Supreme Court quashes probation revocation order due to material law violation regarding similar offenses.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the Regional Court's order to execute a suspended sentence because the new offense was not legally similar to the original crime. The Minister of Justice argued that driving under the influence violated the same legal interest as the prior offense, but the Court held that the specific elements of the new act did not match the prior conviction's requirements. Consequently, the execution proceedings were dismissed as the statutory conditions for revoking probation were not met.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 75 § 1 k.k.; Art. 115 § 3 k.k.: A new offense committed during the probation period must be legally similar to the original crime for mandatory execution of the suspended sentence; mere violation of the same general prohibition is insufficient if the specific qualifying elements differ.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KK 97/18 POSTANOWIENIE Dnia 10 kwietnia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Rafał MalarskiSSN Zbigniew Puszkarski po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 10 kwietnia 2018 r., sprawy M.L.skazanego z art. 178a § 1 i 4 k.k., z powodu kasacji wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od postanowienia Sądu Rejonowego w I. z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II Ko […] (II K […]), w przedmiocie zarządzenia wykonania wobec skazanego warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności, p o s t a n o w i ł: uchylić zaskarżone postanowienie i na podstawie art. 15 § 1 k.k.w. umorzyć postępowania wykonawcze.
UZASADNIENIEWyrokiem z dnia 26 września 2011 r., sygn. akt II K […], Sąd Rejonowy w I. uznał M. L. za winnego popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 1 i 4 k.k. polegającego na tym, że „w dniu 22 kwietnia 2011 r. na parkingu samochodowym przed sklepem I. przy ul. D. w I., będąc w stanie nietrzeźwości 0,95 i 1,00 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, kierował w ruchu lądowym samochodem osobowym m-ki N. nr rej. […], przy czym czynu tego dopuścił się będąc wcześniej skazanym prawomocnym wyrokiem za prowadzenie pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości”, i za to wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat.
Nadto, orzeczono wobec oskarżonego grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych przy ustaleniu jednej stawki dziennej na kwotę 30 złotych oraz środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat.Wyrok ten, nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 4 października 2011 r.Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II Ko […] (II K […]), Sąd Rejonowy w I., na podstawie art. 75 § 1 k.k., zarządził wykonanie kary roku pozbawienia wolności orzeczonej wobec M. L. powołanym wyżej orzeczeniem, skracając ją o 100 dni odpowiadających liczbie uiszczonych przez niego stawek dziennych grzywny.Postanowienie powyższe zaskarżył w całości wniesioną na korzyść skazanego kasacją Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny.
W kasacji zarzucił:I.„rażące i mające istotny wpływ na treść postanowienia naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 75 § 1 k.k., polegające na zarządzeniu na jego podstawie wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności w sytuacji, gdy popełnione w okresie próby przestępstwa, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, nie były podobnymi przestępstwami umyślnymi do przestępstwa będącego przedmiotem rozpoznania w rozumieniu art. 115 § 3 k.k., a tym samym nie było podstaw do obligatoryjnego zarządzenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania orzeczonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w I. z dnia 26 września 2011 r., sygn. akt II K […];II.rażące i mające wpływ na treść wyroku (tak w oryginale – uwaga SN) naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 22 § 1 k.k.w. i art. 178 § 2 k.k.w. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., polegające na niezasadnym odstąpieniu przez Sąd od zawiadomienia skazanego o terminie posiedzenia, i wydaniu na nim na podstawie art. 75 § 1 k.k., pod nieobecność skazanego, postanowienia o zarządzeniu wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności, co łącznie z jednoczesnym przesłaniem odpisu tego postanowienia na niewłaściwy adres do korespondencji i w konsekwencji tego pobawienia skazanego możliwości zaskarżenia nieprawomocnego orzeczenia do instancji odwoławczej, doprowadziło do naruszenia jego prawa do obrony wynikającego z art. 6 k.p.k.”.W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania wykonawczego na podstawie art. 15 § 1 k.k.w., wobec zatarcia skazania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Pomimo pewnych niedoskonałości wniesionego w niniejszej sprawie na korzyść skazanego nadzwyczajnego środka zaskarżenia (vide m.in. uwaga SN powyżej), kasacja Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna w związku z czym możliwe było jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Nie ulega przede wszystkim wątpliwości, że procedujący w postępowaniu wykonawczym Sąd Rejonowy w I. naruszył i to w sposób rażący prawo materialne tj. art. 75 § 1 k.k. Przepis ten w dacie orzekania przez sąd w przedmiocie zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności przewidywał obligatoryjne zarządzenie wykonania takiej kary, jeżeli skazany w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne, z które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności.Nie można odmówić racji autorowi kasacji, że w realiach niniejszej sprawy przesłanka obligatoryjnego zarządzenia wykonania kary warunkowo zawieszonej, jaką było popełnienie w okresie próby umyślnego przestępstwa podobnego, nie wystąpiła.Wskazać w tym kontekście należy, że powodem wszczęcia procedury zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej było powzięcie przez sąd w postępowaniu wykonawczym informacji o skazaniu M.
