Supreme Court quashes criminal trial for lack of personal notification to defendant under Polish Criminal Procedure Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland quashed the lower court's judgment because the defendant was not personally notified of the trial date, violating mandatory procedural requirements. Although the defendant's daughter delivered the summons, the court held that Article 377 § 3 of the Criminal Procedure Code requires personal notification, not mere delivery to a household member. Consequently, the trial conducted without the defendant's presence was illegal, necessitating a retrial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 374 § 1 k.p.k.; Art. 377 § 3 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.: The Criminal Procedure Code requires personal notification of the defendant to the court for a trial to proceed in their absence; delivery of summons to a household member does not satisfy this strict requirement.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KK 342/13 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 października 2013 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Dorota RysińskaSSN Włodzimierz WróbelProtokolant Anna Korzeniecka-Plewka w sprawie B.K. skazanego z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. i w zw. z art. 11 § 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 24 października 2013 r.,kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w G.z dnia 21 czerwca 2012 r., uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIEZaskarżonym wyrokiem B. K. został uznany winnym popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, zakwalifikowanego z art. 286 § 1 i innych k.k. i skazany za nie na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, z nałożeniem także, na podstawie art. 46 § 1 k.k., obowiązku naprawienia szkody przez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego I./…/ Banku S.A. w W. kwoty 2.866 zł i zwolnieniem od kosztów sądowych. Wyrok ten uprawomocnił się bez zaskarżenia w dniu 29 czerwca 2012 r. We wrześniu 2013 r. kasację od tego orzeczenia wywiódł na korzyść oskarżonego Rzecznik Praw Obywatelskich, zarzucając zaistnienie okoliczności określonej w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. przez obrazę art. 377 § 3 oraz art. 374 § 1 k.p.k., polegającą na rozpoznaniu sprawy w trybie zwyczajnym bez udziału oskarżonego, mimo że nie został osobiście zawiadomiony o terminie rozprawy.
Wywodząc w ten sposób, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Rozpoznając tę kasację Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja ta jest zasadna w oczywistym stopniu, co pozwala, z uwagi na jej kierunek, na uwzględnienie jej na posiedzeniu, o jakim mowa w art. 535 § 5 k.p.k. W sprawie niniejszej bowiem, należącej do rozpoznania w trybie zwyczajnym, stosownie do art. 374 § 1 k.p.k., obecność oskarżonego na rozprawie była obowiązkowa, a odstępstwa od niej były możliwe jedynie w wypadkach wskazanych w art. 376 i 377 k.p.k.
W sprawie tej zawiadomienie o rozprawie, z uwagi na nieobecność oskarżonego w mieszkaniu, odebrała jego córka P. K. (k. 189). Na rozprawie głównej, Sąd Rejonowy stwierdziwszy niestawiennictwo oskarżonego na rozprawę i prawidłowość jego wezwania na to forum, uznał za możliwe prowadzenie rozprawy pod jego nieobecność, przywołując jako podstawę tej decyzji art. 377 § 3 k.p.k. (k. 210). Przepis ten przewiduje trzy możliwości pozwalające na prowadzenie rozprawy mimo niestawienia się na nią oskarżonego, a to: gdy oskarżony oświadczy, że nie weźmie w niej udziału lub uniemożliwi doprowadzenie go na rozprawę oraz gdy zawiadomiony o niej osobiście, nie stawi się na nią bez usprawiedliwienia.
W realiach tej sprawy w grę wchodziła jedynie ta trzecia okoliczność, gdyż po doręczeniu wezwania, oskarżony nie wypowiadał się w kwestii udziału w rozprawie, ani nie zarządzano jego doprowadzenia. Jednakże ta trzecia przyczyna umożliwiająca prowadzenie rozprawy przy niestawiennictwie oskarżonego na to forum w sprawie tej także nie zaistniała. Samo doręczenie wezwania było wprawdzie prawidłowe, jako że nastąpiło zgodnie z art. 132 § 2 k.p.k., który pozwala na pozostawienie pisma dorosłemu domownikowi w czasie chwilowej nieobecności adresata, ale nie spełniało to warunku, od którego art. 377 § 3 k.p.k. uzależnia możliwość prowadzenia rozprawy pod nieobecność zawiadomionego oskarżonego.
Warunkiem tym bowiem jest jedynie osobiste zawiadomienie o tej rozprawie oskarżonego, a nie pozostawienie takiego pisma dorosłemu domownikowi. Stanowisko takie jest już ugruntowane zarówno w doktrynie (zob. np. P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2004, t. II, s. 374, R. Stefański [w:] R. Stefański, Z. Zabłocki [red.], Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2004, t. II, s. 665, czy T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o świadku koronnym. Komentarz, Warszawa 2008, s. 799-800), jak i w orzecznictwie (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2010 r., I KZP 3/10, OSNKW 2010, z. 5, poz. 56, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2011 r., V KK 218/11, LEX nr 897784, czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2012 r., V KK 438/11, OSNKW 2012, z. 5, poz. 51).
Taka wykładnia powyższego przepisu związana jest z faktem zasadnego traktowania rozwiązań zawartych w art. 377 k.p.k. jako odstępstw od zasady przewidzianej w art. 374 § 1 k.p.k., które jako wyjątki, muszą być traktowane ściśle i restryktywnie. Zatem nie każde prawidłowe doręczenie oskarżonemu wezwania na rozprawę jest równoznaczne z wymogiem osobistego zawiadomienia go o jej terminie, lecz jedynie takie, które nastąpiło w trybie przewidzianym w art. 132 § 1 k.p.k.Powyższe w sposób oczywisty dowodzi, że rozprawę w niniejszej sprawie przeprowadzono pod nieobecność oskarżonego bezpodstawnie uznając, iż dopełniony został, przewidziany w art. 377 § 3 k.p.k. wymóg osobistego zawiadomienia go o terminie rozprawy, jako warunek prowadzenia jej pod jego nieobecność.
Tym samym jednak doszło w tej sprawie do zaistnienia uchybienia, o jakim mowa w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., co z kolei w sposób bezwzględny nakazuje Sądowi Najwyższemu uchylenie zaskarżonego wyroku, niezależnie od jego wpływu na treść orzeczenia. Z tego też powodów orzeczono, jak na wstępie.