Supreme Court quashes Regional Court ruling for improper jurisdiction over victim's appeal regarding investigation dismissal.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the Regional Court's decision regarding the victim's appeal, finding a procedural error in jurisdiction. The victim appealed a prosecutor's dismissal of the investigation, but the Regional Court incorrectly assumed jurisdiction instead of the higher prosecutor. The court ruled that because the prosecutor's decision was a renewal after a prior dismissal, the proper authority was the higher prosecutor, not the Regional Court.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 330 § 2 k.p.k.; The Regional Court lacks jurisdiction to review a victim's appeal against a prosecutor's decision to dismiss an investigation if that decision constitutes a renewal under the cited article, requiring transfer to the higher prosecutor.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 278/25 POSTANOWIENIE Dnia 25 czerwca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Tomczyk (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Eugeniusz WildowiczSSN Włodzimierz Wróbel w sprawie L.Z. podejrzanego o czyn z art. 191 § 1 k.k., po rozpoznaniu 25 czerwca 2026 r., w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść podejrzanego od postanowienia Sądu Rejonowego w Jaśle z 30 stycznia 2025 r., sygn. akt II Kp 373/24, utrzymującego w mocy postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Jaśle z 10 grudnia 2024 r., sygn. akt [...] o umorzeniu śledztwa, uchyla zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego w Jaśle w części utrzymującej w mocy postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Jaśle z 10 grudnia 2024 r., sygn. akt [...] o umorzeniu śledztwa co do rozstrzygnięcia dotyczącego czynu z art. 191 § 1 k.k. opisanego w punkcie I. Eugeniusz Wildowicz Andrzej Tomczyk Włodzimierz Wróbel
UZASADNIENIE
Postanowieniem Komendy Powiatowej Policji w Jaśle z 27 września 2023 r., zatwierdzonym 29 września 2023 r. przez asesora Prokuratury Rejonowej w Jaśle, o sygn. akt [...], zostało umorzone, na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k., art. 322 k.p.k. i art. 305 § 3 k.p.k., dochodzenie w sprawie zmuszania przemocą R.Z. 8 marca 2023 r. w O., przez L.Z. do określonego zachowania polegającego na przepisaniu domu mieszkalnego i wykonania badań DNA na ojcostwo tj. o przestępstwo określone w art. 191 § 1 k.k. - wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa (k. 38 akt).Wskutek zażalenia złożonego przez pokrzywdzonego Sąd Rejonowy w Jaśle postanowieniem z 12 lutego 2024 r., sygn.
II Kp 220/23, uchylił powyższe postanowienie, wskazując na potrzebę kontynuowania postępowania przygotowawczego w celu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania interweniujących 8 marca 2023 r. policjantów i zabezpieczenia dokumentów wytworzonych w trakcie interwencji, a także przesłuchania innych świadków wskazywanych przez pokrzywdzonego. Sąd nakazał też rozważenie czy nie doszło do realizacji znamion przestępstwa z art. 190a § 1 k.k. i 217 § 1 k.k. (k. 49 -51).Z uwagi na możliwość zaistnienia przestępstwa z art. 190a § 1 k.k., prokurator 2 kwietnia 2024 r. wszczął w sprawie śledztwo, do którego postanowieniem z 29 kwietnia 2024 r. dołączył sprawę o sygn. akt […] prowadzoną z wniosku R.Z. o naruszenie miru domowego przez L.Z. w okresie od 26 lutego 2024 r. do 27 lutego 2024 r. (odpowiednio: k. 79 i k. 109).Postanowieniem Komendy Powiatowej Policji w Jaśle z 23 maja 2024 r., zatwierdzonym 27 maja 2024 r. przez prokuratora Prokuratury Rejonowej w Jaśle, sygn. [...], śledztwo w sprawie zaistniałego w okresie od bliżej nieustalonego dnia września 