Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III KO 4/25 Generato dall'IA

Supreme Court orders retrial of cassation appeal due to judge's improper appointment violating Art. 6 ECHR.

Numero d'incarto III KO 4/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ordered a retrial of the cassation proceedings, overturning its previous dismissal of the defense's appeal. The defense argued that the single-judge panel was invalid because the judge was appointed by the Council of Judiciary under a 2017 law, creating an absolute ground for appeal under Art. 439 § 1(2) of the Code of Criminal Procedure. The Court agreed, noting that the European Court of Human Rights has repeatedly found violations of the right to a fair trial regarding such appointments, necessitating a new hearing to ensure procedural justice.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPC: A cassation decision rendered by a judge appointed under the 2017 Council of Judiciary law constitutes an absolute ground for appeal due to the violation of the right to a fair trial and judicial independence.

Parole chiave

Generato dall'IA
improper judge appointment absolute ground for appeal right to a fair trial Council of Judiciary law European Court of Human Rights cassation procedure retrial judicial independence violation motivi di cassazione

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wznowić postępowanie kasacyjne;
Art. 6 ust. 1 EKPC
Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu (ETPC) już kilkukrotnie stwierdzał bowiem naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC wobec wadliwości procedury nominacyjnej sędziów Sądu Najwyższego z uwagi tryb ustalania składu Krajowej Rady Sądownictwa (w wyrokach: z dnia 23 listopada 2023 r.
ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
art. 189 § 3 k.k
i R.T., skazanych z art. 189 § 3 k.k.
art. 158 § 1 k.k
art. 11 § 2 k.k
z art. 11 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 26 marca 2025 r., z urzędu, kwestii wznowienia postępowania kasacyjnego, zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn.
art. 542 § 3 k.p.k
na podstawie art. 542 § 3 k.p.k.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 379 pkt 4 k.p.c
albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c.
art. 45 ust. 1 Konstytucji
W odniesieniu do tak wadliwie powołanych sędziów Sądu Najwyższego nie bada się zatem – tak jak w przypadku sędziów sądów powszechnych – czy „wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2023 r., II KO 75/23
542 § 3 k.p.k.” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2023 r., II KO 75/23, LEX nr 3597323; zob.
Wyrok Trybunału Europejskiego w Strasburgu z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce
Wyrok Trybunału Europejskiego w Strasburgu z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce
Wyrok Trybunału Europejskiego w Strasburgu z dnia 8 listopada 2021 r. w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce
Wyrok Trybunału Europejskiego w Strasburgu z dnia 3 lutego 2022 r. w sprawie Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce
postanowienie SN z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II KO 75/23
postanowienie SN z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II KO 75/23 i wskazane tam judykaty SN i ETPC).
Komunikat Trybunału z dnia 7 listopada 2024 r. (ECHR 259/2024)
III KK 355/23
Supreme Court dismissed cassation against criminal verdict for raising procedural violations and re-litigating facts.
I KZ 29/21
Supreme Court corrects a clerical error in its own ruling by replacing 'Lowest' with 'Highest'.
V KZ 47/21
Supreme Court dismisses appeal against temporary arrest order due to improper bench composition under Constitutional Court ruling.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

III KO 4/25 POSTANOWIENIE Dnia 26 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Małgorzata Gierszon‎SSN Jerzy Grubba w sprawie A.C. i R.T., skazanych z art. 189 § 3 k.k. i art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 26 marca 2025 r., z urzędu, kwestii wznowienia postępowania kasacyjnego, zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt III KK 355/23, o oddaleniu kasacji obrońców skazanych jako oczywiście bezzasadnych, p o s t a n o w i ł:

1. na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wznowić postępowanie kasacyjne;

2. uchylić postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt III KK 355/23, o oddaleniu jako oczywiście bezzasadnych kasacji, wniesionych przez obrońców A.C. oraz R.T., i kasację obrońców skazanych przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu Izbie Karnej w postępowaniu kasacyjnym;

3. kosztami postępowania wznowieniowego obciążyć Skarb Państwa. Małgorzata Gierszon Kazimierz Klugiewicz Jerzy Grubba

UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt III KK 355/23, oddalił jako oczywiście bezzasadne kasacje obrońców skazanych A.C. oraz R.T. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 13 stycznia 2023 r., sygn. akt II AKa 156/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 grudnia 2021 r., sygn. akt III K 127/20.Pismem z dnia 2 stycznia 2025 r. obrońca A.C. złożył wniosek o wznowienie z urzędu postępowania kasacyjnego zakończonego wydaniem ww. postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Najwyższemu do ponownego rozpoznania.

Autor wniosku wskazał na nienależytą obsadę sądu z uwagi na fakt, że w składzie jednoosobowym rozpoznającym kasację zasiadał sędzia SN R.W., powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej w oparciu o uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa (dalej: KRS), której kształt został określony ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). W przekonaniu autora wniosku okoliczność ta sprawia, że na etapie postępowania kasacyjnego zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.W pierwszej kolejności należy rozważyć, czy przedmiotem postępowania wznowieniowego może być postępowanie, zakończone oddaleniem kasacji.

