Supreme Court excludes judge Adam Rocha from criminal case due to lack of impartiality from flawed appointment process.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted a request to exclude Judge Adam Rocha from the criminal case III KO 99/24. The defense argued that Rocha's appointment to the Supreme Court was invalid because he was nominated after the Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) failed to meet independence standards post-2017. The court ruled that such a flawed appointment process violated constitutional guarantees of judicial impartiality and independence, necessitating the judge's removal from the bench.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 KPP; A judge appointed to a constitutional court after the KRS failed to meet independence standards lacks impartiality, requiring exclusion from cases.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KO 99/24 POSTANOWIENIE Dnia 22 października 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie J. R. i B. O.,po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 października 2025 r. wniosku SSN Marka Pietruszyńskiego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha, postanowił: uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. III KO 99/24.
UZASADNIENIE
W dniu 13 czerwca 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy J. R. i B. O., adw. O. K. o rozważenie zasadności wznowienia z urzędu postępowania karnego zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. II AKa 19/23, gdyż zdaniem obrońcy wskazane orzeczenie wydane było przez sąd nienależycie obsadzony, tj. z udziałem delegowanego do Sądu Apelacyjnego SSO X. Y., wobec którego istnieją wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności. W związku z tą sygnalizację, sędzia sprawozdawca SSN Marek Pietruszyński zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu o nadesłanie akt osobowych tego sędziego oraz do Krajowej Rady Sądownictwa o dokumentację postępowania w związku z kandydowaniem tego sędziego na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Krakowie.
Po uzyskaniu dokumentacji koniecznej do rozpoznania sygnalizacji o wznowienie postępowania, sędzia Marek Pietruszyński w dniu 24 lutego 2025 r. wydał zarządzenie wyznaczające pozostałych dwóch członków składu orzekającego tj. Tomasza Artymiuka i Jacka Błaszczyka oraz termin posiedzenia na dzień 26 marca 2025 r. Zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami, zarządzenie to wymagało akceptacji Przewodniczącego Wydziału, działającego z upoważnienia Prezesa Sądu Najwyższego. Z uwagi jednak na zarządzenie nr 14/2024 z 8 lipca 2024 r., w którym sędzia Zbigniew Kapiński zastrzega do osobistej decyzji Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej wyznaczanie członków składu orzekającego, poza sędzią sprawozdawcą, akta sprawy o sygn.
III KO 99/24 zostały przekazane w dniu wydania zarządzenia, czyli w dniu 24 lutego 2025 r., Prezesowi Izby. Z uwagi jednak na brak podjęcia w tym zakresie jakichkolwiek działań, sędzia sprawozdawca celem uniknięcia przewlekłości postępowania, zarządzeniem z dnia 29 kwietnia 2025 r. zwrócił się do Prezesa Izby o podjęcie decyzji w trybie wyżej wskazanego zarządzenia z 8 lipca 2024 r. Prezes Izby Karnej zarządzeniem z dnia 15 lipca 2025 r., wyznaczył skład orzekający w sprawie o sygn. III KO 99/24, wskazując jako przewodniczącego składu sędziego Marka Siwka oraz jako członka składu Adama Rocha, sędzia Marek Pietruszyński pozostał w składzie jako sędzia sprawozdawca.
SSN Marek Pietruszyński pismem z dnia 21 lipca 2025 r., złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy zawisłej przed Sądem Najwyższym pod sygn. akt III KO 99/24, sędziego Marka Siwka, a pismem z dnia 28 lipca o wyłączenie sędziego Adama Rocha. Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2025 r., sygn. akt III KO 99/24 [KRI 1158], Sąd Najwyższy wyłączył sędziego Marka Siwka od udziału w rozpoznawaniu tej sprawy.Wniosek o wyłączenie sędziego Adama Rocha został zarejestrowany pod sygn. KRI 1174 i przydzielony do rozpoznania SSN Barbarze Skoczkowskiej.
We wniosku dotyczącym tego sędziego wskazano, że podstawą wniosku o wyłączenie jest wadliwe powołanie Adama Rocha na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek, oparty o przepis art. 41 § 1 k.p.k., zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Tryb powołania sędziego Sądu Najwyższego na urząd stanowi okoliczność mogącą wywołać tę wątpliwość (zob. np. postanowienie SN z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KK 206/21).Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-41101/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że:
„nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (...) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego. Stanowisko zawarte w uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego zostało następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie wskazano m.in., że „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jest ono także aprobowane w innych orzeczeniach (por.m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23).Wynikającego z uchwały trzech Izb stanu rzeczy nie zmieniło również rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20 (zob. postanowienia SN: z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21).Powyższe stanowisko zostało potwierdzone także w wyrokach ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21.W konsekwencji powołanie Adama Rocha na urząd sędziego Sądu Najwyższego przy udziale wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa skutkować musiało brakiem bezstronności Sądu z jego udziałem, a tym samym stało się podstawą wyłączenia tego sędziego od udziału w sprawie.Należy również podkreślić, że sędzia Adam Roch został pierwotnie powołany na stanowisko sędziego w Izbie Dyscyplinarnej.
Izba ta, będąc jedynie organem powiązanym administracyjnie z Sądem Najwyższym, nie miała statusu sądu w rozumieniu konstytucyjnym (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt. BSA I-4110-1/2020 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał Izbę Dyscyplinarną za zależną od władzy politycznej, a tym samym przyjął, że Izba Dyscyplinarna nie jest sądem w rozumieniu prawa europejskiego (por. wyrok TSUE z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19, przeciwko Polsce).
W konsekwencji podjęcie przez sędziego Adama Rocha czynności orzeczniczych w Sądzie Najwyższym - Izbie Karnej nastąpiło bez dochowania wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP, nie zachowano bowiem procedury przewidzianej dla ubiegania się o stanowisko w sądzie przewidzianym w Konstytucji RP. Naruszenie tej procedury uzasadnia stwierdzenie braku dochowania instytucjonalnych i ustrojowych gwarancji zapewnienia bezstronności i niezawisłości sądu ukonstytuowanego z udziałem sędziego Adama Rocha niezależnie od uwag odnoszących się do wadliwości powołania przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa w składzie po 2017 r. (zob. m.in. postanowienie SN z 3 września 2024 r., III KK 341/24, postanowienie SN z 14 października 2024 r., III KK 286/23).Z uwagi na powyższe argumenty należało uwzględnić wniosek i wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt III KO 99/24. [J.J.][r.g.]