 § 1 i 2 k.p.k. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Tymczasem powodem orzeczenia kasatoryjnego nie była przesłanka wskazana przez skarżącego, ale wystąpienie reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k., do której skarżący w ogóle się nie odniósł.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł o jej oddaleniu, obciążając oskarżonego kosztami sądowymi postępowania skargowego, na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. [J.J.][r.g.]