Supreme Court held fleeing without intent to evade liability does not constitute fleeing the scene under criminal law.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland quashed the lower court's conviction for fleeing the scene of a traffic accident, ruling that the defendant lacked the requisite intent to evade responsibility. Although the defendant left the scene, he had called an ambulance, provided his personal details, and remained with the victim until emergency services arrived. The court determined that the absence of a specific intent to hinder identity verification or investigation meant the statutory elements for the crime were not met. Consequently, the case was remanded to the District Court for a new trial based on these clarified legal findings.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 145 § 4 k.k. z 1969 r.; Art. 178 k.k.: Fleeing the scene of an accident constitutes a crime only when the perpetrator leaves with the intent to evade responsibility, specifically to hinder the determination of identity or circumstances.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
WYROK Z DNIA 15 MARCA 2001 R.
III KKN 492/99
Zbiegnięcie z miejsca zdarzenia w rozumieniu art. 145 § 4 k.k. z 1969
r. (analogicznie: art. 178 k.k.) ma miejsce wówczas, gdy sprawca oddala
się z miejsca wypadku w zamiarze uniknięcia odpowiedzialności, w szczególności uniemożliwienia lub utrudnienia ustalenia jego tożsamości, okoliczności zdarzenia i stanu nietrzeźwości (na tle art. 178 k.k. także pozostawania pod wpływem środka odurzającego).
Przewodniczący: sędzia SN P. Hofmański (sprawozdawca).
Sędziowie SN: E. Gaberle, H. Gradzik.
Prokurator Prokuratury Krajowej: B. Drozdowska.
Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2001 r. sprawy
Wojciecha Z. oskarżonego z art. 145 § 2 i 4 k.k. z 1969 r. z powodu kasacji,
wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w S.
z dnia 15 czerwca 1999 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w S. z
dnia 28 stycznia 1999 r.,
uchylił
zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpo-
znania Sądowi Okręgowemu w S.
Z uzasadnienia:
Wojciech Z. oskarżony został o to, że w dniu 2 lipca 1998 r. w S. nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, iż kierując samochodem marki Opel-Astra nie zachował szczególnej
ostrożności w momencie, gdy dojeżdżał do przejścia dla pieszych, w wyniku czego potrącił przechodzącego Stanisława R., który doznał szeregu obrażeń, które naruszyły czynności narządu ciała na okres przekraczający 7
dni i spowodowały ciężką chorobę długotrwałą, a następnie oddalił się z
miejsca przestępstwa, to jest o czyn z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 k.k.
w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 28 stycznia 1999 r., Wojciech Z. uznany został za winnego tego czynu, z tym, że z Sąd Rejonowy
wyeliminował z opisu czynu słowa „a następnie oddalił się z miejsca zdarzenia” i przyjął, że czyn wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 177 § 2
k.k., wymierzając oskarżonemu karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat oraz 50 stawek
dziennych grzywny.
Wyrok powyższy poddany został kontroli instancyjnej na skutek wniesionej na niekorzyść oskarżonego apelacji prokuratora. (…)
Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy w S., wyrokiem z dnia 15
czerwca 1999 r., zaskarżony wyrok zmienił uznając, że oskarżony zbiegł z
miejsca wypadku i przypisany mu czyn zakwalifikował z art. 145 § 2 i 4 k.k.
z 1969 r. Ponadto Sąd Okręgowy orzekł wobec oskarżonego karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres jednego roku na podstawie art. 38 pkt 4 w zw. z art. 43 § 1 k.k. z 1969 r, za podstawę
orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności przyjął odpowiednie przepisy k.k. z 1969 r., natomiast w miejsce
orzeczonej przez Sąd Rejonowy kary grzywny wymierzył oskarżonemu ka-
rę grzywny w wymiarze 2.000 zł na podstawie art. 75 § 1 k.k. z 1969 r. W
pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymany został w mocy.
Kasację od powyższego wyroku wywiódł obrońca oskarżonego, zarzucając wyrokowi rażącą obrazę prawa materialnego, to jest art. 145 § 4
k.k. z 1969 r. przez przyjęcie, że zachowanie oskarżonego polegające na
odjechaniu z miejsca zdarzenia po upływie znacznego okresu czasu, gdy
pokrzywdzony zabrany został przez karetkę pogotowia, po wcześniejszym
podaniu swoich danych w telefonicznym zgłoszeniu wypadku do pogotowia
ratunkowego, wyczerpuje znamiona czynu określonego w tym przepisie,
jako „zbiegnięcie z miejsca zdarzenia”. Opierając się na tym zarzucie
obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej
uznania, że oskarżony zbiegł z miejsca zdarzenia oraz w części, w jakiej
orzeczono wobec oskarżonego karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. (…)
Rozpoznając kasację Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zasadniczym problemem występującym w sprawie jest kwestia interpretacji znamienia „zbiegł z miejsca zdarzenia” zawartego w art. 145 § 4
k.k. z 1969 r. (analogicznie: art. 178 § 1 k.k.). Wprawdzie wniesioną w
sprawie apelację Sąd Okręgowy w S. rozpoznawał pod kątem sformułowanego w niej zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, to jednak nie o błąd w
ustaleniach faktycznych w sprawie tej chodziło. W istocie rzeczy nikt nie
kwestionował w sprawie prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych,
kwestią sporną było natomiast to, czy w realiach sprawy zachowanie
oskarżonego mogło być ocenione jako „zbiegnięcie z miejsca zdarzenia” w
rozumieniu art. 145 § 4 k.k. z 1969 r. Orzekające w sprawie sądy zajęły w
tej kwestii stanowiska rozbieżne. O ile bowiem Sąd Rejonowy przyjął, iż
zachowanie to nie może być ocenione jako „zbiegniecie z miejsca zdarzenia”, to na odmiennym stanowisku stanął Sąd Okręgowy, który uzasadniając dokonaną w wyroku zmianę stwierdził, że Sąd Rejonowy w sposób ra-
żący naruszył prawo materialne, dokonując wadliwej interpretacji znamienia „zbiegł z miejsca zdarzenia”.
