Polish Supreme Court held that procedural violations of union protection laws do not automatically constitute serious labor law breaches.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Polish Supreme Court dismissed the prosecution's charges against a former employer for allegedly committing a serious labor law violation by firing union leaders without notice. The court found that while the employer failed to obtain required union consent, valid substantive grounds for termination existed, making the procedural flaw insufficient for criminal liability. Consequently, the court ruled that such actions do not constitute the specific offense of a serious labor law breach under the relevant penal code provision.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych; Art. 281 pkt 3 k.p.: A procedural violation of union protection statutes does not automatically constitute a serious labor law breach if valid substantive grounds for termination were present.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
WYROK Z DNIA 6 LUTEGO 2003 R.
III KKN 513/00
Nie każde naruszenie przez pracodawcę lub działającego w jego
imieniu przepisów art. 32 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jedn. tekst: Dz. U. Nr 79, poz. 854), gwarantujących ochronę
stosunku pracy działaczy związków zawodowych, stanowi rażące naruszenie prawa pracy w rozumieniu w art. 281 pkt 3 k.p. W szczególności nie
zawsze stanowi takie naruszenie, rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, gdy zaistniały ku temu określone w kodeksie pracy przyczyny, a
nie dochowano jedynie wymaganej procedury rozwiązania.
Przewodniczący: sędzia SN J. Skwierawski.
Sędziowie SN: T. Grzegorczyk, J. Szewczyk (sprawozdawca).
Prokurator Prokuratury Krajowej: K. Parchimowicz.
Sąd Najwyższy w sprawie Jana W., oskarżonego z art. 281 pkt 3 k.p.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 6 lutego 2003 r. kasacji, wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Rejonowego w T z dnia 27
czerwca 2000 r., utrzymującego w mocy orzeczenie Kolegium do Spraw
Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w T. z dnia 7 kwietnia 2000 r.
uchylił
zaskarżony wyrok i utrzymane nim w mocy orzeczenie Kole-
gium do spraw Wykroczeń i na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. uniewinnił
oskarżonego Jana W. (...)
UZASADNIENIE
Orzeczeniem Kolegium do spraw Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w T. z dnia 7 kwietnia 2000 r. Jan W. został uznany za winnego tego,
„że w dniu 18 listopada 1999 r. rozwiązał umowę o pracę z Anną H., Przewodniczącą Komisji Zakładowej NSZZ «Solidarność» przy PGKiM w T. bez
wypowiedzenia, naruszając w sposób rażący przepisy prawa przez to, że
nie uzyskał zgody zakładowej organizacji związkowej na rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem będącym członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej. W dniu 20. lipca 1999 r. rozwiązał umowę o pracę ze
Zbigniewem T., członkiem Zarządu NSZZ Pracowników PGKiM Sp. z o.o.
bez wypowiedzenia, naruszając w sposób rażący przepisy prawa przez to,
że nie uzyskał zgody zakładowej organizacji związkowej na rozwiązanie
stosunku pracy z w/w pracownikiem”, tj. popełnienia wykroczeń opisanych
w art. 281 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o
związkach zawodowych. Na podstawie art. 39 § 1 k.w. Kolegium odstąpiło
od wymierzenia kary obwinionemu.
Od tego orzeczenia odwołanie wniósł Jan W., który, nie precyzując
zarzutu odwoławczego, podniósł, iż w jego zachowaniu brak znamiona rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 281 pkt 3 k.p. W konsekwencji wniósł o uniewinnienie bądź uchylenie zaskarżonego orzeczenia i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Kolegium do spraw Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w T.
Sąd Rejonowy w T., wyrokiem z dnia 27 czerwca 2000 r., nie
uwzględnił odwołania i utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy, a kosztami sądowymi postępowania odwoławczego obciążył oskarżonego.