L. przez Sąd Rejonowy w I. wyrokiem z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II K […]. Orzeczeniem tym wyżej wymieniony uznany został za winnego popełnienia, w warunkach ciągu przestępstw, dwóch czynów z art. 244 k.k. polegających na tym, że w dniach 21 marca i 3 kwietnia 2012 r. w I. na ulicy M. kierował samochodem osobowym marki N. o nr rej. […], czym nie zastosował się do orzeczonego przez Sąd Rejonowy w I. wyroku sygn. akt II K […], zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres do dnia 4 października 2012 r. Za te występki sąd meriti na mocy art. 244 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 4 lat oraz grzywnę w wymiarze 80 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 30 złotych.W świetle wskazanych wyżej ustaleń zasadnie autor kasacji wywiódł, że przypisane skazanemu wyrokiem w sprawie II K […] Sądu Rejonowego w I. czyny zakwalifikowane z art. 244 k.k. nie są przestępstwami podobnymi co czynu z art. 178a § 4 k.k., za który – wyrokiem tegoż Sądu wydanym w sprawie II K […] – orzeczono wobec M.
L. karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Trafnie wskazuje skarżący, że art. 178a § 4 k.k. cechuje niejednorodny charakter normatywny. W przepisie tym zawarte zostały alternatywnie określone znamiona kwalifikujące czyn polegający na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, którymi są: (1.) uprzednie prawomocne skazanie za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo za przestępstwo określone w art. 173 k.k., art. 174 k.k., art. 177 k.k. lub art. 355 § 2 k.k. popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo (2.) dopuszczenie się czynu określonego w art. 178a § 1 k.k. w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze skazaniem za przestępstwo.O ile w tym ostatnim wypadku, tj. popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k. w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze skazaniem możliwe jest hipotetyczne rozważanie podobieństwa przestępstwa z art. 178a § 4 k.k. do przestępstwa określonego w art. 244 k.k., a to z uwagi na pośredni przedmiot ochrony, o tyle możliwość taka nie istnieje, gdy powodem przypisania takiego występku są pozostałe znamiona kwalifikujące.Przestępstwami podobnymi, zgodnie z dyspozycją art. 115 § 3 k.k., są między innymi przestępstwa należące do tego samego rodzaju.
Tymczasem czyny z art. 178a § 4 k.k. (poza częścią in fine) oraz z art. 244 k.k. chronią różne dobra prawne. Pierwszy z nich godzi w bezpieczeństwo w ruchu, drugi skierowany jest przeciwko wymiarowi sprawiedliwości. Jeżeli więc, oskarżonemu nie przypisano czynu polegającego na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, a wyłącznie prowadzenie w takim stanie pojazdu mechanicznego w sytuacji wcześniejszego skazania za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., to nie może być mowy o podobieństwie tego czynu do popełnionego następnie występku niezastosowania się do zakazu prowadzenia pojazdów stypizowanego w art. 244 k.k. (zob. w tym przedmiocie wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 20 października 2011 r., V KK 320/11, LEX nr 1044080, oraz z dnia 12 grudnia 2012 r., II KK 300/12, LEX nr 1231513).Oczywista w tym stanie rzeczy zasadność sformułowanego w pkt I kasacji zarzutu rażącego naruszenia prawa materialnego, które z uwagi na swoje konsekwencje – obligatoryjne zarządzenie wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności – miało bezspornie istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, jest wystarczające do wydania przez Sąd Najwyższy orzeczenia kasatoryjnego czyniąc zbędnym (art. 518 k.p.k. w zw. z art. 436 k.p.k.) rozpoznanie pozostałych uchybień, w tym kwestii ewentualnego naruszenia prawa procesowego, aczkolwiek podzielić należy w szczególności te rozważania kasatora, w których wskazuje on na konsekwencje prawnie stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2013 r., SK 9/10, niekonstytucyjności art. 75 § 1 k.k. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości odstąpienia przez sąd od zarządzenia wykonania kary w sytuacji, gdy wobec skazanego – jak w niniejszej sprawie – ponownie orzeczono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy (OTK – A 2013, nr 6, poz. 79).Konsekwencją uchylenia zaskarżonego kasacją orzeczenia musiało być jednocześnie wydanie orzeczenia następczego poprzez umorzenie postępowania wykonawczego (art. 15 § 1 k.k.w.).
Określony w wyroku Sądu Rejonowego w I. w sprawie II K […], okres próby upłynął w dniu 4 października 2014 r., a wobec zakończenia liczonego od tej daty biegu 6 miesięcznego terminu określonego w art. 75 § 4 k.k., zarządzenie wykonania kary chociażby na podstawie art. 75 § 2 k.k. nie jest już możliwe.Uwzględniając całokształt przeprowadzonych wyżej rozważań Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.