Supreme Court excludes judge from cassation due to appointment by non-independent Judicial Council.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted the defense's request to exclude Judge Ryszard Witkowski from the cassation proceedings. The defense argued that Witkowski was appointed by the Judicial Council formed under the 2017 amendment law, rendering the court lacking independence under the ECHR. The court ruled that such appointments violate the standard of an independent and impartial court established by law, necessitating the judge's removal to ensure procedural fairness.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. - A judge appointed by a Judicial Council established under the 2017 amendment law must be excluded from proceedings to ensure the court meets the standard of independence and impartiality required by Article 6 of the ECHR.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 77/26 POSTANOWIENIE Dnia 11 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik w sprawie G. J. skazanego z art. 148 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 maja 2026 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie od udziału w sprawie SSN Ryszarda Witkowskiego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie z wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 77/26.
UZASADNIENIE
W dniu 24 lutego 2026 r. zarejestrowano w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą III KK 77/26, kasację obrońcy skazanego G.J. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 11 lipca 2025 r., sygn. akt II AKa 51/25. Zarządzeniem z dnia 26 lutego 2026 r. sprawę tę przydzielono do rozpoznania SSN Antoniemu Bojańczykowi. Obrońca skazanego złożył:- wniosek o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie kasacyjnej (k – 28),- wniosek o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w sprawie o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka (k 39),- wniosek o wyłączenie SSN Adama Rocha od udziału w sprawie o wyłącznie SSN Pawła Kołodziejskiego (k – 52),- wniosek o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie o wyłączenie SSN Adama Rocha (k – 59).Wszystkie te wnioski, odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz trybunałów europejskich wskazywały, że skoro wymienieni sędziowie objęli urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji udzielonej z Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2027 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, to sądy z ich udziałem nie stanowią bezstronnego i niezależnego sądu ustanowionego ustawą, co przesądza o konieczności wyłączenia poszczególnych sędziów, w szczególności SSN Ryszarda Witkowskiego, którego dotyczy rozpoznawany wniosek.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek obrońcy skazanego zasługuje na uwzględnienie.Trafnie wywiedziono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie IV KK 279/23, że „przepis art. 41 k.p.k. należy interpretować mając w polu widzenia szczególny aspekt gwarancyjny instytucji wyłączenia sędziego, tj. szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego; mianowicie słuszne jest również baczenie na konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu.
W takim razie wykładnia wspomnianego przepisu może dopuszczać także sądową kontrolę, czy w danej sprawie nie zachodzi obawa naruszenia standardu niezależności i bezstronności sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Jak to zaznaczono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2022 r., V KO 37/22, celowe może być posłużenie się przewidzianą przez ustawodawcę instytucją procesową minimalizującą, albo znoszącą takie zagrożenie w sprawie, która dopiero ma zostać rozpoznana przez sąd.
Podobnie jak w tym postanowieniu, również m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, nie tracąc z pola widzenia faktu wydania w dniu 20 kwietnia 2020 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie U 2/20, opowiedziano się za aktualnością mającej moc zasady prawnej i wiążącej każdy skład Sądu Najwyższego uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (zob. także postanowienia SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, i z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21).
W jej pkt 1. stwierdzono, że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3)”. Wspomnianą chwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., Sąd Najwyższy potwierdził wyrażone w uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższe stanowisko.
Pogląd ten zyskał aprobatę także w kolejnych orzeczeniach - m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; z dnia 14 stycznia 2025 r., III KK 436/24; z dnia 15 stycznia 2025 r., I KO 127/24; z dnia 17 stycznia 2025 r., IV KK 458/24; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23; z dnia 18 grudnia 2024 r., II KO 84/24; z dnia 16 stycznia 2025 r., II KK 322/24.W realiach rozpoznawanej sprawy odwołać należy się także do orzeczeń sądów międzynarodowych, w tym m.in. wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującego standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, iż udział w procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21) – zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r, III KK 95/25.Zasadnym jest zwrócenie uwagi także na kwestię potencjalnej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.
Rozstrzygając w tej sprawie Sąd Najwyższy miał na względzie orzecznictwo ETPCz, w którym aprobowane są kolejne ugody zawierane ze skarżącymi wskazującymi na naruszenie ich prawa do sądu ustanowionego ustawą na skutek wydawania orzeczeń przez Sąd Najwyższy z udziałem wadliwie powołanych sędziów. Wobec powyższego, orzekanie w tej sprawie przez wymienionego we wniosku sędziego Ryszarda Witkowskiego, powołanego na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. prowadziłoby do rozpoznania sprawy przez sąd niespełniający standardów wskazanych w art. 6 ust. 1 EKPC i nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [J.J.][a.ł]