Supreme Court quashes appeal court ruling on public rights deprivation due to legal qualification error regarding murder motive.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appeal court's decision to uphold the first-instance judgment regarding the deprivation of public rights. The lower court failed to recognize that reclassifying the defendant's murder from a aggravated type to a basic type under Article 148 of the Criminal Code excluded the statutory prerequisite for this specific penalty. Consequently, the Supreme Court ruled that the appeal court's failure to delete the penalty clause constituted a material legal error warranting the quashing of that specific part of the judgment.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 40 § 2 k.k.; Art. 148 § 1, 2 k.k.: The deprivation of public rights for a term exceeding three years is mandatory only for crimes committed with a motive deserving special condemnation; reclassifying a crime from an aggravated type to a basic type under Article 148 of the Criminal Code excludes this statutory prerequisite, requiring the deletion of the penalty clause.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 395/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 listopada 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący)SSN Małgorzata Wąsek-WiaderekSSN Paweł Wiliński (sprawozdawca) na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w sprawie G. G. skazanego za czyn z art. 148 § 2 pkt 3 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 listopada 2025 r. kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt II AKa 80/19 zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt II K 186/17 uchyla punkt II wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o środku karnym z pkt II wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie. [J.J.] Małgorzata Wąsek-Wiaderek Jarosław Matras Paweł Wiliński
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt II K 186/17, uznano oskarżonego G. G. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 148 § 2 pkt 3 k.k., za które wymierzono mu karę dożywotniego pozbawienia wolności. W punkcie II. tego wyroku, na podstawie art. 40 § 1 i 2 k.k., orzeczono wobec oskarżonego środek karny w postaci pozbawienia praw publicznych na okres 8 lat. W kolejnych punktach wyroku oskarżonego G. G. uznano za winnego popełnienia czynów: z art. 278 § 1 i 5 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., z art. 270 § 1 k.k., z art. 275 § 1 k.k. i art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k., z art. 270 § 1 k.k., z art. 242 § 1 k.k., z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., a także zasądzono od niego obowiązki kompensacyjne.
Orzeczone wobec oskarżonego kary jednostkowe pozbawienia wolności połączono, wymierzając G. G. karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności.Po rozpoznaniu apelacji obrońców oskarżonych i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. II AKa 80/19, zmienił zaskarżony wyrok w odniesieniu do G. G. w ten sposób, że w punkcie I. uchylił orzeczenie o karze łącznej, zmienił opis i kwalifikację prawną czynu na art. 148 § 1 k.k., skazując oskarżonego za ten czyn na karę dożywotniego pozbawienia wolności, a w miejsce orzeczonych kar jednostkowych wymierzył karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności.
W punkcie II zaskarżony wyrok utrzymał w mocy w pozostałym zakresie.Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, na korzyść skazanego G. G. , w zakresie zawartego w punkcie II rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy pkt II wyroku Sądu Okręgowego i zarzucając: „rażące i mające istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia naruszenie prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 40 § 2 k.k., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2022 r., polegające na zaniechaniu uchylenia, orzeczonego wobec oskarżonego G.
