Supreme Court excludes judge from cassation due to flawed appointment procedure violating independence standards.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted the defense's request to exclude Judge P.K. from the cassation proceedings. The defense argued the judge's appointment by the flawed KRS constituted a violation of judicial independence, citing EU case law and domestic precedents. The Court ruled that the specific appointment method rendered the judge ineligible to sit, thereby excluding them to ensure compliance with Article 6 of the ECHR.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPC: A judge appointed by a KRS formed under the flawed 2017 Act is deemed to sit in a court not established by law and lacks independence.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 422/25 POSTANOWIENIE Dnia 30 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik w sprawie M.W. skazanego z art. 280 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 30 września 2025 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie od udziału w sprawie SSN P.K. na podstawie art. 41 § 1 w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego P.K. od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 422/25.
UZASADNIENIE
W dniu 21 lipca 2025 r. zarejestrowana została pod sygnaturą III KK 422/25 kasacja obrońcy skazanego M.W. od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt IX Ka 1622/24. Zarządzeniem z dnia 28 lipca 2025 r. sprawa ta przydzielona została do rozpoznania SSN P.K. Po doręczeniu zawiadomienia o składzie sądu, obrońca skazanego złożył wniosek o wyłączenie wyznaczonego sędziego od udziału w opisanej sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że sędzia P.K. uzyskał nominację do Sądu Najwyższego w wyniku wadliwej procedury konkursowej przeprowadzonej przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, co powoduje, że sąd z jego udziałem nie daje gwarancji niezawisłości i bezstronności.
Swoje stanowisko w tej mierze wnioskodawca uzasadnił odwołując się m.in. do orzecznictwa Sądu Najwyższego i trybunałów międzynarodowych.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek należało uwzględnić z uwagi na konieczność zapewnienia stronom postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 § 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że:
„nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Uchwała ta ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały połączonych Izb stanu rzeczy nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61;
Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r. I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela. Stanowisko zawarte w uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższego zostało następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r.
I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Jest ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; z dnia 14 stycznia 2025 r., III KK 436/24; z dnia 15 stycznia 2025 r., I KO 127/24; z dnia 17 stycznia 2025 r., IV KK 458/24; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23; z dnia 18 grudnia 2024 r., II KO 84/24; z dnia 16 stycznia 2025 r., II KK 322/24).Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej:
„ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej: „EKPC”, „Konwencja”), udział w procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21) – zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r, III KK 95/95.Zwrócić trzeba także uwagę na kwestię potencjalnej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.
Rozstrzygając w tej sprawie, Sąd Najwyższy miał na względzie także orzecznictwo ETPCz, w którym aprobowane są kolejne ugody zawierane ze skarżącymi wskazującymi na naruszenie ich prawa do sądu ustanowionego ustawą na skutek wydawania orzeczeń przez Sąd Najwyższy z udziałem wadliwie powołanych sędziów. Trzeba odnotować, że w ramach zawartych ugód rząd zobowiązał się do wypłacenia skarżącym zadośćuczynień w kwocie po 10.000 euro (por. m.in. decyzje ETPCz z dnia 5 grudnia 2024 r.: Cupał i inni przeciwko Polsce, skarga nr 30049/22;
Zieliński przeciwko Polsce, skarga nr 3423/22; Łabudek przeciwko Polsce, skarga numer 43727/21).Za uwzględnieniem wniosku przemawia także możliwość wznowienia postępowania kasacyjnego w przypadku rozpoznania kasacji przez Sąd Najwyższy z udziałem sędziego P.K. Sąd Najwyższy kilkakrotnie już wznawiał postępowania kasacyjne w przypadku rozpoznania kasacji z udziałem sędziów powołanych w takiej procedurze.Wobec powyższego, orzekanie w tej sprawie przez SSN P.K. prowadziłoby do rozpoznania sprawy przez sąd niespełniający standardów wskazanych w art. 6 ust. 1 EKPC i nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.[WB][a.ł]