W kasacji problem powyższy staje ponownie, z tym, że – tym razem
prawidłowo – w kontekście zarzutu obrazy prawa materialnego. Analizując
tę kwestię Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, iż w realiach rozpoznawanej sprawy nie sposób mówić o zbiegnięciu z miejsca zdarzenia. Należy bowiem przyjąć, iż zbiegnięcie z miejsca zdarzenia w rozumieniu art.
145 § 4 k.k. z 1969 r. (analogicznie: art. 178 k.k.) ma miejsce wówczas,
gdy sprawca oddala się z miejsca wypadku w zamiarze uniknięcia odpowiedzialności, w szczególności uniemożliwienia lub utrudnienia ustalenia
jego tożsamości, okoliczności zdarzenia i w tym stanie nietrzeźwości (na tle
art. 178 k.k. i także pozostawanie pod wpływem środka odurzającego).
Stanowisko takie prezentowane jest konsekwentnie w literaturze (M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas, Odpowiedzialność za spowodowanie wypadku
komunikacyjnego w świetle regulacji nowego kodeksu karnego z 1997 r.,
cz. II, Pal. 1999, z. 3-4, s. 35; tychże autorów, Kryminalizacja ucieczki
sprawcy wypadku drogowego z miejsca zdarzenia, cz. II, Pal. 1996, z. 5-6,
s. 22; R. Stefański, Ucieczka sprawcy z miejsca wypadku drogowego,
Prok. i Pr. 1996, z. 1, s. 7). W sprawie niniejszej sądy ustaliły, iż oskarżony
stwierdziwszy, że pokrzywdzony jest ranny, wezwał pogotowie ratunkowe
przez telefon, podał w zgłoszeniu swoje dane personalne, pozostał z pokrzywdzonym do chwili zabrania go przez pogotowie. Wprawdzie nie powiadomił o zdarzeniu policji i nie oczekiwał jej przybycia na miejsce zdarzenia, to jednak jego zachowaniu nie towarzyszył zamiar utrudnienia postępowania w jakikolwiek sposób. Słusznie zauważa prokurator w złożonej
w sprawie apelacji, iż art. 44 ust. 2 pkt 1 kodeksu drogowego nakłada na
uczestnika wypadku drogowego między innymi powiadomienie policji, to
jednak nie przesądza to o tym, iżby nie wykonując tego obowiązku uczestnik wypadku wyczerpywał swoim zachowaniem dyspozycję art. 145 § 4 k.k.
z 1969 r. (obecnie: art. 178 k.k.). Decydujące jest bowiem to, czy oddaleniu
się sprawcy wypadku z miejsca zdarzenia, w kontekście układu okoliczności faktycznych towarzyszących temu zdarzeniu, towarzyszył zamiar uniknięcia odpowiedzialności. Dla prawnej oceny zachowania oskarżonego nie
może mieć także znaczenia to, iż przekazanej w zgłoszeniu na pogotowie
informacji policja nie wykorzystała dowodowo. Nie sposób bowiem wywodzić niekorzystne dla oskarżonego skutki z tego, iż odbierający zgłoszenie
nieprawidłowo zanotował informację lub tego, iż policja nie potrafiła tej informacji wykorzystać.
Zajmując takie stanowisko Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i
sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S.
Ponownie rozpoznając wniesioną w sprawie apelację Sąd ten związany
będzie zapatrywaniem prawnym wyrażony w niniejszym wyroku (art. 442 §
3 w zw. z art. 518 k.p.k.) i jeśli nie przyjmie za podstawę swojego orzeczenia odmiennych ustaleń faktycznych, zastosowanie art. 145 § 4 k.k. z 1969
r. jest wykluczone. Sąd Okręgowy powinien także pamiętać o wiążącym go
zakazie reformationis in peius wynikającym z tego, że uchylenie wyroku
nastąpiło na skutek kasacji wniesionej na korzyść oskarżonego (art. 443 w
zw. z art. 518 k.p.k.).