Sąd Najwyższy, rozpoznając niniejszą sprawę, dostrzega ewolucję poglądów judykatury w przedmiocie dopuszczalności stosowania procedury wznowieniowej do postępowań po uprawomocnieniu się orzeczenia i podziela wielokrotnie wyrażany w najnowszym orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym „dopuszczalne jest wznowienie postępowania kasacyjnego oddalającego kasację, zarówno na wniosek strony – w oparciu podstawy wznowieniowe określone w art. 540 § 1 pkt 1, § 2 i § 3 k.p.k., jak i z urzędu – art. 542 § 3 k.p.k.” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2023 r., II KO 75/23, LEX nr 3597323; zob. też: postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 czerwca 2023 r., V KO 30/22, LEX nr 3572360; z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt III KO 43/23).W dalszym ciągu aktualność zachowuje uchwała trzech połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., zgodnie z którą: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r. poz. 3)”. W odniesieniu do tak wadliwie powołanych sędziów Sądu Najwyższego nie bada się zatem – tak jak w przypadku sędziów sądów powszechnych – czy „wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności” (ibidem). Stanowiska co do ważności zacytowanej uchwały nie zmienia fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61), co było już wielokrotnie przedmiotem analiz Sądu Najwyższego (zob. zwłaszcza postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, z dnia 29 września 2021, V KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNPiUS 2022, nr 10, poz. 95 i uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22).Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela i odnosi do niniejszej sprawy pogląd, wyrażony odnośnie do SSN R.W. w postanowieniu SN z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III KK 608/23.

Sędzia ten otrzymał co prawda nominację na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego (ale co godne podkreślenia - w Izbie Dyscyplinarnej, która chociaż była organem powiązanym administracyjnie z Sądem Najwyższym, to jednak nigdy nie miała statusu sądu w rouzmieniu Konstytucyjnym) od Prezydenta RP, jednak nie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, o której mowa w Konstytucji RP, ale na wniosek organu, którego skład utworzono na podstawie ustawy niezgodnie z Konstytucją. Fakt, że organ ten posługiwał się taką sama nazwą – „Krajowa Rada Sądownictwa”, nie zmienia postaci rzeczy, że z uwagi na jego ukształtowanie w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, stracił on charakter organu konstytucyjnego.

W tym stanie rzeczy nie został spełniony drugi warunek wskazany w art. 179 Konstytucji RP, co oznacza, że wspomniany sędzia nie uzyskał statusu sędziego Sądu Najwyższego w rozumieniu Konstytucji RP, ze wszystkimi tego konsekwencjami, także w zakresie możliwości sprawowania wymiaru sprawiedliwości jako niezależny, bezstronny i niezwisły sąd w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Konstytucyjne kompetencje Sądu Najwyższego w postaci sprawowania nadzoru nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania, a wyrażające się w możliwości uchylenia prawomocnego orzeczenia sądu, a niekiedy uniewinnienia czy umorzenia postępowania, mogą być realizowane wyłącznie przez sędziów, którzy spełniają oba warunki określone w art. 179 Konstytucji RP.

Wszystkie składy orzekające Sądu Najwyższego z udziałem sędziów powołanych we wspomnianym trybie nie stanowią również sądu niezawisłego i bezstronnego w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w zw. z art. 47 akapit drugi Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 267 TFUE (zob. wyroki TSUE: z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 i z dnia 7 listopada 2024 r., C-326/23).W świetle powyższego oczywiste jest zatem, że wydane przez Sąd Najwyższy postanowienie o oddaleniu kasacji w składzie, w którym zasiadał SSN R.W., powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego wadliwie – z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie określonym ustawą z 2017 r.

– dotknięte jest uchybieniem rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Konieczne stało się zatem wznowienie postępowania kasacyjnego, uchylenie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt III KK 355/23, i przekazanie sprawy Sądowi Najwyższemu do ponownego rozpoznania. Na koniec wolno zauważyć, że w sprawie wystąpiła także podstawa wznowieniowa określona w art. 540 § 3 k.p.k. Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu (ETPC) już kilkukrotnie stwierdzał bowiem naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC wobec wadliwości procedury nominacyjnej sędziów Sądu Najwyższego z uwagi tryb ustalania składu Krajowej Rady Sądownictwa (w wyrokach: z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21, z dnia 22 lipca 2021 r., w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19, z dnia 8 listopada 2021 r., w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, połączone skargi nr 49868/19 i 57511/19 oraz z dnia 3 lutego 2022 r., w sprawie Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20).

Wprawdzie orzeczenia te nie dotyczyły wprost sędziów orzekających w Izbie Karnej, jednak wadliwość powołania SSN R.W. jest taka sama, jak sędziów orzekających w sprawach, które stanowiły podstawę skarg rozpoznanych przez ETPC w ww. orzeczeniach. W orzecznictwie nie budzi też wątpliwości potrzeba zapewnienia standardu prawa do sądu, gwarantowanego przez art. 6 ust. 1 EKPC także w postępowaniach po uprawomocnieniu się orzeczenia (zob. postanowienie SN z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II KO 75/23 i wskazane tam judykaty SN i ETPC).

Trzeba też zauważyć, że stwierdzone uchybienie może rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za naruszenie art. 6 EKPC. W ostatnim czasie doszło do polubownego zakończenia szeregu spraw w związku ze skargami dotyczącymi niezagwarantowania prawa do sądu w postępowaniu kasacyjnym przed Sądem Najwyższym, w tym również w zakresie postępowań z udziałem sędziów Izby Karnej Sądu Najwyższego powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (zob. skargi w sprawach Dudek i Lazur i I.G. przeciwko Polsce i 19 innych skarg, nr 41097/20, 39577/22, 42668/21 i 19 innych).

Jak wynika z komunikatu Trybunału z 7 listopada 2024 r. (ECHR 259/2024) jednym z powodów, dla których zdecydowano się skreślić skargi związane z wątpliwościami co do niezawisłości nowo powołanych sędziów Sądu Najwyższego była możliwość wznowienia postępowań kasacyjnych z udziałem tych sędziów w związku z podstawą określoną w art. 540 § 3 k.p.k. Wznowienie postępowania w niniejszej sprawie jawi się zatem jako tym bardziej uzasadnione.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. Małgorzata Gierszon Kazimierz Klugiewicz Jerzy Grubba [WB][r.g.]