Supreme Court quashes lower court verdict for combining substitute prison sentences with actual prison terms under Polish Criminal Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland quashed the lower court's decision regarding the combination of substitute prison sentences with actual prison terms. The Ombudsman argued that Article 85 of the Criminal Code prohibits linking substitute penalties with actual imprisonment, a claim the Supreme Court found valid. Consequently, the court ordered the case remitted for retrial, noting that the substitute penalty lost its status as an executable fine due to the new combined sentence.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 85 § 1 k.k.; Art. 32 k.k.: Substitute prison sentences cannot be combined with actual prison sentences or fines, and such combinations violate the principle of proportionality.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 411/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Marek PietruszyńskiSSN Zbigniew PuszkarskiProtokolant Katarzyna Gajewska w sprawie M.K. w przedmiocie wyroku łącznego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 20 listopada 2023 r., kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt II K 63/21 uchyla wyrok w zaskarżonej części, tj. co do pkt 1 i w tym zakresie sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w N.
UZASADNIENIE
Wyrokiem łącznym z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt II K 63/21 Sąd Rejonowy W N., orzekając co do prawomocnych wyroków:„I.Sądu Rejonowego w K. z dnia 25.04.2018 r. w sprawie IV K 68/18 za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnione dnia 18.05.2017 r., na karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, która została wykonana w okresie od 17.01.2019 r. do 14.04.2020 r.II.Sądu Rejonowego w K. z dnia 18.06.2018 r. w sprawie IV K 393/17 za ciąg przestępstw z art. 286 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełniony w okresie od 24.01.2012 r. do 26.02.2014 r., na karę 4 lat pozbawienia wolności, która jest wykonywana w okresie od 14.04.2020 r. do 13.04.2024 r. oraz karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych, przy ustaleniu jednej stawki dziennej na kwotę 15 zł z orzeczeniem zastępczej kary pozbawienia wolności w wymiarze 100 dni, postanowieniem Sądu Rejonowego w K z dnia 8.07.2022 r., sygn. akt XII Ko 1025/22, która będzie wykonywana w okresie od 17.06.2027 r. do 25.09.2027 r.III.Sądu Rejonowego w S. z dnia 11.03.2019 r. w sprawie III K 222/19 za czyn z art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, popełniony dnia 17.01.2019 r., na karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych, przy ustaleniu jednej stawki dziennej na kwotę 10 zł, z orzeczeniem zastępczej kary 25 dni pozbawienia wolności, postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia 9.02.2021 r., sygn. akt X Ko 3050/20, która będzie wykonywana w okresie od 23.05.2027 r. do 17.06.2027 r.IV.Sądu Rejonowego w S. z dnia 26.03.2019 r. w sprawie II K 83/19 za czyn z art. 209 § 1 a k.k., popełniony w okresie od 7.10.2016 r. do 18.12.2018 r., na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności, która będzie wykonywana w okresie od 28.04.2024 r. do 25.09.2024 r.V.Sądu Rejonowego w S. z dnia 23.12.2019 r. w sprawie III K 990/18 za czyn z art. 207 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełniony w okresie od czerwca 2010 r. do 9.03.2014 r., na karę 2 lat pozbawienia wolności, która będzie wykonywana w okresie od 25.09.2024 r. do 25.09.2026 r.VI.Sądu Rejonowego w N. z dnia 12.01.2021 r., sygn. akt II K 232/20, za czyn z art. 286 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełniony w okresie od 27.03.2013 r. do 29.03.2013 r. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, która będzie wykonywana w okresie od 25.09.2026 r. do 23.05.2027 r.”Orzekł w sposób następujący:„1)na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. kary pozbawienia wolności orzeczone wobec skazanego M.K. wyrokami opisanymi w punktach II, III, IV, V, VI części komparycyjnej łączy i wymierza mu łączną karę pozbawienia wolności w wymiarze 5 lat i 4 miesięcy;2)na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. kary pozbawienia wolności orzeczone, wobec skazanego M.
