Supreme Court dismisses judge's appeal regarding Minister's refusal to grant retirement transfer.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court rejected a judge's appeal against the Minister of Justice's decision to deny a request for transfer to retirement. The judge argued this violated constitutional rights and statutory provisions regarding judicial independence and transfer procedures. The court ruled that the law does not grant a judge the right to appeal a ministerial decision refusing a transfer to another court, as such transfers require the judge's consent.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 71 § 3 ust. 1 in fine u.s.p.; Art. 180 ust. 1 k.r.s.: A judge cannot appeal a Minister of Justice's decision refusing a transfer to another court, as the right to appeal applies only to involuntary transfers without consent.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KRS 154/13
POSTANOWIENIE
Dnia 28 maja 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący)
SSN Katarzyna Gonera
SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca)
w sprawie z odwołania A. Ł.
od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2012 r., w przedmiocie
nieuwzględnienia wniosku o przeniesienie w stan spoczynku,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 maja 2013 r.,
odrzuca odwołanie.
UZASADNIENIE
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 20 grudnia 2012 r., podjętą na
podstawie art. 75 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju
sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) w związku z § 1 pkt 17
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 października 2012 r. w sprawie
zniesienia niektórych sądów rejonowych (Dz. U. z 2012 r., poz. 1121) oraz § 3 pkt
22 lit. d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2012 r. w
sprawie ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów
okręgowych i sądów rejonowych (Dz. U. z 2012 r., poz. 1223), przeniósł sędziego
Sądu Rejonowego A. Ł. z dniem 1 stycznia 2013 r. na stanowisko sędziego Sądu
Rejonowego w X. Równocześnie Minister Sprawiedliwości poinformował sędziego
A. Ł., że uwzględnienie jego wniosku z dnia 2 listopada 2012 r., złożonego w trybie
art. 75 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych,
o przeniesienie na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w Y. nie było możliwe, z
uwagi na brak wolnych etatów w tym Sądzie oraz brak potrzeby wzmocnienia
kadrowego tego Sądu. Ponadto, Minister Sprawiedliwości poinformował sędziego
A. Ł., że „w świetle powyższego” nie korzysta z przynależnego mu uprawnienia
skierowania do Krajowej Rady Sądownictwa wniosku o przeniesienie go w stan
spoczynku, o którym mowa w art. 71 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o
ustroju sądów powszechnych.
Sędzia A. Ł. wniósł do Sądu Najwyższego odwołanie od powyższej decyzji,
zaskarżając tę decyzję w części dotyczącej nieuwzględnienia jego wniosku o
przeniesienie w stan spoczynku i zarzucając jej w tym zakresie naruszenie art. 180
ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 71 § 3 i art. 100 § 1
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Wskazując
na te zarzuty, autor odwołania domagał się przeniesienia go w stan spoczynku
bądź „wyznaczenia” mu Sądu Rejonowego w Y. jako nowego miejsca służbowego
na podstawie art. 75 § 3 w związku z art. 95 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –
Prawo o ustroju sądów powszechnych, ewentualnie zaś przeniesienia w stan
spoczynku do chwili, gdy Minister Sprawiedliwości będzie miał możliwość
wyznaczenia mu Sądu Rejonowego w Y. jako nowego miejsca służbowego.
Zdaniem skarżącego, Minister Sprawiedliwości w ogóle nie uzasadnił
nieuwzględnienia wniosku o przeniesienie w stan spoczynku. Stanowisko Ministra
jest natomiast sprzeczne z prawem, albowiem na mocy art. 180 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 71 § 3 i art. 100 § 1 ustawy z dnia 27
lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych skarżącemu przysługuje taki
wniosek, z zachowaniem przewidzianego w art. 180 § 1 u.s.p. i art. 180 ust. 5
Konstytucji RP prawa do pełnego uposażenia.
Jako
nieprawdziwe
określił
z
kolei
skarżący
argumenty
Ministra
Sprawiedliwości uzasadniające nieprzeniesienie go na stanowisko sędziego Sądu
Rejonowego w Y., skoro sędziego ze zlikwidowanego Sądu Rejonowego w Z.
Minister przeniósł do Sądu Rejonowego w […] wraz z jego etatem. Ponadto w
Sądzie Rejonowym w Y. aż 9 sędziów złożyło przed końcem 2012 r. „podania o
awans do Sądu Okręgowego”, w związku ze zwolnionymi tam etatami.
