Supreme Court dismisses cassation when continuous offense end date is unspecified in final judgment.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the General Prosecutor's cassation appeal regarding a suspended sentence execution order. The lower court correctly determined that the time of a continuous offense, where the final date was not specified in the prior judgment, is the last day of that month under Article 6 § 1 of the Criminal Code. The court ruled that the prosecutor's argument regarding the timing of the new offense was legally unfounded and did not justify overturning the decision.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 6 § 1 k.k.; Art. 75 § 1 k.k.: When the final moment of a continuous offense is not specified in the judgment, the last day of the relevant month is deemed the time of the offense, thereby satisfying the conditions for executing a suspended sentence.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
POSTANOWIENIE Z DNIA 27 WRZEŚNIA 2011 R.
III KK 89/11
Przy braku wskazania w opisie czynu ciągłego konkretnego dnia
miesiąca (albo innego punktu czasowego), podanego w wyroku jako
końcowy moment zachowania
sprawcy, za czas popełnienia tego
przestępstwa, w rozumieniu art. 6 § 1 k.k., uznać należy ostatni dzień tego
miesiąca.
Przewodniczący: sędzia SN D. Świecki.
Sędziowie SN: D. Rysińska (sprawozdawca), J. Szewczyk.
Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Engelking.
Sąd Najwyższy w sprawie Grzegorza B., w przedmiocie zarządzenia
wykonania kary pozbawienia wolności, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na
rozprawie w dniu 27 września 2011 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora
Generalnego od postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 19 lutego
2009 r.,
o d d a l i ł kasację (...).
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2009 r. Sąd Rejonowy w O.
zarządził wobec Grzegorza B., na podstawie art. 75 § 1 k.k., wykonanie
kary pozbawienia wolności w rozmiarze 10 miesięcy, orzeczonej wyrokiem
Sądu Rejonowego w O. z dnia 24 sierpnia 2007 r. uznając, że skazany w
okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne, za które został
skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 6 czerwca 2008 r. na
karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej
wykonania na okres próby 4 lat. W obu przytoczonych sprawach
Grzegorzowi B. przypisano popełnienie przestępstw zakwalifikowanych na
podstawie art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., polegających na
przywłaszczeniu na szkodę Urszuli B., w krótkich odstępach czasu i z
powziętym z góry zamiarem, drewna w rożnych gatunkach i ilościach –
przez
jego
zbycie,
po
dokonaniu
wyrębu
z
lasu
stanowiącego
współwłasność jego i żony, przy czym pierwszego z przestępstw skazany
dopuścił się w okresie od jesieni 2005 r. do marca 2007 r., a drugiego w
okresie od września 2007 r. do grudnia 2007 r.
Powyższe postanowienie uprawomocniło się bez zaskarżenia,
obecnie zaś Prokurator Generalny wniósł od niego kasację na korzyść
skazanego. Zarzucił w niej rażące i mające istotny wpływ na treść
orzeczenia naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie
art. 75 § 1 k.k., polegające na zarządzeniu wobec Grzegorza B. wykonania
warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności, pomimo braku
określonej w tym przepisie przesłanki popełnienia przez skazanego w
okresie próby podobnego przestępstwa umyślnego, za które orzeczono
prawomocnie karę pozbawienia wolności. Na tej podstawie wniósł o
uchylenie
zaskarżonego
postanowienia
i
przekazanie
sprawy
do
ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
Przytoczony zarzut kasacyjny został oparty na twierdzeniu, że błędnie
Sąd Rejonowy w zaskarżonym postanowieniu uznał, iż kolejnego,
podobnego przestępstwa umyślnego skazany dopuścił się w okresie próby
warunkowego zawieszenia poprzednio orzeczonej kary pozbawienia
wolności, określonej wyrokiem wydanym w dniu 24 sierpnia 2007 r., w
sprawie V K 228/07. Jak podniesiono w uzasadnieniu kasacji, wyrok w tej
sprawie uprawomocnił się w dniu 13 grudnia 2007 r., tj. z dniem wydania
przez Sąd Okręgowy w O., w sprawie VII Ka 1513/07, rozstrzygnięcia
utrzymującego w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego, kolejne
natomiast przestępstwo skazany popełnił w okresie od września 2007 r. do
grudnia 2007 r. Zdaniem Prokuratora Generalnego oznacza to więc, że
przestępstwa tego skazany dopuścił się nie w okresie próby, a jedynie w
okresie pomiędzy wydaniem wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 24
sierpnia 2007 r. w sprawie V K 228/07, a jego uprawomocnieniem się, co
świadczy o tym, że nie została spełniona określona w art. 75 § 1 k.k.