2022 r. do 8 marca 2022 r. (tak w oryginale – uwaga SN) w O. woj. [...], uporczywego nękania R. i W.Z., poprzez wielokrotne zmuszanie ich do przepisania na rzecz syna należącego do nich domu w T. poprzez wysyłanie wiadomości sms, a także kilkukrotne osobiste odwiedziny, w czasie których stosował wobec nich agresywne słowne namowy, czym wzbudzono u pokrzywdzonych uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia i udręczenia oraz istotnie naruszyło ich prywatność, tj. o czyn z art. 190a § 1 k.k., zostało częściowo umorzone, na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k., art. 322 k.p.k. i art. 305 § 3 k.p.k. - wobec braku danych dostatecznie uzasadniających jego podejrzenie (k. 155).Sąd Rejonowy w Jaśle postanowieniem z 17 września 2024 r., sygn. akt II Kp 181/24, po rozpoznaniu zażalenia pokrzywdzonego, powyższe postanowienie utrzymał w mocy (k. 195-196 akt śledztwa).Postanowieniem z 5 czerwca 2024 r., ogłoszonym podejrzanemu 20 września 2024 r., prokurator przedstawił L.Z. zarzuty popełnienia dwóch przestępstw kwalifikowanych z art. 191 § 1 k.k. oraz z art. 193 k.k. (k. 175).Natomiast postanowieniem z 10 grudnia 2024 r., sygn. akt [...], Prokurator Prokuratury Rejonowej w Jaśle postanowił umorzyć śledztwo przeciwko L.Z. podejrzanemu o to, że:I.8 marca 2023 r. w O., woj. [...], zastosował przemoc fizyczną w stosunku do ojca R.Z., polegającą na duszeniu, szarpaniu i wyrywaniu telefonu, w celu zmuszenia go do przepisania mu należącego do ojca domu, znajdującego się w miejscowości Trzcinica i wykonania testu DNA na ojcostwo, tj. o czyn z art. 191 § 1 k.k. - wobec ustalenia, iż brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia (art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.),II.w bliżej nieustalonym okresie między 24 lutego 2024 r. a 26 lutego 2024 r., w T. woj. [...], pod nieobecność właściciela wdarł się do należącego do R.Z. domu, pomimo braku zgody na jego obecność, wyrażoną m.in. słownie oraz przez fakt wymeldowania, a następnie w okresie 26-27 lutego 2024 r. wbrew wyraźnemu żądaniu właściciela, wyrażonemu słownie oraz poprzez zgłoszoną interwencję policji o naruszenie miru domowego, nie opuścił tego domu, zamykając przy tym bramę wejściową na linę i kłódkę, unieruchamiając zamki i montując kamery, tj. o czyn z art. 193 k.k. - wobec braku znamion czynu zabronionego (art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.) (k. 307-310 akt śledztwa).Powyższe postanowienie zostało w całości zaskarżone przez pokrzywdzonego, który skierował zażalenie do Prokuratury Rejonowej w Jaśle (k. 312-314).Prokurator zarządzeniem z 18 grudnia 2024 r. przyjął zażalenie pokrzywdzonego i przekazał je do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jaśle (k. 315).W piśmie przesyłającym zażalenie do Sądu prokurator wskazał, iż rozpoznaniu przez Sąd podlega zażalenie w zakresie czynu opisanego w punkcie II, bowiem w zakresie czynu opisanego w punkcie I zażalenie podlega rozpoznaniu przez prokuratora nadrzędnego, co wynika z faktu, że postępowanie w sprawie o ten czyn było już umorzone postanowieniem prokuratora z 27 września 2023 r., które na skutek zażalenia pokrzywdzonego zostało uchylone postanowieniem Sądu Rejonowego w Jaśle z 12 lutego 2024 r. (k. 1 akt II Kp 373/24).Sąd Rejonowy w Jaśle, po rozpoznaniu zażalenia pokrzywdzonego w całości postanowieniem z 30 stycznia 2025 r., sygn. akt II Kp 373/24, zażalenia nie uwzględnił i zaskarżone postanowienie prokuratora utrzymał w mocy (k. 8-10 akt II Kp 373/24).Następnie postanowieniem z 19 marca 2025 r., sygn. akt [...], Prokurator Prokuratury Okręgowej w Krośnie, po rozpoznaniu zażalenia pokrzywdzonego, utrzymał w mocy postanowienie prokuratora z 10 grudnia 2024 r.