K., wyrokami opisanymi w punktach II i III części komparycyjnej łączy i wymierza mu łączną karę grzywny w wymiarze 210 stawek dziennych, ustalając, na podstawie art. 33 § 3 k.k., wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 15 zł.3)w pozostałym zakresie postępowanie umorza.” Wyrok ten nie został zaskarżony i stał się prawomocny z dniem 10 stycznia 2023 r. Kasację od tego wyroku wniósł na korzyść skazanego Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżając prawomocny wyrok w części, w jakiej orzeczono wobec M.K. karę łączną 5 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 1 wyroku łącznego), zarzucił mu:
„rażące i mające istotny wpływ na Jego treść naruszenie art. 85 § 1 k.k., polegające na połączeniu jednostkowych kar pozbawienia wolności orzeczonych w sprawach Sądu Rejonowego K. o sygn. IV K 393/17, Sądu Rejonowego w S. o sygn. II K 83/19, Sądu Rejonowego w S. o sygn. III K 990/18 i Sądu Rejonowego w N. o sygn. II K 232/20 wraz karą grzywny orzeczoną w sprawie Sądu Rejonowego w S. o sygn. III K 222/19, zamienioną następnie na zastępczą karę pozbawienia wolności, w sytuacji gdy kara orzeczona w tej ostatniej sprawie nie jest karą tego samego rodzaju, co kary pozbawienia wolności oraz brak jest przepisu szczególnego, na podstawie którego kara ta mogłaby być podstawą kary łącznej wraz z karami pozbawienia wolności”.
Podnosząc taki zarzut, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w N. w zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co skutkowało jej uwzględnieniem w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Rację ma skarżący, że Sąd Rejonowy w N. dopuścił się rażącego i mającego oczywisty wpływ na treść wyroku naruszenia prawa materialnego, tj. art. 85 § 1 k.k. łącząc - z orzeczonymi w wyrokach opisanych w pkt II, IV, V i VI komparycji wyroku karami pozbawienia wolności - karę zastępczą pozbawienia wolności orzeczoną w sprawie III K 222/19 Sądu Rejonowego w S. za grzywnę w wymiarze 50 stawek dziennych (pkt III komparycji wyroku).
Tymczasem jest oczywiste, że kara zastępcza pozbawienia wolności nie podlega łączeniu z którąkolwiek z kar określonych w art. 32 k.k., a więc nie jest dopuszczalne łączenie kary zasadniczej pozbawienia wolności oraz kary zastępczej pozbawienia wolności (np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. VKK 487/05, OSNKW 2006, z. 6, poz. 99; z dnia 3 czerwca 2020 r., V KK 119/20). Z tego względu konieczne stało się uchylenie wyroku w tym zakresie (pkt 1 wyroku) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Rozpoznając sprawę w tej części ponownie, sąd meriti nie może więc połączyć kary zastępczej opisanej w pkt III wyroku z karami pozbawienia wolności, a winien też dostrzec, że kara zastępcza za grzywnę orzeczoną w pkt III komparycji wyroku straciła swój status kary podlegającej wykonaniu, skoro orzeczono nową karę łączną grzywny w pkt 2 zaskarżonego wyroku.
Kara grzywny orzeczona wyrokiem w sprawie III K 222/19 Sądu Rejonowego w S. została prawidłowa objęta węzłem kary łącznej w pkt 2 zaskarżonego kasacją wyroku, przy czym wadliwie z kolei wskazano w tym punkcie wyroku, że łączone są kary pozbawienia wolności zamiast kary grzywny. W tym zakresie istnieje jednak podstawa do sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej (art. 105 § 1 k.p.k.). Na zakończenie wskazać trzeba, że kasacja została wniesiona na korzyść, co nie może prowadzić do pogorszenia w ponownym postępowaniu sytuacji skazanego w zakresie orzeczenia na nowo kary pozbawienia wolności; z tego też względu sąd winien odpowiednio ukształtować karę łączną.
Z tych wszystkich powodów orzeczono jak w wyroku. [M.S.]