Criminal court dismissed civil damage compensation order due to prior final civil judgments on same fraud claims.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland quashed the lower court's order requiring the defendant to pay civil damages for fraud. The defendant argued that the criminal court should not impose this obligation because the same civil claims had already been finally decided in separate civil proceedings. The court ruled that the principle of non-cumulation prohibits imposing criminal civil liability when the underlying civil claims are already settled by final judgments.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 415 § 5 k.p.k.; Art. 72 § 2 k.k.: The principle of non-cumulation prohibits ordering criminal civil compensation when the same civil claims have been finally adjudicated in prior civil proceedings.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III KK 289/15 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 września 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Michał Laskowski (przewodniczący)SSN Rafał Malarski (sprawozdawca)SSN Dariusz ŚwieckiProtokolant Jolanta Włostowska w sprawie M. B.skazanego z 294§1 k.k w zw.z art. 286 § 1 k.k.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniuw dniu 17 września 2015 r.,kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnegood wyroku Sądu Rejonowego w O.z dnia 9 lipca 2012 r., 1) uchyla wyrok w zaskarżonej części, to jest w zakresie zobowiązania skazanego M. B. do naprawienia w całości szkód wyrządzonych przestępstwami (pkt IV);
2) obciąża Skarb Państwa wydatkami poniesionymi w związku z rozpoznaniem kasacji. UZASADNIENIESąd Rejonowy w O., wyrokiem z 9 lipca 2012 r., działając w ramach trybu określonego w art. 387 k.p.k., skazał M. B. za ciąg przestępstw z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za czyn ciągły z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., wymierzył oskarżonemu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby 5 lat, i karę łączną grzywny, a nadto - na podstawie art. 72 § 2 k.k. – zobowiązał oskarżonego do naprawienia w całości szkód wyrządzonych przestępstwami przez zapłatę w terminie 3 lat na rzecz pokrzywdzonych:
I. i M. G. kwoty 190.586,38 zł, B. K. kwoty 674.291,04 zł i M. K. kwoty 110.159,56 zł. Wyrok ten nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 17 lipca 2012 r.Kasację od wskazanego wyroku w części dotyczącej orzeczenia obowiązku naprawienia szkód złożył w trybie art. 521 § 1 k.p.k. na korzyść skazanego Prokurator Generalny. Zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 415 § 5 k.p.k., polegające na orzeczeniu wobec M. B. na podstawie art. 72 § 2 k.k. obowiązku naprawienia szkód, mimo że o roszczeniach wynikających z popełnienia przestępstw przypisanych skazanemu wcześniej prawomocnie rozstrzygnięto w postępowaniach cywilnych, wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części.Sąd Najwyższy, zważył co następuje.Kasacja zasługiwała w całości na uwzględnienie na posiedzeniu bez udziału stron z racji swej oczywistej zasadności (art. 535 § 5 k.p.k.).W art. 415 § 5 zd. 2 k.p.k. (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Sąd właściwy) ustanowiono zasadę antykumulacyjną, według której obowiązku naprawienia szkody nie orzeka się, jeżeli o roszczeniu wynikającym z popełnienia przestępstwa prawomocnie orzeczono.
Niedopuszczalne jest – co potwierdzono w wielu judykatach (zob. wyr. SN z 27 października 2014 r., V KK 299/14) – obejście wskazanego zakazu w ramach jakiegokolwiek trybu konsensualnego.Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, trzeba stwierdzić, że roszczenia wynikające z popełnienia oszustw przypisanych M. B. były już przedmiotem prawomocnych orzeczeń w postępowaniach cywilnych. Wskutek wniesionych pozwów Sąd Okręgowy w L. nakazami zapłaty z 18 marca 2004 r. i z 16 września 2004 r. oraz Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 22 stycznia 2004 r. zobowiązały M.
B. do zapłacenia na rzecz pokrzywdzonych określonych sum pieniężnych z odsetkami. Nie budzi wątpliwości, że kwoty objęte obowiązkiem naprawienia szkód, orzeczonym zaskarżonym wyrokiem na podstawie art. 72 § 2 k.k., są tożsame z roszczeniami, o których rozstrzygnięto prawomocnie w trzech wymienionych postępowaniach cywilnych.Warto odnotować, że w art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k. (w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 r.) utrzymana została w procesie karnym komentowana klauzula antykumulacyjna.W tym stanie rzeczy – uznając, że nie straciło aktualności zapatrywanie, iż tryb konsensualny nie stoi na przeszkodzie uchyleniu w postępowaniu kasacyjnym wyroku tylko w zakresie kary, środka karnego lub innego środka i dopuszcza możliwość ograniczenia się jedynie do uchylenia wadliwego rozstrzygnięcia bez konieczności wydawania orzeczenia następczego (zob. wyr.
SN z 22 marca 2012 r., V KK 25/12) – Sąd Najwyższy orzekł jak w dyspozytywnej części wyroku. O kosztach orzeczono po myśli art. 638 k.p.k.