o umorzeniu śledztwa przeciwko L.Z. w zakresie czynu I (k.322-324 akt śledztwa).Kasację od postanowienia Sądu Rejonowego w Jaśle z 30 stycznia 2025 r. o sygn. akt II Kp 373/24, w części utrzymującej w mocy postanowienie prokuratora w zakresie rozstrzygnięcia przyjętego w jego punkcie I, na niekorzyść podejrzanego L.Z., wniósł Prokurator Generalny. Zarzucił on „rażące i mające istotny wpływ na treść postanowienia naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 118 § 3 k.p.k. i art. 330 § 2 k.p.k., polegające na merytorycznym rozpoznaniu zażalenia pokrzywdzonego R.Z., w części złożonej na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Jaśle z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt [...] o umorzeniu w pkt I, na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k., wobec braku danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa, śledztwa przeciwko L.Z., podejrzanemu o popełnienie czynu z art. 191 § 1 k.k., mimo, że zażalenie w tym zakresie zostało złożone na postanowienie wydane w trybie art. 330 § 2 k.p.k. i podlegało rozpoznaniu przez prokuratora nadrzędnego, tj. przez Prokuratora Okręgowego w Krośnie”i wniósł„o uchylenie zaskarżonego postanowienia”.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Postanowienie Sądu Rejonowego w Jaśle zapadło z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego, wskazanych w zarzucie sformułowanym w nadzwyczajnym środku zaskarżenia.W myśl art. 330 § 2 k.p.k. jeżeli organ prowadzący postępowanie nadal nie znajduje podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, wydaje ponownie postanowienie o umorzeniu postępowania lub odmowie jego wszczęcia.
Postanowienie to podlega zaskarżeniu, a właściwym do jego rozpoznania organem jest wyłącznie prokurator nadrzędny.Wobec takiej regulacji prawnej należy uznać, że organem właściwym do rozpoznania zażalenia pokrzywdzonego R.Z. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Jaśle z 10 grudnia 2024 r. o sygn. [...], w zakresie czynu opisanego w punkcie I, zarzuconego L.Z. był Prokurator Okręgowy w Krośnie. Kwestionowane wskazanym zażaleniem postanowienie prokuratora, było przecież w odniesieniu do czynu opisanego w punkcie I postanowieniem ponownym, w rozumieniu art. 330 § 2 k.p.k., wydanym po uchyleniu przez Sąd pierwszego postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego zatwierdzonego przez prokuratora 29 września 2023 r. pod sygn. [...].
Chociaż pierwsze postanowienie zostało wydane w fazie in rem, a kolejne - in personam, to nie ulega wątpliwości, iż obydwa wydane postanowienia umarzały postępowanie w zakresie tego samego czynu z art. 191 § 1 k.k. W tej sytuacji zażalenie w tym zakresie przysługiwało do prokuratora nadrzędnego.Należyta kontrola środka odwoławczego powinna była doprowadzić Sąd Rejonowy w Jaśle do stwierdzenia swojej właściwości tylko w części dotyczącej zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania przeciwko L.Z. podejrzanemu o popełnienie przestępstwa z art. 191 § 1 k.k., co słusznie zaznaczył Prokurator Rejonowy w Jaśle w piśmie z 18 grudnia 2024 r., wraz z którym zażalenie zostało przesłane Sądowi (k.1 akt II Kp 373/24).
Natomiast w pozostałym zakresie Sąd powinien był wykluczyć swoją kognicję i przekazać zażalenie do rozpoznania Prokuratorowi Okręgowemu w Krośnie.Uchybienie to miało istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. Nieprawidłowe postanowienie Sądu Rejonowego w Jaśle wykreowało stan rei iudicatae i spowodowało, że w obrocie prawnym funkcjonują dwa prawomocne orzeczenia różnych organów odnoszące się do tego samego przedmiotu postępowania, przy czym późniejsze postanowienie prokuratora zostało wydane z rażącym naruszeniem powagi rzeczy osądzonej i jako takie może być kwestionowane także w kontekście ewentualnego ustalenia, czy pokrzywdzony skutecznie nabył uprawnienia do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.
W celu wyeliminowania takiej możliwości uzasadnione było uwzględnienie niniejszej kasacji.Z tych powodów Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w Jaśle w zaskarżonej części. Eugeniusz Wildowicz Andrzej Tomczyk Włodzimierz Wróbel [WB][r.g.]