Dodatkowo skarżący powołał się także na fakt zamieszkiwania w Y., co
powoduje, iż jeszcze bardziej niż dotychczas wydłuży się czas jego dojazdu do
pracy, zwłaszcza że „z uwagi na zadłużenie i chorobę” może poruszać się
wyłącznie środkami komunikacji publicznej. Dodał, że nie może przeprowadzić się
do […] ani do […], gdyż żona pracuje w Sądzie Okręgowym w Y., a nadto opiekuje
się tam chorą matką. On sam nie ma zaś żadnych środków finansowych na
zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, ponieważ te, które ma, przeznacza na
spłatę zaciągniętego kredytu hipotecznego.
W nadesłanym do Sądu Najwyższego piśmie procesowym z dnia 18 marca
2013 r. Minister Sprawiedliwości podniósł, że odwołanie od stanowiska, w którym
Minister informuje, że nie skorzystał z uprawnienia skierowania do Krajowej Rady
Sądownictwa wniosku o przeniesienie skarżącego w stan spoczynku, jest
niedopuszczalne. Minister Sprawiedliwości zauważył też, że sędzia A.Ł. nie
wystąpił do Krajowej Rady Sądownictwa z wnioskiem o przeniesienie w stan
spoczynku w trybie art. 71 § 3 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju
sądów powszechnych. Jego wniosek zawarty w kierowanym do Ministra
Sprawiedliwości piśmie z dnia 2 listopada 2012 r. został natomiast przekazany
Krajowej Radzie Sądownictwa w dniu 16 stycznia 2013 r.
Z kolei wniosek skarżącego o przeniesienie go na stanowisko sędziego Sądu
Rejonowego w Y. został poddany analizie, która wykazała, że – przy braku wolnych
etatów orzeczniczych w tym Sądzie – nie występuje potrzeba zwiększania jego
obsady etatowej. Nie ma również podstaw do zmniejszania limitu etatów Sądu
Rejonowego w […] (a tym samym Sądu Rejonowego w X. przejmującego ten Sąd),
natomiast uwzględnienie wniosku oznaczałoby właśnie przeniesienie skarżącego
wraz z zajmowanym przez niego etatem, co spowodowałoby znaczący wzrost
obciążeń pozostałych sędziów wpływem i pozostałością spraw, prowadząc do
zróżnicowania obciążenia pracą, co nie znajduje uzasadnienia w treści art. 75 § 2
pkt 1 i 3 u.s.p.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Odwołanie jest niedopuszczalne, w związku z czym nie może być
merytorycznie rozpoznane przez Sąd Najwyższy.
Przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów
powszechnych przewidują wprawdzie możliwość odwołania się od decyzji Ministra
Sprawiedliwości do Sądu Najwyższego, ale jedynie w przypadku przeniesienia
sędziego na inne miejsce służbowe bez jego zgody, w razie zniesienia stanowiska
wywołanego zmianą organizacji sądownictwa lub zniesienia danego sądu lub
wydziału zamiejscowego albo przeniesienia siedziby sądu oraz niedopuszczalności
zajmowania stanowiska sędziego w danym sądzie wskutek zawarcia między
sędziami związku małżeńskiego albo powstania powinowactwa (art. 75 § 4 w
związku z art. 75 § 2 pkt 1 i 2 u.s.p.). Powołany art. 75 § 4 u.s.p. ma charakter
wyjątkowy, wobec czego nie może być wykładany rozszerzająco ani służyć
wypełnieniu domniemanej luki prawnej, która zresztą w odniesieniu do instytucji
przeniesienia sędziego w stan spoczynku w ogóle nie występuje (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2005 r., III KRS 5/05,
niepublikowane). Instytucja ta jest przewidziana w art. 180 ust. 3 i 5 Konstytucji RP
(a nie w art. 180 ust. 1, jak błędnie wskazuje w swym odwołaniu skarżący), przy
czym w warunkach rozpoznawanej sprawy może chodzić jedynie o przewidzianą w
art. 180 ust. 5 Konstytucji RP możliwość przeniesienia sędziego w stan spoczynku
„w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych”, gdyż
inicjatywa skarżącego dotycząca przeniesienia go w stan spoczynku nie jest
związana z uniemożliwiającymi mu sprawowanie urzędu chorobą lub utratą sił, o
których mowa w art. 180 ust. 3 Konstytucji. Abstrahując więc od rozstrzygnięcia
problemu, czy zniesienie pewnej liczby (79) sądów rejonowych stanowi zmianę