przesłanka obligatoryjnego zarządzenia wykonania kary, a kwestię tę – przy
uwzględnieniu uwarunkowań formalno i materialno-prawnych – można co
najwyżej rozważać fakultatywnie, na płaszczyźnie art. 75 § 3 k.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja nie jest zasadna i nie może być uwzględniona.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przytoczone na wstępie
okoliczności faktyczne sprawy są bezdyskusyjne. W szczególności wypada
zaznaczyć,
że
w
podstawie
faktycznej
zaskarżonego
kasacją
postanowienia znalazło się ustalenie, iż okres próby warunkowego
zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, orzeczonej wobec
Grzegorza B. wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 24 sierpnia 2007 r.,
w sprawie V K 228/07, rozpoczął swój bieg z dniem jego uprawomocnienia
się (art. 70 § 1 k.k.), tj. w dniu 13 grudnia 2007 r. W postanowieniu tym
przyjęto również, że kolejnego przestępstwa – umyślnego, podobnego do
przypisanego tym wyrokiem (co w sprawie niesporne) – skazany dopuścił
się w okresie od września 2007 r. do grudnia 2007 r., za co został
prawomocnie skazany w sprawie V K 101/08.
Ustaleń tych w kasacji nie podważa się w sposób procesowy.
Kwestionuje się natomiast – za pomocą zarzutu rażącej obrazy art. 75 § 1
k.k. – wysnuty na podstawie tych ustaleń wniosek co do zbieżności
czasowej okresu próby warunkowego zawieszenia wykonania kary,
wynikającego z pierwszego skazania Grzegorza B., oraz faktu popełnienia
przez niego, właśnie w tym okresie, kolejnego przestępstwa, objętego
następnym
prawomocnym
skazaniem.
Z
pozoru
zatem
–
przy
uwzględnieniu, że zarzut naruszenia prawa materialnego polega m.in. na
wytknięciu błędnego zastosowania przepisu prawa do przyjętych trafnie
ustaleń faktycznych – mogłoby się wydawać, iż rozważany zarzut kasacyjny
został
sformułowany
prawidłowo.
Rzecz
jednak
w
tym,
że
w
prezentowanych realiach nie można nie dostrzec, iż kwestionowaną w
kasacji konkluzję Sądu, w myśl której skazany dopuścił się przestępstwa w
okresie próby, również należy zaliczyć do kategorii ustaleń faktycznych.
Trudno więc uciec od oceny, że wyartykułowany w skardze kasacyjnej
zarzut rażącego naruszenia art. 75 § 1 k.k. nie wysuwa w istocie
twierdzenia o błędzie prawnym, lecz sprowadza się do zarzutu błędu w
ustaleniach faktycznych zaskarżonego postanowienia.
W
ocenie
tej
utwierdza
analiza
uzasadnienia
kasacji.
