Supreme Court quashes gambling charge for continuous acts due to lack of single criminal intent.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's conviction for operating gambling machines without a license, finding the prosecution failed to prove a single continuous criminal intent. The court determined that the defendant's actions in different locations and with different entities constituted separate crimes rather than one continuous act under Article 6 § 2 of the Criminal Code. Consequently, the previous judgment was invalid as it incorrectly applied the rule of res judicata to distinct criminal episodes.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 6 § 2 k.k.s.; Art. 107 § 1 k.k.s.: The Supreme Court established that prior convictions for continuous crimes do not bar subsequent prosecution if the new acts lack the same specific intent and constitute separate criminal episodes.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KK 35/18 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki (przewodniczący)SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)SSN Rafał MalarskiProtokolant Dorota Szczerbiak przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Roberta Tarsalewskiego,w sprawie M. W.oskarżonego z art. 107 § 1 k.k.s.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawiew dniu 11 kwietnia 2019 r.,kasacji, wniesionych przez Prokuratora Rejonowego w E. i Naczelnika […] Urzędu Celno - Skarbowego w O.od wyroku Sądu Okręgowego w E.z dnia 3 listopada 2017 r., sygn. akt VI Ka […]uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w E.z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt VIII K […], - w części dotyczącej M.
W. i umarzającego postępowanie uchyla zaskarżony wyrok i sprawę M. W. przekazuje Sądowi Okręgowemu w E. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIEWyrokiem z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt VIII K […], Sąd Rejonowy w E. uznał M. W. za winnego tego, że: w okresie czasu od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 4 września 2015 r. w lokalu pod nazwą „O.” ul. G. […], […] E., będąc osobą odpowiedzialną jako Prezes Zarządu Spółki H. […] z/s w O., urządzał gry na automatach o charakterze losowym w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.
U. nr 201 z 2009 r., poz. 1540 z późn. zm.) w postaci dwóch automatów do gier A. nr […], M. nr […], będących w dyspozycji firmy H. […] Sp. z o. o. z/s w O., w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 2 września 2015 r. wbrew przepisom art. 6 ust. 1 w/w ustawy o grach hazardowych, tj. w szczególności bez wymaganej koncesji, a w okresie od 3 września 2015 r. do 4 września 2015 r. wbrew przepisom art. 6 ust. 1 , art. 14 ust. 1, w/w ustawy o grach hazardowych, tj. w szczególności bez wymaganej koncesji i poza kasynem gry, to jest czynu z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. i za to na podstawie przepisu art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 23 § 1 i 3 k.k.s. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 150 zł.Apelację od tego wyroku – w części dotyczącej M.
W. – wniósł jego obrońca (dotyczyła ona także skazanego tym samym wyrokiem W. P.).Zarzucił w niej:1.obrazę prawa materialnego w postaci błędnego przypisania oskarżonemu realizacji znamion art. 107 § 1 k.k.s., polegającego na działaniu wbrew przepisom art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez wydanie wyroku skazującego pomimo:- bezskuteczności przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h., który jako nienotyfikowany przepis techniczny nie może być zastosowany,- braku strony podmiotowej w postaci umyślności oraz oczywistej i usprawiedliwionej nieświadomości tak bezprawności, jak i karalności naruszenia art. 6 ust. 1 u.g.h., a to ze względu na powszechne traktowanie tego przepisu jako tożsamego art. 14 ust. 1 u.g.h.;2. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, mianowicie art. 7 k.p.k. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.Apelację tą rozpoznał Sąd Okręgowy w E. w dniu 3 listopada 2017 r., który wyrokiem w tym dniu wydanym wobec M.
W. uchylił w całości zaskarżony wyrok i w tym zakresie umorzył postępowanie.Od tego wyroku Sądu Okręgowego kasacje wnieśli: Prokurator Rejonowy w E. oraz Naczelnik […] Urzędu Celno – Skarbowego w O..Prokurator w kasacji zarzucił:1.rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. polegające na błędnym przyjęciu, iż zaistniała ujemna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, gdyż oskarżony M. W. został wcześniej prawomocnie skazany za czyn, będący elementem czynu ciągłego przypisanego mu prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II K […], jak i Sądu Rejonowego w N. z dnia 06 lutego 2017 r., sygn. akt II K […].