ustroju sądów lub prowadzi do zmiany okręgów sądowych, należy zauważyć, że
zgodnie z art. 73 § 1 w związku z art. 71 § 3 u.s.p. podjęcie decyzji o przeniesieniu
sędziego w stan spoczynku należy do wyłącznej kompetencji Krajowej Rady
Sądownictwa (por. art. 187 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z
dnia 12 maja 2011 r., o Krajowej Radzie Sądownictwa, Dz. U. Nr 126, poz. 714 ze
zm.). Stosownie do treści art. 73 § 2 u.s.p., odwołanie do Sądu Najwyższego
przysługuje natomiast od decyzji Krajowej Rady Sądownictwa. To nie Minister
Sprawiedliwości jest zatem władny przenieść sędziego w stan spoczynku. Jedyna
kompetencja, jaka przysługuje Ministrowi Sprawiedliwości w tym przedmiocie, to
przewidziane w art. 71 § 3 u.s.p. uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem (do
Krajowej Rady Sądownictwa) o przeniesienie sędziego w stan spoczynku, która
wszakże nie jest realizowana w formie decyzji, od której przysługiwałoby odwołanie,
skoro przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych zarówno takiej decyzji, jak i
odwołania od niej, w szczególności zaś do Sądu Najwyższego, nie przewidują.
Żaden inny przepis tej ustawy nie nakazuje też Ministrowi Sprawiedliwości, aby w
przypadku zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych był on
zobowiązany do wystąpienia z wymienionym wnioskiem. Ponadto treść art. 71 § 3
in fine u.s.p., w myśl której możliwość przeniesienia sędziego w stan spoczynku
występuje, jeżeli nie został on przeniesiony do innego sądu, wskazuje
jednoznacznie, że przeniesienie sędziego do innego sądu musi czynić ewentualny
wniosek Ministra w ogóle bezprzedmiotowym.
Reasumując ten wątek rozważań, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że
przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych nie przewidują możliwości
wniesienia przez sędziego odwołania do Sądu Najwyższego od stanowiska Ministra
Sprawiedliwości dotyczącego wniosku o przeniesienie tego sędziego w stan
spoczynku. Odwołanie takie musi więc zostać uznane za niedopuszczalne, przy
czym nie chodzi tu o niedopuszczalność drogi sądowej, ale o nieprzysługiwanie
(niedopuszczalność) szczególnego środka prawnego, jakim jest odwołanie
rozpoznawane
przez
Sąd
Najwyższy
w
szczególnym,
jednoinstancyjnym
postępowaniu.
Niedopuszczalne (w tym samym znaczeniu) jest również odwołanie
skarżącego w zakresie, w którym kwestionuje ono nieuwzględnienie przez Ministra
Sprawiedliwości wniosku skarżącego o przeniesienie go na stanowisko sędziego
Sądu Rejonowego w Y. Co już wyżej zostało podniesione, prawo sędziego do
odwołania się od decyzji Ministra Sprawiedliwości do Sądu Najwyższego
przysługuje bowiem tylko w przypadku przeniesienia na inne miejsce służbowe bez
zgody tego sędziego. Jak wyjaśnił zaś Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26
listopada 2012 r., III PZ 13/12 (dotychczas niepublikowanym), zgoda sędziego na
powołanie go do pełnienia tej służby skutkuje konsekwencjami poddania się
reżimowi Prawa o ustroju sądów powszechnych i brak jest aksjologicznych podstaw
do wyinterpretowania prawa sędziego do odwołania się do Sądu Najwyższego od
odmowy uwzględnienia wniosku o przeniesienie służbowe, skoro ustawodawca
takiego odwołania w takim przypadku nie przewidział. Podkreślenia wymaga fakt, iż
stanowisko to zostało następnie zaaprobowane w postanowieniu z dnia 20 marca
2013 r., III KRS 139/13 (niepublikowanym). Sąd Najwyższy w obecnym składzie
również podziela zaprezentowane wyżej stanowisko. Dlatego też uznaje, że w
przypadku nieuwzględnienia przez Ministra Sprawiedliwości wniosku sędziego o
przeniesienie go na inne miejsce służbowe, sędziemu nie przysługuje odwołanie do
Sądu Najwyższego.
Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na treści art. 3986
§ 3 k.p.c. (stosowanego odpowiednio przez analogię), Sąd Najwyższy orzekł jak w
sentencji.