Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III KK 323/22 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses defense request to exclude judges based on appointment flaws as procedurally inadmissible.

Numero d'incarto III KK 323/22
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Data della decisione
Esito del giudizio Inammissibile (Inadmissible)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court refused to examine the defense's request to exclude two judges from a cassation trial due to alleged flaws in their appointment by the Judicial Council. The defense argued that the Council's composition violated constitutional independence, while the Court noted prior rejections of similar tests under specific statutes. The Court ruled the request inadmissible because the law already established a specific, exclusive mechanism for challenging judges' independence, making a general exclusion request an impermissible procedural workaround.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 41 § 1 k.p.k.; Art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym: A request to exclude a Supreme Court judge based solely on the composition of the appointing Judicial Council is procedurally inadmissible as it circumvents the exclusive statutory mechanism for testing judicial impartiality.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial independence Supreme Court judges procedural inadmissibility Judicial Council impartiality test cassation proceedings appointment flaws ricusazione di pubblici ministeri

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 41 § 1 k.p.k.
na posiedzeniu bez udziału stron kwestii dopuszczalności wniosku obrońcy o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. na podstawie art.
Art. 41 § 2 k.p.k.
z dnia 21.10.2021 ze zm.) i art. 41 § 2 k.p.k. per analogiam p o s t a n o w i ł pozostawić bez rozpoznania wniosek obrońcy o wyłączenie SSN Igora Zgolińskiego oraz SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn.
Art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym
bezstronności sędziego Sądu Najwyższego w kontekście okoliczności jego powołania, a to wobec wprowadzenia przez ustawodawcę szczególnego mechanizmu w tym zakresie oraz bezwzględnego charakteru przepisu art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym.
Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
skutkowałoby bezwzględną przesłanką odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz stanowiłoby niedopuszczalne obejście instytucji tzw.
Art. 179 Konstytucji RP
269), jest niezgodny z art. 179 w zw.
Art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP
z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP.
art. 41 § 1 k.p.k
na posiedzeniu bez udziału stron kwestii dopuszczalności wniosku obrońcy o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego w trybie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 41 § 2 k.p.k
z dnia 21.10.2021 ze zm.) i art. 41 § 2 k.p.k.
art. 42 § 1 k.p.k
art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP
z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III KK 323/22 POSTANOWIENIE Dnia 28 lutego 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk w sprawie skazanego E. G. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 28 lutego 2023 r. na posiedzeniu bez udziału stron kwestii dopuszczalności wniosku obrońcy o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U z 2021 r., poz. 1904 t.j. z dnia 21.10.2021 ze zm.) i art. 41 § 2 k.p.k. per analogiam p o s t a n o w i ł pozostawić bez rozpoznania wniosek obrońcy o wyłączenie SSN Igora Zgolińskiego oraz SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt III KK 323/22.

UZASADNIENIE

Obrońca skazanego E. G. we wniosku z dnia 26 stycznia 2023 r., zażądała wyłączenia SSN Igora Zgolińskiego oraz SSN Pawła Kołodziejskiego od orzekania w sprawie zarejestrowanej w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt III KK 323/22, a zatem rozpoznania kasacji wniesionej na korzyść skazanego przez Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach wydanego w sprawie o sygn. akt IX Ka 1445/20. Jako podstawę prawną przedmiotowego wniosku obrońca wskazała przepis art. 41 § 1 k.p.k. W części motywacyjnej rzeczonego żądania, obrońca podniosła, że wymienieni sędziowie zostali powołani na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, której pozycja ustrojowa, sposób ukonstytuowania, powołanie składu oraz funkcjonowanie powodują, że nie jest to organ niezależny od władzy ustawodawczej i wykonawczej, a tym samym nie daje żadnej gwarancji niezależności i bezstronności.