W sytuacji gdy oskarżony nie został prawomocnie skazany w warunkach określonych w art. 6 § 2 k.k.s. w związku z art. 107 § 1 k.k.s., a tym samym nie było przeszkody prawnej do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności karnej skarbowej oskarżonego, za czyny zarzucane mu w akcie oskarżenia;2.rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 6 § 2 k.k.s. w związku z art. 107 § 1 k.k.s., polegające na uznaniu, iż art. 6 § 2 k.k.s. obejmuje swą treścią normatywną i znajduje zastosowanie do przestępstw trwałych - wieloczynowych, do których należą czyny zabronione spenalizowane w art. 107 § 1 k.k.s.Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w E. z dnia 3 listopada 2017 roku, wobec M.
W. i przekazanie Sądowi Okręgowemu jego sprawy do ponownego rozpoznania.Natomiast w kasacji Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego podniesiono zarzuty:1.rażącego naruszenia prawa procesowego, mającego istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w związku z art. 113 § 1 k.k.s. polegające na błędnym przyjęciu, iż zaistniała ujemna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, gdyż oskarżony M. W. został wcześniej prawomocnie skazany za czyn będący elementem czynu ciągłego przypisanego mu prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II K […] oraz prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia 6 lutego 2017 r., sygn. akt II K […], w sytuacji gdy oskarżony nie został prawomocnie skazany w warunkach określonych w art. 6 § 2 k.k.s. w związku z art. 107 § 1 k.k.s., a tym samym nie było prawnej przeszkody do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności karnej skarbowej oskarżonego, za czyny zarzucane mu w akcie oskarżenia,2.rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 6 § 2 k.k.s. w związku z art. 107 § 1 k.k.s. polegające na uznaniu, iż art. 6 § 2 k.k.s. obejmuje swą treścią normatywną i znajduje zastosowanie do przestępstw trwałych - wieloczynowych, do których należą czyny zabronione spenalizowane w art. 107 § 1 k.k.s..3.rażącego naruszenia prawa procesowego, mającego istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 632 pkt 2 i art. 634 k.p.k. w związku z art. 113 § 1 k.k.s. polegające na błędnym przyjęciu, iż:a)zaistniała podstawa do uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji w pkt IV - odnośnie kosztów i opłat (kosztów procesu) dotyczących M.
W.;b)zaistniała podstawa do obciążenia Skarbu Państwa kosztami procesu za postępowanie odwoławcze w pozostałym zakresie (tj. obciążenia Skarbu Państwa kosztami procesu za postępowanie odwoławcze w zakresie nie dotyczącym zasądzenia kosztów procesu od oskarżonego W. P.);w sytuacji gdy oskarżony M. W. nie został prawomocnie skazany w warunkach określonych w art. 6 § 2 k.k.s. w związku z art. 107 § 1 k.k.s., a tym samym nie było prawnej przeszkody do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności karnej skarbowej oskarżonego, za czyny zarzucane mu w akcie oskarżenia i skutkiem czego nie było podstaw do umorzenia postępowania w oparciu o art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w związku z art. 113 § 1 k.k.s.Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu II instancji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacje są zasadne.
Poza ostatnim zarzutem kasacji Naczelnika […] Urzędu Celno – Skarbowego, podnoszą one tożsame zarzuty. Stąd też mogą być – w tym zakresie - łącznie omówione.Przyznać należy rację skarżącym, że Sąd Odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia prawa procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., uznając zaistnienie w niniejszym sprawie wskazanej w tym przepisie przeszkody w postaci naruszenia powagi rzecz osądzonej. Problem tożsamości czynu polegającego na urządzaniu gry hazardowej w postaci gry na automatach o charakterze losowym, był już przedmiotem wnikliwych rozważań Sądu Najwyższego.