Nie
przedstawiono w nim żadnej innej argumentacji, niż zaprezentowana na
wstępie niniejszego wywodu. Ograniczono się więc li tylko do wskazania
omawianych ustaleń i wyrażenia wniosku przeciwstawnego stanowisku
Sądu Rejonowego. Rzec wręcz można, że w zasadzie w ogóle nie
wiadomo, na jakiej podstawie w skardze twierdzi się, że do popełnienia
przez Grzegorza B. kolejnego przestępstwa nie doszło w okresie biegu
próby warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary. Domyślać się
więc tylko można, że taki punkt widzenia wynika ze swoistego rozumienia
określenia czasu popełnienia tegoż przestępstwa, który w prawomocnym
wyroku został ustalony na okres od września 2007 r. do grudnia 2007 r. Jak
wspomniano, w kasacji nie wysunięto tezy, że przy ewentualnym
wyeliminowaniu
hipotetycznych
wad
procesowych
zaskarżonego
orzeczenia możliwe byłoby przyjęcie bardziej precyzyjnych w tym zakresie
ustaleń. Na marginesie należy zauważyć, że danych do poczynienia takich
ustaleń nie dostarczały ani wywody uzasadnień wyroków Sądów pierwszej i
drugiej instancji, wydanych w sprawie V K 101/08, ani też stan dowodowy
tej sprawy. Należało tu zwłaszcza zwrócić uwagę na treść opinii biegłego,
sporządzonej w dniu 25 lutego 2008 r., określającej czas kolejnych,
będących przedmiotem zarzutu wycinek drzew na okres od 5 do 2 miesięcy
wstecz, co umiejscawiało końcowy moment przestępnego działania w
granicach dnia 25 grudnia 2007 r. Inną natomiast, o ile nie najważniejszą
kwestią, byłaby skuteczność żądania dokonania odmiennych ustaleń w
postępowaniu dotyczącym wykonania wyroku, którym prawomocnie już w
tym przedmiocie rozstrzygnięto. Nie ulega wszak wątpliwości, że do
ewentualnej ich zmiany mogłoby dojść tylko w wyniku (udanego)
nadzwyczajnego zaskarżenia tegoż właśnie prawomocnego wyroku.
Wyroku tego Prokurator Generalny jednak nie zaskarżył. Wobec tego
można przypuszczać, że źródło prezentowanego w niniejszej kasacji
stanowiska leży w interpretacji pojęcia czasu popełnienia przestępstwa,
ujętego w przepisie art. 6 § 1 k.k. Tylko bowiem przy założeniu, że sedno
zarzutu tej skargi tkwi w twierdzeniu, iż Sąd Rejonowy dokonał w
zaskarżonym postanowieniu wadliwej, rażąco naruszającej treść tego
unormowania jego wykładni, a dopiero wskutek tego błędnie ustalił fakt
popełnienia przestępstwa w ujęciu czasowym, możliwe byłoby podzielenie
rozumowania przedstawionego w kasacji, opartego na zarzucie rażącego
naruszenia prawa materialnego. Pomimo jednak, że w uzasadnieniu
zaskarżonego postanowienia (które zresztą pozostało poza zakresem ataku
kasacyjnego) nie zawarto stosownych rozważań prawnych, założenia tego
zaakceptować nie sposób.
Trzeba przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 6 § 1 k.k. czyn
zabroniony uważa się za popełniony w czasie, w którym sprawca działał lub
zaniechał
działania,
do
którego
był
obowiązany.
Jak
wiadomo,
poszczególne typy czynów zabronionych przewidują różne formy realizacji
znamion w ujęciu czasowym. Nie wychodząc poza realia niniejszej sprawy
wypada zaznaczyć, że traktowany jako jedno przestępstwo czyn ciągły (art.
12 k.k.), charakteryzujący się wielością podjętych zachowań, ze swej istoty
jest rozciągnięty w czasie. Wobec tego, dla uściślającego określenia czasu
popełnienia takiego przestępstwa – co ma znaczenie z punktu widzenia
szeregu konsekwencji prawnych, w tym określonych w art. 75 § 1 k.k. –
należy sięgnąć do wypracowanych w doktrynie i judykaturze [zob. m. in.: A.
