Supreme Court dismisses retrial request claiming judge appointment by 2017 KRS violated impartiality rights.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defendant's request for a retrial based on the 2017 amendment to the Judicial Council Act. The defendant argued that a judge appointed by the newly structured Council lacked impartiality due to the legislative change. The Court held that the appointment procedure remained transparent and did not violate the constitutional right to a fair trial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 540 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 187 ust. 1 Konstytucji RP; The appointment of a judge by the Judicial Council formed under the 2017 amendment does not constitute a violation of the right to a fair trial or the judge's impartiality.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KO 120/25 POSTANOWIENIE Dnia 13 listopada 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie skazanego G.J. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 13 listopada 2025 r. sygnalizacji skazanego istnienia podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2017 r., II AKa 232/17, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 19 czerwca 2017 r., II 1K 1/17 na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. postanowił stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania.
UZASADNIENIE
G.J. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2017 r., II AKa 232/17, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 19 czerwca 2017 r., II 1K 1/17. Jako jego podstawę wskazał art. 540 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Oprócz wniosku o wznowienie, uchylenie wyroku sądu I instancji, „zawieszenia” wykonania orzeczenia, wniósł również o ustanowienie obrońcy z urzędu i zasądzenie kosztów postępowania wznowieniowego oraz o przeprowadzenie dowodów służących wykazaniu istnienia bezwzględnej podstawy odwoławczej wymienionej we wniosku.
Swoje stanowisko co do istnienia takiej podstawy skazany oparł na udziale w składzie orzekającym Sądu Okręgowego w Nowym Sączu orzekającego w jego sprawie sędzi X.Y., która została powołana na urząd sędziego Sądu Okręgowego w Nowym Sączu w postępowaniu z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej nowelizacją z 2017 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.W związku z tym, że wymieniona we wniosku podstawa dotyczy wznowienia postępowania z urzędu, wniosek skazanego został potraktowany zgodnie z art. 9 § 2 k.p.k. jako sygnalizacja potrzeby wznowienia postępowania z urzędu.
Złożona sygnalizacja nie mogła okazać się skuteczna. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że nie budzi wątpliwości Sądu Najwyższego wadliwość składu Krajowej Rady Sądownictwa po nowelizacji ustawy o KRS z 2017 r. Pogłębioną argumentację w tym zakresie przedstawił Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, stwierdzając m.in., że: „Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz.
3) nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1”.Z powyższego wynika m.in. fakt, że sędzia powołany przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa w obecnym kształcie nie korzysta już z funkcjonującego dotychczas in gremio oraz a priori domniemania niezawisłości i bezstronności. Z powyższego może wynikać niespełnienie przez sędziego minimalnego standardu gwarantującego stronom postępowania prawo do sądu w rozumieniu konstytucyjnym i konwencyjnym.
Należy jednak zwrócić uwagę, że w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I-4110-1/20) uznano, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. może zachodzić wówczas, gdy wadliwość procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ale jedynie „w konkretnych okolicznościach”.Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że sam fakt, iż X.Y. uzyskała nominację na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Nowym Sączu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie stanowił automatycznie o zaistnieniu przesłanki z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Przeprowadzając test niezależności i bezstronności sądu w kontekście ewentualnego zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., należy mieć na względzie szereg okoliczności. Oprócz wadliwości samego procesu nominacyjnego sędziego, istotną rolę w tej ocenie powinny odgrywać m.in.: równoczesność (lub zbliżony czas) uruchomienia drogi awansowej z objęciem ważnego stanowiska w administracji sądowej w drodze arbitralnej decyzji Ministra Sprawiedliwości, jednoznacznie negatywna opinia zgromadzenia ogólnego sędziów, porównanie osiągnięć zawodowych kandydata z doświadczeniem zawodowym i poparciem środowiska dla kontrkandydatów, fakt uzyskania nominacji na stanowiska funkcyjne pozostające w dyskrecjonalnej kompetencji władzy politycznej, udział w pracach gremiów powiązanych z władzą polityczną, wykonywanie określonych zadań lub funkcji na podstawie arbitralnych decyzji władzy politycznej, co obejmuje również delegacje ministerialne, zatrudnienie w jednostkach bezpośrednio podporządkowanych władzy politycznej, charakter sprawy, do której rozstrzygnięcia ukształtowano dany skład sądu, a także działalność publiczna i wypowiedzi sędziego wykraczające poza gwarantowane przez Konstytucję ramy udziału w debacie publicznej, a wskazujące na zaangażowanie w realizację określonych celów politycznych władzy wykonawczej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2024 r., II KK 506/23, LEX nr 3692838).
Pani X.Y. z dniem 2 listopada 2005 r. została mianowana referendarzem sądowym w Sądzie Rejonowym w Nowym Targu. Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia […] 2009 r. została powołana do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w Nowym Sączu, w którym orzekała w wydziale grodzkim, a następnie w wydziale karnym. W 2013 r. ukończyła studia podyplomowe w zakresie prawa karnego materialnego i procesowego, a w 2014 r. studia podyplomowe w zakresie retoryki i kreowania wizerunku prawników. Od 1 marca 2017 r. była delegowana przez Ministra Sprawiedliwości do pełnienia czynności sędziego w Sądzie Okręgowym w Nowym Sączu, gdzie orzekała w Wydziale Karnym.