W szczególności w wyroku z dnia 19 września 2018 r., w sprawie V KK 415/18 (OSNKW 2018/10/71), Sąd Najwyższy trafnie stwierdził, że: „skoro urządzanie gry hazardowej w postaci gry na automatach (art. 1 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h.) wymaga uzyskania koncesji na kasyno gry (art. 6 ust. 1 u.g.h.), a koncesja taka udzielana jest w odniesieniu do jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym (geograficznie) miejscu (art. 41 ust. 1, art. 42 pkt 3 i art. 35 pkt 5 u.g.h.), to zachowanie osoby, która nie posiadając koncesji na prowadzenie kasyna podejmuje działanie w postaci urządzania gry na automatach w różnych miejscach (miejscowościach, lokalach), stanowi każdorazowo - od strony prawnokarnej - inny czyn, podjęty z zamiarem naruszenia tych przepisów w każdym z tych miejsc.
Uprzednie prawomocne skazanie za przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s., popełnione w innym miejscu, w warunkach czynu ciągłego (art. 6 § 2 k.k.s.), w którym czas jego popełnienia obejmuje czasokres popełnienia czynu z art. 107 § 1 k.k.s. co do którego toczy się jeszcze postępowanie karno - skarbowe, nie stanowi, w tym późniejszym procesie, przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, albowiem nie jest spełniony warunek tożsamości czynów.” To stanowisko w pełni aprobuje skład rozpoznający niniejszą sprawę (jako rzetelnie wykazane), podobnie jak już zostało ono zaaprobowane także w innych orzeczeniach Sądu Najwyższego, m.in. w wyroku z dnia 19 września 2018 r., V KK 419/18, LEX nr 2573942.
Stąd też – nie chcąc powtarzać tej samej argumentacji należy - w tym miejscu - do tych orzeczeń odesłaćOdnosząc zaś to stanowisko do rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, iż gry hazardowe, których dotyczy zaskarżony kasacjami wyrok urządzane były przez M. W. w E. przy ul. G. […], w okresie od 1 czerwca 2015 r. do dnia 4 września 2015 r., z kolei wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 16 grudnia 2016 r., II K […], w zakresie, w jakim okres urządzania gier pokrywał się chociażby w części z okresem od 1 czerwca 2015 r. do 4 września 2015 r., dotyczył gier urządzanych przez M.
W. w D., Z., P., G. w okresie od 1 listopada 2014 r. do 15 czerwca 2015 r., od 1 czerwca 2015 r. do 24 czerwca 2015 r., od 1 czerwca 2015 r. do 6 lipca 2015 r., od 1 czerwca 2015 r. do 21 lipca 2015 r. Natomiast kolejny wymieniony przez Sąd II instancji wyrok - Sądu Rejonowego w N. z dnia 6 lutego 2017 r., II K […], dotyczył gier urządzanych przez M. W. w K. w okresie od 20 lipca 2015 r. do 28 października 2015 r.Różne były zatem geograficzne miejsca popełnienia przypisanych M. W., w tych trzech przywołanych sprawach czynów z art. 107 § 1 k.k.s., tak jak i różne (chociaż fragmentami krzyżujące się) okresy ich popełnienia, tak jak różne lokale w których były one realizowane.Poza tym zwrócić należy uwagę i na to, że w zaskarżonym wyroku M.
W. został skazany za urządzanie gier w ramach działalności gospodarczej prowadzonej w formie Spółki z o.o. pod nazwą H. […] w O.. Natomiast w pierwszym z wymienionych wyroków, to jest wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 16 grudnia 2016 r., II K […], prowadził działalność poprzez trzy różne podmioty, to jest: T. Sp. z o.o., H. Sp. z o.o. oraz H. […] Sp. z o.o. Z kolei w drugim z wymienionych wyroków, to jest wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia 6 lutego 2017 r., II K […], nazwa spółki jest tożsama z tą przez którą działał w niniejszej sprawie.Powyższe rozważania wykazują niemożność przyjęcia przez Sąd Okręgowy – w przywołanych realiach niniejszej sprawy - że czyn przypisany M.
W. przez Sąd Rejonowy stanowił zachowanie objęte czynami ciągłymi stanowiącymi przedmiot wcześniejszego osądzenia w przywołanych powyżej sprawach: Sądu Rejonowego w B. i Sądu Rejonowego w N.. Tym samym i brak było warunków do przyjęcia zaistnienia przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej. Ta wszak zmaterializowałaby się tylko wówczas, gdyby wystąpiła tożsamość czynów tj. – w realiach niniejszej sprawy – procesowa możliwość uznania, że przedmiotowe zachowanie oskarżonego stanowiło część składową czynów ciągłych prawomocnie mu przypisanych w wyrokach wydanych w tych wskazanych sprawach.