Marek: Prawo karne, Warszawa 2000, s. 72-73, A. Zoll (red.): Kodeks
karny, Część ogólna, Komentarz, Kraków 2004, s. 120-122, A. Wąsek:
Kodeks karny, Komentarz, t. I, s. 82-85, a także wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 15 kwietnia 2002 r., II KKN 387/01, Lex nr 52943 i przytoczone tam
judykaty], wynikających z treści art. 6 § 1 k.k. i niebudzących wątpliwości,
zasad. Wynika z nich jasno, że za czas popełnienia przestępstwa ciągłego
uznaje się ostatni moment działania sprawcy, a więc mówiąc najjaśniej,
czas ostatniego ze składających się na to przestępstwo zachowań.
W tym świetle Sąd Rejonowy uprawniony był do stwierdzenia, że w
prawomocnym wyroku, wydanym w sprawie V K 101/08, przypisującym
Grzegorzowi B. dopuszczenie się, w okresie od września 2007 r. do grudnia
2007 r., czynu ciągłego zakwalifikowanego na podstawie art. 284 § 2 k.k. w
zw. z art. 12 k.k., czas popełnienia tego przestępstwa określono na dzień
31 grudnia 2007 r., a więc na ostatni dzień tegoż miesiąca. Nie ma żadnych
przesłanek do uznania – a być może i na takim założeniu bazuje kasacja –
że przestępstwa tego, według rozważanego orzeczenia, skazany miał się
dopuścić w innej, niż ostatni dzień grudnia dacie, choćby np. w dniu 1
grudnia 2007 r., czy w dniu 12 grudnia 2007 r. (tj. – na co wskazuje
argumentacja skargi – przed uprawomocnieniem się, z dniem 13 grudnia
2007 r., wyroku w sprawie V K 228/07). W nieunikniony bowiem sposób
musiałoby to zarazem oznaczać przyjęcie innego okresu podjętych w
ramach czynu ciągłego zachowań, niż wskazany w prawomocnym wyroku.
Nie może natomiast nasuwać wątpliwości, że określenie w nim okresu
działania „do grudnia”, w każdym razie odpowiada stwierdzeniu, że
przypisane zachowania miały miejsce także w grudniu. To zaś z kolei –
przy odstąpieniu od jeszcze bliższego sprecyzowania końcowej granicy
działania, przez wskazanie choćby na początek, czy też połowę grudnia –
odpowiada znaczeniu całego miesiąca (ustaleniu nieprzerwanego – „w
krótkich odstępach czasu” – działania w ciągu tego miesiąca i miesięcy
poprzedzających, od września), nie zaś jego początkowej lub innej
dowolnej daty. Tym bardziej też nie oznacza, że działanie to miało miejsce
w okresie do końca listopada. Dodatkowo więc trzeba w tym miejscu
zaakcentować, że przy braku wskazania w opisie czynu ciągłego
konkretnego dnia miesiąca (albo innego punktu czasowego), podanego w
wyroku jako końcowy moment działania sprawcy, za czas popełnienia tego
przestępstwa, w rozumieniu art. 6 § 1 k.k., traktować należy ostatni dzień
tego miesiąca.
W powyższym świetle pozostaje już tylko skonstatować, że
zaskarżone kasacją postanowienie nie zawiera omawianych błędów z
zakresu prawa materialnego. Stwierdzenie, że czas popełnienia przez
skazanego
czynu
ciągłego
został
w
tym
rozstrzygnięciu
ustalony
prawidłowo, w zgodzie z regułą wynikającą z treści art. 6 § 1 k.k.,
przesądza o trafności zajętego w związku z tym stanowiska Sądu
Rejonowego co do spełnienia rozważanego, wynikającego z treści art. 75 §
1 k.k., warunku obligatoryjnego zarządzenia wykonania wobec Grzegorza
B. kary pozbawienia wolności. Przesądza zarazem ostatecznie o ocenie, że
zarzut skargi kasacyjnej, podnoszący rażące naruszenie przytaczanego
przepisu przez wadliwe jego zastosowanie, sformułowany został w sposób
nieuprawniony, bowiem polegający na niecelnej próbie podważenia
ustalenia leżącego u podstawy zastosowania tego unormowania w
zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Z tych zatem względów Sąd Najwyższy kasację oddalił.