G. wyrokiem Sądu I instancji (pkt II), w związku ze skazaniem za czyn kwalifikowany z art. 148 § 2 pkt 3 k.k. (pkt I), środka karnego w postaci pozbawienia praw publicznych, przy równoczesnej zmianie zaskarżonego wyroku Sądu meriti, poprzez wyeliminowanie z opisu przypisanego oskarżonemu w punkcie I czynu ustawowych znamion wskazujących na motywację zasługującą na szczególne potępienie oraz zakwalifikowanie zachowania oskarżonego jako wyczerpującego ustawowe znamiona art. 148 § 1 k.k. w sytuacji, gdy orzeczenie - na podstawie art. 40 § 2 k.k., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2022 r. - środka karnego w postaci pozbawienia praw publicznych było możliwe jedynie w razie skazania na karę pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 za przestępstwo popełnione w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie”.Podnosząc powyższe, wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie w zaskarżonej części i utrzymanego nim w mocy rozstrzygnięcia zawartego w pkt II orzeczenia Sądu I instancji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, stąd jej rozpoznanie i uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Podniesione w kasacji uchybienie, polegające na rażącym i mającym istotny wpływ na treść wyroku naruszeniu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 40 § 2 k.k., w jego brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2022 r., znajduje potwierdzenie w treści zaskarżonego wyroku, którym nie uchylono środka karnego polegającego na pozbawieniu G. G. praw publicznych. Przywołany przepis stanowił, że „Sąd może orzec pozbawienie praw publicznych w razie skazania na karę pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 za przestępstwo popełnione w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie”.Sąd odwoławczy zmienił bowiem wyrok Sądu I instancji w zakresie, w jakim oskarżony G.
G. został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 148 § 2 pkt 3 k.k., które stanowiło typ kwalifikowany zbrodni zabójstwa - w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie, na zbrodnię zabójstwa w typie podstawowym z art. 148 § 1 k.k. Tymczasem przypisanie zbrodni zabójstwa w typie podstawowym wyklucza możliwość orzeczenia wobec sprawcy środka karnego w postaci pozbawienia praw publicznych, albowiem zbrodnia ta nie została popełniona w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie. Sąd ad quem dostrzegł swoje uchybienie, wskazując w uzasadnieniu orzeczenia, że w związku ze zmianą punktu I. zaskarżonego wyroku i uznaniu G.
G. za winnego zabójstwa J.Ś. w typie podstawowym z art. 148 § 1 k.k., należało również wyeliminować z treści tego wyroku punkt II., dotyczący orzeczonego wobec oskarżonego środka karnego w postaci pozbawienia praw publicznych, czego jednak nie uczyniono przez przeoczenie (s. 47-48 uzasadnienia).Dodać należy, że ewentualną możliwość orzeczenia środka karnego z art. 40 § 2 k.k. G. G. generowało także przypisanie czynu z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k., za który wymierzono karę 5 lat pozbawienia wolności. Jednak czyn ten polegający na przywłaszczeniu mienia nie został uznany przez żaden z orzekających w analizowanej sprawie Sądów za występek popełniony w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie, wymagającej wyjątkowego napiętnowania.
Za pozostałe czyny nie wymierzono natomiast kary przewyższającej 3 lata pozbawienia wolności jak wymagał tego wskazany art. 40 § 2 k.k.W związku z powyższym stwierdzić należy, że brak było przesłanek do orzeczenia wobec G. G. przedmiotowego środka karnego w postaci pozbawienia praw publicznych w związku z którymkolwiek z jednostkowych skazań. Oskarżony został w ten sposób pozbawiony zagwarantowanych konstytucyjnie praw obywatelskich, pomimo braku ku temu ustawowych przesłanek. W rezultacie, wyrok w zaskarżonej części zapadł z rażącym naruszeniem przepisu prawa materialnego, co miało istotny wpływ na jego treść, a to z kolei skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego wyroku w części, w jakiej nie uchylono rozstrzygnięcia o rzeczonym środku karnym, bez jednoczesnej potrzeby wydawania w tej kwestii orzeczenia następczego.
Na marginesie powyższych rozważań nasuwa się uwaga z urzędu i wobec treści pisma skazanego z dnia 12 października 2015 r. (k. 48 akt SN), że w składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie zasiadał negatywnie testowany w Sądzie Najwyższym sędzia X.Y., co jednak wobec daty wydania zaskarżonego kasacją wyroku – 28 listopada 2019 r., w kontekście uchwały Składu Połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. BSA I-4110-1/20, a w szczególności jej pkt. 3., nie mogło skutkować stwierdzeniem zaistnienia tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej.Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [J.J.][a.ł] Małgorzata Wąsek-Wiaderek Jarosław Matras Paweł Wiliński