Supreme Court excludes judge from case due to flawed appointment procedure violating impartiality standards.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted the defense lawyer's request to exclude Judge Marek Motuk from the criminal proceedings. The defense argued that the judge's appointment via the KRS, which the court acknowledged as flawed, created an institutional presumption of bias. The court ruled that the flawed appointment process violated the constitutional and ECHR standards of judicial independence and impartiality, necessitating the judge's removal to ensure a fair trial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPCz; Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP: A judge appointed through a procedurally flawed mechanism by the KRS creates a substantial risk of bias, requiring their exclusion to uphold the statutory standard of an independent and impartial court.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KK 339/22 POSTANOWIENIE Dnia 23 listopada 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki w sprawie R. B. i A. E.skazanych z art. 286 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 23 listopada 2022 r., wniosku obrońcy skazanego A. E. o wyłączenie sędziego, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze akt III KK 339/22.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej do rozpoznania sprawy o sygn. akt III KK 339/22 został wyznaczony sędzia Sądu Najwyższego Marek Motuk. W dniu 19 października 2022 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek adw. P. K. obrońcy skazanego A. E. o wyłączenie SSN Marka Motuka od udziału w rozpoznaniu wskazanej sprawy z uwagi na istnienie okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności, które wynikać mają z faktu, iż ukształtowanie procedury powołania tego sędziego na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, dokonanego na podstawie postanowienia Prezydenta RP w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz. 3), prowadzi do powstania po jego stronie „niewzruszalnego domniemania braku instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności, powodując brak zdolności sędziego do orzekania w każdej rozpoznawanej z jego udziałem sprawie, pomimo formalnego posiadania sędziowskiego votum”. Na poparcie swego wniosku obrońca przedstawił zapatrywania w przedmiocie relacji między przepisami art. 29 § 4 – 25 ustawy o Sądzie Najwyższym a poglądami wyrażonymi w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 oraz zawartością normatywną art. 41 § 1 k.p.k.
Ponadto, w uzasadnieniu wniosku obrońca przywołał orzecznictwo ETPCz i TSUE, podkreślając jego znaczenie dla analizowanego w wystąpieniu zagadnienia.Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.Przedmiotowy wniosek zasługuje na uwzględnienie. Słusznie jednak stwierdzono już w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22, że na gruncie wyłączenia sędziego, o którym stanowi art. 41 § 1 k.p.k. nie można przyjmować, iż brak jest zdolności sędziego do orzekania w każdej sprawie rozpoznawanej z jego udziałem, jak to czyni obrońca, ponieważ postępowanie oparte o tę regulację odnosi się do konkretnej sprawy.Nie budzi wątpliwości, że sędzia Marek Motuk został powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na podstawie postanowienia Prezydenta RP w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie określonym przywołaną wcześniej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.
Na wadliwość tej procedury wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym w przywołanych we wniosku obrońcy uchwałach.Podzielić też należy zapatrywania prawne wyrażone we wskazanym postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22, którym - na wniosek tego samego obrońcy - uprzednio wyłączono od udziału w sprawie o wskazanej sygnaturze akt innego sędziego Sądu Najwyższego, powołanego na urząd sędziego tego Sądu również z udziałem kwestionowanej Krajowej Rady Sądownictwa. Słusznie podniesiono w tym orzeczeniu, że przepis art. 41 § 1 k.p.k. musi być wykładany w taki sposób, aby gwarantować stronie prawo do rozpoznania sprawy przez niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą.
Uwzględnić należy zatem to, czy rozpoznanie sprawy przez określonego sędziego będzie stanowiło o realizacji standardu niezależności i bezstronności, który jest gwarantowany przez przepisy art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPCz i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Złożenie wniosku o wyłączenie sędziego SN Marka Motuka z powołaniem się przy tym na treść wyroku ETPCz z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce oraz kolejnych orzeczeń Trybunału świadczy o tym, że strona dostrzega wady w procedurze powołania na urząd sędziego, które będą prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPCz, gdyby w składzie rozstrzygającym sprawę zasiadał tenże sędzia.
Pogląd ten zasługuje na akceptację. Każdy polski sąd jest bowiem związany dokonaną przez ETPCz wykładnią standardu wynikającego z art. 6 ust. 1 EKPCz, a to nakazuje przyjmować, że orzekanie sędziego Sądu Najwyższego powołanego do tego Sądu w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz, jak również standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).W konsekwencji, kierując się koniecznością zapewnienia stronie prawa do bezstronnego i niezależnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPCz) oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed ewentualną odpowiedzialnością odszkodowawczą, należało wyłączyć od rozpoznania przedmiotowej sprawy sędziego SN Marka Motuka.
Podzielić też należy stanowisko obrońcy, że wejście w życie przepisów art. 29 § 4 – 25 ustawy o Sądzie Najwyższym nie może prowadzić „do obniżenia standardu dopuszczalności badania bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków ich braku, wypracowanego w orzecznictwie TSUE i ETPCz” (tak też w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22).Z tych wszystkich względów, orzeczono jak na wstępie.[as]