W ocenie obrońcy, w procesie powołania wymienionych sędziów doszło do „fundamentalnych naruszeń prawa krajowego”. Na poparcie stanowiska zaprezentowanego w złożonym wniosku, jego autorka odwołała się m.in. do uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) oraz innych judykatów Sądu Najwyższego, akcentując również orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Nadto, wnioskodawczyni dokonała recenzji drogi zawodowej SSN Pawła Kołodziejskiego, a w odniesieniu do SSN Igora Zgolińskiego przeprowadziła rewizję zajętego przezeń stanowiska orzeczniczego w kwestii będącej przedmiotem ww. uchwały składu połączonych Izb SN. Na podstawie przeprowadzonych analiz obrońca skonstatowała, że awans zawodowy wymienionych wyżej sędziów naznaczony jest koneksjami politycznymi, zaś osoby reprezentujące oskarżyciela prywatnego w niniejszej sprawie posiadają „w ocenie oskarżonego powiązanie z partią rządzącą”, uszczegóławiając tę kwestię w uzasadnieniu wniosku.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania, albowiem jest on niedopuszczalny z mocy ustawy. Treść przedmiotowego wniosku wskazuje, że wątpliwość co do bezstronności SSN Igora Zgolińskiego oraz SSN Pawła Kołodziejskiego ma wynikać z faktu, że zostali oni powołani na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), a zatem – w ocenie wnioskodawczyni – w procedurze wadliwej, naznaczonej naruszeniem standardów niezawisłości i bezstronności, szczególnie w odniesieniu do władzy wykonawczej.

Nie podano przy tym jakichkolwiek innych powodów, które należałoby rozpoznać i ocenić w kontekście przepisu art. 41 § 1 k.p.k., stanowiącego, że: „sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie”. Przedstawione przez obrońcę wątpliwości co do bezstronności wyżej wymienionych sędziów w sprawie o sygn. akt III KK 323/22, wywiedzione zostały zatem wyłącznie z okoliczności towarzyszących ich powołaniu na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego – i wyłącznie na tej kwestii skoncentrowano motywację rzeczonego wniosku.

Zwracając uwagę na tak zeprezentowaną argumentację wniosku o wyłączenie sędziów SN, przy jego ocenie należy uwzględnić aktualnie obowiązujące brzmienie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, znowelizowanej ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259), na mocy której do ustawy o Sądzie Najwyższym dodany został art. 29 § 4, stanowiący wprost o tym, że: „[o]koliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności”.

Jednocześnie, ustawodawca rzeczoną nowelizacją wprowadził tryb tzw. testu bezstronności, w którym – zgodnie z art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym – dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego (sędziego delegowanego) wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Z żądaniem w tym przedmiocie może wystąpić strona lub uczestnik postępowania przed Sądem Najwyższym (art. 29 § 7 ww. ustawy). Wymienione wyżej przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym weszły w życie w dniu 15 lipca 2022 r. Przedmiot tych regulacji odnosi się do ochrony standardu bezstronności oraz niezawisłości sędziego przy wykonywaniu czynności orzeczniczych. Badanie tej kwestii, jak wynika z art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, zostało ograniczone do dwóch kryteriów, tj. okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu, przy czym – w myśl art. 29 § 4 tej ustawy – okoliczności towarzyszące powołaniu tego sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z jego udziałem lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.

Z kolei w art. 41 § 1 k.p.k. – tj. przepisie, na który powołała się obrońca – zawarto ogólną podstawę wyłączenia sędziego podejrzanego o stronniczość (iudex suspectus), którą co do zasady może być każda okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarówno zatem instytucja tzw. testu bezstronności w trybie ustawy o Sądzie Najwyższym, jak też mechanizm wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., służą sądowej kontroli bezstronności sędziego, który ma brać udział w rozpoznawaniu konkretnej sprawy.