Wyrok ten w całości zaskarżył obrońca oskarżonego, który w kasacji
zarzucił:
1. rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 281 pkt 3 k.p.
pracy przez ustalenie, że Jan W. dopuścił się tego wykroczenia mimo
poważnych wątpliwości w tym względzie, a zwłaszcza niewykazanie, że
Jan W. w sposób rażący naruszył przepisy prawa pracy;
2. rażące naruszenie prawa materialnego, a to art. 1 § 2 k.w. przez przypisanie winy obwinionemu w czasie czynu;
3. rażące naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art. 4, 6 i art.
7 § 2 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, które miało
wpływ na treść wyroku, a wynikające z oparcia się jedynie na dowodach
formalnych, z pominięciem wielu faktów korzystnych dla obwinionego, w
pełni usprawiedliwiających jego działanie, jak też pominięcie zasad
współżycia społecznego nakazujących mu takie działanie jako kierownikowi zakładu pracy.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów autor kasacji wniósł o
zmianę zaskarżonego orzeczenia przez uchylenie zarówno wyroku Sądu
Rejonowego w T., jak i orzeczenia Kolegium do spraw Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w T. i uniewinnienie Jana W.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja zasługuje na uwzględnienie.
Trafny jest zarzut rażącej obrazy prawa materialnego, a mianowicie
art. 281 pkt 3 k.p., przez przypisanie Janowi W. wykroczeń, mimo braku
ustaleń wskazujących na to, że w sposób rażący naruszył on przepisy prawa pracy. W przedstawionej sytuacji Sąd Najwyższy odstąpił od rozpoznania pozostałych zarzutów kasacji, jako bezprzedmiotowych (art. 518 k.p.k.
w zw. z art. 436 k.p.k.).
Bezsporne jest, że Kolegium do spraw Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w T. lakonicznie ustaliło, że „Jan W. jako pracodawca rozwiązał
umowę o pracę z dwoma pracownikami w trybie art. 52, bez uzyskania
zgody zakładowej organizacji związkowej wymaganej przy rozwiązywaniu
umów z pracownikami chronionymi Zbigniewem T. i Anną H. Wobec powyższego Kolegium uznało że wina obwinionego nie budzi wątpliwości ...”.
Zdaniem Kolegium, Anna H. i Zbigniew T. „dopuścili się ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, to stanowiło podstawę rozwiązania
stosunku pracy, a nie działalność na rzecz związku zawodowego. Bezkrytyczna ochrona organizacji związkowej uniemożliwiła pracodawcy zgodne z
prawem rozwiązanie umów z pracownikami, dopuszczającymi się wielokrotnie naruszeń obowiązków pracowniczych, które naraziły zakład pracy
na szkody”. Wspomniane wcześniej ciężkie naruszenia obowiązków pracowniczych polegały na narażeniu przedsiębiorstwa na poważną szkodę
oraz na przebywaniu w pracy w stanie wskazującym na spożycie alkoholu.
Kolegium nie uzasadniło, dlaczego oceniło, że w ustalonym stanie faktycznym Jan W. rażąco naruszył przepisy prawa pracy.
Jak już wspomniano, po rozpoznaniu odwołania oskarżonego, który
podniósł, iż w jego zachowaniu brak jest znamion „rażącego naruszenia
przepisów prawa pracy” w rozumieniu art. 281 pkt 3 k.p., Sąd Rejonowy w
T. utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy, podzielając „w całej rozciągłości” stanowisko Kolegium. W zasadzie także Sąd Rejonowy nie uzasadnił
podstawy prawnej orzeczenia, ograniczając się do stwierdzenia „naruszenie przez oskarżonego przepisów art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o
związkach zawodowych stanowi rażące naruszenie przepisów prawa w rozumieniu art. 281 pkt 3 k.p.”.
Zaprezentowany pogląd w realiach niniejszej sprawy nie zasługuje na
aprobatę.