Systematycznie uczestniczyła w szkoleniach, zorganizowanych przez Sąd Okręgowy w Nowym Sączu oraz Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury. Prowadziła też szkolenie na temat: „Wszczęcie postępowania wobec cudzoziemca w sprawie o wykroczenia związane z nielegalnym zatrudnieniem lub prowadzeniem działalności gospodarczej”.Na dwa wolne stanowiska sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Nowym Sączu zgłosili się: P.B. - sędzia Sądu Rejonowego w Limanowej, X.Y.- sędzia Sądu Rejonowego w Nowym Sączu oraz D.S. - sędzia Sądu Rejonowego w Nowym Sączu.
Ocenę kwalifikacji Pani X.Y. w związku z ubieganiem się o stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Nowym Sączu, sporządził Pan T.K. - sędzia Sądu Okręgowego w Tarnowie, który podkreślił Jej wysokie kwalifikacje i wiedzę prawniczą. Z protokołu posiedzenia plenarnego KRS nr […]/2019 wynika, że podczas głosowania na Kolegium Sądu Apelacyjnego w Krakowie uzyskała opinię pozytywną. Natomiast podczas głosowania na Zgromadzeniu Przedstawicieli Sędziów Apelacji Krakowskiej sędzia otrzymała 55 głosów „za” oraz 18 „przeciw”.
W czasie głosowania w KRS otrzymała 16 głosów „za” – najwięcej z 3 kandydatów, przy jednym głosie „wstrzymującym się” i bez głosów „przeciw”. Z kolei członkowie zespołu Krajowej Rady Sądownictwa na Panią X.Y. oddali 1 głos „za”, nie oddając głosów „przeciw”, przy 2 głosach „wstrzymujących się”. Jedyny kandydat, który rekomendacji KRS nie otrzymał, to sędzia D.S., chociaż on uzyskał rekomendację zespołu. Powody podjęcia tej decyzji wynikają jasno z uchwały KRS nr […]/2019. Szczegółowo poddano analizie poszczególne elementy pracy zawodowej i kryteria oceny trzech kandydatów.
Sędzia S.B. miała wyższy współczynnik stabilności orzecznictwa (2,1% orzeczeń uchylonych, w stosunku do 4,4% dla D.S.). Sama ta okoliczność, że rekomendacja trzyosobowego zespołu KRS nie została uwzględniona przez plenum KRS nie oznacza, że istnieją zastrzeżenia co do bezstronności przeprowadzonej procedury nominacyjnej. W ocenie Krajowej Rady Sądownictwa wszystkie osoby biorące udział w tym konkursie spełniały wymagania stawiane kandydatom ubiegającym się o powołanie na stanowisko sędziego sądu okręgowego. KRS miała bowiem na uwadze i ten fakt, że Pan P.B. posiadał najdłuższy staż orzeczniczy, zaś Pani X.Y. największe doświadczenie karnistyczne, nadto dwa wolne stanowiska sędziowskie przewidziane były do wydziałów karnego i cywilnego.
W tej sytuacji, uwzględniając i tę okoliczność, że sędzia D.S. orzekał w Wydziale Cywilnym, w ocenie KRS, to sędzia X.Y. i sędzia P.B. w „najwyższym stopniu wypełniają kryteria wyboru, do których należą przede wszystkim uzyskane przez nich oceny kwalifikacji oraz posiadane doświadczenie zawodowe”.Analiza uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia […] 2019 r., nr […]/2019, w ramach której rekomendowano kandydaturę Pani X.Y. na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Nowym Sączu prowadzi do wniosku, że procedura ta nie budzi żadnych wątpliwości co do jej transparentności.
Sąd Najwyższy nie stwierdził również z urzędu, aby sędzia X.Y. pełniła funkcje zależne od dyskrecjonalnej decyzji Ministra Sprawiedliwości. Nie ustalono również, aby pełniła ona określone funkcje w związku z postępowaniami dyscyplinarnymi sędziów. Nie stwierdzono także, aby występowała jako przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości w różnego rodzaju komisjach lub aby podejmowała jakiekolwiek aktywności wiążące się ze współpracą z Ministrem Sprawiedliwości i wynikającą z niej dodatkową gratyfikacją finansową.
Nie odnotowano także Jej wypowiedzi udzielanych w przestrzeni publicznej, które stanowiłyby jawny głos poparcia dla kwestionowanych w orzecznictwie krajowym i międzynarodowym tzw. reform wymiaru sprawiedliwości. Stanowisko potwierdzające brak wpływu na bezstronność i niezależność sędzi X.Y. faktu powołania jej na urząd sędziego Sądu Okręgowego w procedurze z udziałem Krajowej rady Sądownictwa ukształtowanej nowelizacją z 2017 r. Sąd Najwyższy zajął również w postanowienie z dnia 9 kwietnia 2024, III KK 445/23 oraz w postanowieniu z dnia 13 lipca 2022 r., III KK 93/22.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.[WB][a.ł]