Instytucje te różnią się natomiast zakresem przedmiotowym, który w przypadku pierwszej z nich jest węższy. Ustawa o Sądzie Najwyższym w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu, a zatem w tym zakresie w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. stanowi lex specialis, wyłączając tym samym możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze. Nadto, przewidziany tryb tzw. testu bezstronności ma szczególny charakter, albowiem wniosek o jego przeprowadzenie rozpoznawany jest przez skład pięciu sędziów, zaś na wydane przez sąd w takim składzie postanowienie przysługuje środek odwoławczy, który podlega rozpoznaniu przez skład siedmiu sędziów.

Natomiast wniosek o wyłączenie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. podlega rozpoznaniu – co do zasady – w składzie jednoosobowym i nie podlega zaskarżeniu. Oznacza to, że w trybie art. 41 § 1 k.p.k. niedopuszczalne jest badanie niezawisłości i bezstronności sędziego w odniesieniu do okoliczności towarzyszących jego powołaniu, albowiem – jak wskazano powyżej – przepis ten zawiera ogólną podstawę wyłączenia sędziego podejrzanego o stronniczość. Przedmiotem rozpoznania w trybie art. 41 § 1 k.p.k. może być jedynie wniosek o wyłączenie sędziego oparty na innych – niż określone w art. 29 § 4 i 5 cyt. wyżej ustawy o Sądzie Najwyższym – przesłankach.

Należy też zaznaczyć, że przed rzeczoną nowelizacją przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 marca 2020 r., P 22/19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 413), stwierdził, że art. 41 § 1 w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z 12.05.2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 2021 r. poz. 269), jest niezgodny z art. 179 w zw. z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP.

Skoro więc wniosek o wyłączenie SSN Igora Zgolińskiego oraz SSN Pawła Kołodziejskiego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. został oparty wyłącznie na okoliczności odnoszącej się do ich powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw – to zasadnym było uznanie, że wniosek ten jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, w odniesieniu do SSN Igora Zgolińskiego wniosek obrońcy o przeprowadzenie testu bezstronności w trybie ustawy o Sądzie Najwyższym, został odrzucony jako złożony po upływie ustawowego terminu (III KB 10/22), natomiast wniosek złożony w tym samym trybie względem SSN Pawła Kołodziejskiego, został odrzucony z uwagi na brak wskazania postępowania sędziego po powołaniu (III KB 12/22).

Powyższe rozstrzygnięcia – co oczywiste – nie mogą uzasadniać opcjonalnej dopuszczalności badania w trybie art. 41 § 1 k.p.k. bezstronności sędziego Sądu Najwyższego w kontekście okoliczności jego powołania, a to wobec wprowadzenia przez ustawodawcę szczególnego mechanizmu w tym zakresie oraz bezwzględnego charakteru przepisu art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym. Aktywność obrońcy skazanego w niniejszej sprawie zmierzała zatem do obejścia przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym, w tym zakazu, który nie dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego sędziego.Reasumując, oczywistą konsekwencją takiego wnioskowania jest niedopuszczalność rozpoznania wniosku o przeprowadzenie tzw. testu bezstronności w trybie art. 41 § 1 k.p.k., w sytuacji gdy został on uprzednio odrzucony zarządzeniem.

Rozpoznanie takiego wniosku w oparciu o art. 41 § 1 k.p.k. skutkowałoby bezwzględną przesłanką odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz stanowiłoby niedopuszczalne obejście instytucji tzw. testu bezstronności i rażące naruszenie przysługujących stronom uprawnień (możliwość zaskarżenia, złożenia pisemnego wyjaśnienia przez sędziego). Skoro przepisy postępowania nakazują pozostawić bez rozpoznania niedopuszczalny procesowo wniosek strony o wyłącznie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., a taka sytuacja ma miejsce w przypadku określonym w art. 41 § 2 k.p.k., gdy wniosek ten zostanie zgłoszony po rozpoczęciu przewodu sądowego – to również w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o wyłącznie sędziego z przyczyn podanych powyżej, należy postąpić podobnie.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy pozostawił wniosek bez rozpoznania.