W doktrynie prawa pracy podkreślono, że o rażącym naruszeniu
przepisów prawa pracy można mówić, gdy bezprawność rozwiązania stosunku pracy w konkretnym wypadku jest oczywista dla każdego i przez to
budzi szczególną społeczną dezaprobatę. Nie zachodzi natomiast przypadek rażącego naruszenia prawa pracy, gdy merytoryczne podstawy roz-
wiązania stosunku pracy istniały, a naruszono jedynie normy proceduralne
(por. A. Kijowski: Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom
pracownika, w: Studia nad Kodeksem pracy, Poznań 1975 s. 273).
Podobnie orzekał Sąd Najwyższy (por. uchwała SN z dnia 27czerwca
1985 r., III PZP 10/85, OSNCP 1985, z. 11, poz. 164). Ponadto w wielu
orzeczeniach Sąd Najwyższy wyjaśniał, iż wykorzystywanie prawa o
ochronie funkcjonariuszy związkowych przed zwolnieniem z pracy w sytuacji rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych należy traktować jako
nadużycie prawa. Przykładowo, w wyroku z dnia 17 września 1997 r.
(I PKN 273/97) Sąd Najwyższy stwierdził „Biorąc pod uwagę, że ciężkie
naruszenie obowiązków pracowniczych, jakich dopuścił się powód, nie pozostaje w żadnym związku z faktem pełnienia przez niego funkcji członka
zarządu zakładowej organizacji związkowej, powoływanie się w tym wypadku przez powoda na szczególną ochronę stosunku pracy wynikającą z
art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych uznać należy za nadużycie
prawa podmiotowego, które jest oczywiście sprzeczne ze społecznogospodarczym przeznaczeniem tego prawa oraz z zasadami współżycia
społecznego (art. 8 k.p.)” (OSNAPiUS 1998, z. 13, poz. 394).
Podsumowując przedstawione rozważania, należy stwierdzić, że
przez rażące naruszenie przepisów prawa pracy, o jakim mowa w art. 281
pkt 3 k.p., należy rozumieć jedynie sytuację, w której bezprawność rozwiązania stosunku pracy jest jaskrawa, oczywista dla każdego (...). Nie każde
zatem naruszenie przez pracodawcę lub działającego w jego imieniu przepisów art. 32 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
(jedn. tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854), gwarantujących ochronę stosunku pracy działaczy związków zawodowych, stanowi rażące naruszenie
prawa pracy w rozumieniu w art. 281 pkt 3 k.p.
Kolegium do spraw Wykroczeń jednoznacznie ustaliło, że bezkrytyczna ochrona zakładowych organizacji związkowych członków swoich
zarządów przed słusznym rozwiązaniem stosunku pracy bez wypowiedzenia, uniemożliwiła Janowi W. zachowanie zgodne z wymogami prawa pracy. W świetle przedstawionych okoliczności złamanie przez oskarżonego
normy proceduralnej, zawartej w art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, zostało błędnie ocenione jako rażące naruszenie prawa pracy w
rozumieniu art. 281 pkt 3 k.p.
Powyższe argumenty prowadzą do jednoznacznego wniosku, iż
przypisanie winy Janowi W. było oczywiście niesłuszne już w chwili wydania orzeczenia przez Kolegium do spraw Wykroczeń, gdyż w zachowaniu
oskarżonego brak było znamion wykroczenia opisanego w art. 281 pkt 3
k.p. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i utrzymane
nim w mocy orzeczenie Kolegium i na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. uniewinnił oskarżonego. Zdaniem Sądu Najwyższego, chociaż w przepisie art.
537 § 2 k.p. mówi się o oczywiście niesłusznym skazaniu – rozumowanie a
maiori ad minus prowadzi do wniosku, że przepis ten ma także zastosowanie w wypadku niesłusznego przypisania winy i odstąpienia od wymierzenia
kary (por. wyrok SN z dnia 17 stycznia 2002 r., II KKN 368/99, OSNKW
2002, z. 3-4, poz. 25).