Tego zaś nie sposób stwierdzić zestawiając stan faktyczny ustalony in concreto z podstawą faktyczną orzeczeń wydanych w obydwu tych postępowaniach. Skonfrontowanie tych ustaleń pozwala uznać, że M. W. urządzał gry losowe w różnych geograficznie miejscach, w różnych lokalach i poprzez różne (nie te same) podmioty gospodarcze, a nawet – w istocie - w różnych konfiguracjach osobowych, bo z wykorzystaniem na to zgody różnych osób (w sprawie niniejszej odpowiadał z W. P., w sprawie Sądu Rejonowego w N. z U. G., a w sprawie Sądu Rejonowego w B.
– już sam). Poza tym należy zauważyć, że dla zastosowania art. 6 § 2 k.k.s wobec M. W. w niniejszej sprawie niezbędne byłoby ustalenie, że w każdym z tych przywołanych przypadków oskarżony miał ten sam zamiar, to jest od samego początku prowadzenia tego rodzaju działalności miał on świadomość zakresu tej działalności i obejmował nią wolę realizacji każdego ze znamion czynu zabronionego, w każdym z tych mu przypisanych działań. Tymczasem – poczynione in concreto ustalenia – pozwalają jedynie przyjąć, iż skazany realizował je w sposób przypadkowy, w różnych miejscach i bez z góry ustalonego planu.
Za każdym razem oskarżony tworzył w ten sposób nowe warunki do popełniania kolejnych przestępstw i działania te obejmował odrębnym zamiarem. Nie było to więc – każdorazowo – zachowanie realizowane w ramach tego samego pierwotnego (zamiaru) – jak tego wymaga regulacja z art. 6 § 2 k.k.s. - ale jedynie w ramach takiego samego zamiaru. Nie można również przyjąć, że skazany wykorzystywał tę samą sposobność (o której też stanowi art. 6 § 2 k.k.s.), gdyż dla urządzania gier losowych nie było konieczne wystąpienie jakiejś określonej sposobności, do wykorzystania której miałoby dojść.
Trafnie we wspomnianym wyroku z dnia 19 września 2018 r. Sąd Najwyższy skonstatował, że w realiach spraw tego rodzaju, co do zasady nie może być mowy o tym, by sprawca wykorzystywał sprzyjającą okazję. W realizacji takich zachowań (urządzanie gier na automatach bez posiadania koncesji) nie ma przecież żadnego elementu już istniejącego, albo takiego, który pojawia się na początkowym etapie realizacji czynu przestępczego i jest później wykorzystywany. Sprawca więc niczego nie wykorzystuje dla realizacji znamion czynu zabronionego.
Dlatego należy podzielić pogląd, że uprzednie prawomocne skazanie za przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s. w warunkach czynu ciągłego (art. 6 § 2 k.k.s.), popełnione w innym miejscu, z wykorzystaniem innych podmiotów gospodarczych, w którym czas jego popełnienia obejmuje czasookres popełnienia czynu z art. 107 § 1 k.k.s. co do którego jeszcze toczy się postępowanie karno – skarbowe, nie stanowi w tym późniejszym procesie przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, albowiem nie jest spełniony warunek tożsamości czynów.Zasadność, podniesionych w obydwu kasacjach, zarzutów naruszenia art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. przesądza - o konieczności uchylenia wyroku Sądu Odwoławczego i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Stosownie do brzmienia art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. należało tylko do tych zarzutów ograniczyć rozpoznanie kasacji, bowiem jest to wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie ostatniego zarzutu kasacji Naczelnika […] Urzędu Celno – Skarbowego w O. stało się bezprzedmiotowe.
Tym bardziej, że rozstrzygnięcie o kosztach – w tym zarzucie kwestionowane – jest następstwem wadliwego zastosowania przez Sąd Okręgowy przepisu art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.Z tych to względów orzeczono jak wyżej.