Supreme Court quashes criminal verdict for child pornography possession due to procedural violation regarding mandatory sentencing measures.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the final criminal verdict against the defendant for possessing child pornography, ordering the case remitted to the lower court. The defendant was found guilty and sentenced to a suspended prison term and a fine, but the Public Prosecutor appealed citing a procedural error. The court ruled that the lower court failed to consider a mandatory legal provision requiring an additional criminal measure, which significantly affected the verdict's content and necessitated a new trial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 343 § 6, 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k.; Art. 41 § 1a k.k.: A court must consider mandatory criminal measures for child sexual abuse offenses; failure to do so constitutes a procedural violation requiring the quashing of the verdict.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 201/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 lipca 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Kołodziejski (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Adam RochSSN Anna Dziergawka w sprawie B. S.skazanego z art. 202 § 4a k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 17 lipca 2024 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego – na niekorzyść skazanego od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 157/23, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Nowym Targu do ponownego rozpoznania. [J.J.] Anna Dziergawka Paweł Kołodziejski Adam Roch UZASADNIENIEB.
S. został oskarżony o to, że w okresie od bliżej nieustalonego dnia do dnia 8 listopada 2021 r. w N., woj. […], w pamięci dysku twardego, laptopa A., jednostki centralnej komputera dysk twardy D. i jednostki centralnej komputera dysk twardy D.1 posiadał łącznie 34 filmy video oraz 14 342 zdjęcia zawierające treści pornograficzne z udziałem małoletnich, tj. o przestępstwo z art. 202 § 4a k.k. Oskarżyciel publiczny do aktu oskarżenia dołączył wniosek w trybie art. 335 § 2 k.p.k. o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar i innych środków przewidzianych za zarzucony mu występek, tj. kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata, grzywny w ilości 150 stawek dziennych w wysokości 20 zł każda, informowania sądu o przebiegu okresu próby co 3 miesiące, orzeczenia przepadku zabezpieczonych dowodów rzeczowych oraz zasądzenia kosztów sądowych.Sąd Rejonowy w Nowym Targu wyrokiem z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 157/23 uznał B.
S. za winnego popełnienia zarzucanego mu w akcie oskarżenia występku stypizowanego w art. 202 § 4a k.k. i za to na mocy powołanego przepisu wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby, a na podstawie art. 71 § 1 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na 20 zł (pkt I). Ponadto, na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązał B. S. do informowania sądu o przebiegu okresu próby pisemnie co 3 miesiące (pkt II), na podstawie art. 44 § 2 k.k. orzekł przepadek dowodów rzeczowych zarządzając ich zniszczenie (pkt III), a także zasądził od skazanego na rzecz Skarbu Państwa koszty procesu (pkt IV).Żadna ze stron nie zaskarżyła powyższego wyroku w związku z czym stał się on prawomocny dnia 21 czerwca 2023 r.Kasację od tego wyroku wywiódł Prokurator Generalny, który zaskarżył go w całości na niekorzyść skazanego, podnosząc zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 343 § 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k., polegającego na niezasadnym uwzględnieniu wadliwego wniosku prokuratora o skazanie B.
S. bez przeprowadzenia rozprawy i wydaniu wyroku skazującego, mimo iż we wniosku tym zaniechano postulowania rozstrzygnięcia o środku karnym, którego orzeczenie było obligatoryjne, co doprowadziło do wydania wyroku skazującego również z rażącą i mającą istotny wpływ na jego treść obrazą prawa materialnego, a mianowicie art. 41 § 1a zdanie drugie k.k., polegającą na zaniechaniu orzeczenia wobec oskarżonego B. S. jako sprawcy, któremu przypisano odpowiedzialność karną za występek z art. 202 § 4a k.k. środka karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów lub działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi w sytuacji, gdy z treści art. 41 § 1a k.k. zdanie drugie k.k. – w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie popełnienia czynu, jak i orzekania – wynikało, że w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego, orzeczenie tego środka karnego na czas określony albo dożywotnio jest obligatoryjne.
W świetle tak sformułowanego zarzutu Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Nowym Targu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie i uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, sąd meriti jest zobowiązany do dokonania szczegółowej kontroli wniosku złożonego w trybie art. 335 § 2 k.p.k. zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym.
Wspomniana kontrola powinna obejmować swoim zakresem także kwestię zgodności propozycji zawartych we wniosku z obowiązującymi przepisami prawa materialnego (zob. m.in. wyrok SN z dnia 6 października 2021 r., IV KK 459/21, LEX nr 3342076). W sytuacji stwierdzenia przez sąd niezgodności w tym obszarze, sąd zobligowany jest albo do jej usunięcia w trybie określonym w art. 343 § 3 k.p.k. albo stosownie do treści art. 343 § 7 k.p.k. do skierowania sprawy do rozpoznania na zasadach ogólnych (zob. m.in. wyrok SN z dnia 24 maja 2024 r., III KK 74/24, LEX nr 3718695; wyrok SN z dnia 22 czerwca 2023 r., IV KK 44/23, LEX nr 3601229).
W realiach przedmiotowej sprawy, jak trafnie zauważył Prokurator Generalny, sąd meriti nie przeprowadził we wskazanym wyżej obszarze należytej kontroli, gdyż zaaprobował wniosek prokuratora nierespektujący obowiązujących przepisów prawa materialnego i wydał wyrok bez orzeczenia o obligatoryjnym środku karnym przewidzianym treścią art. 41 § 1a zd. drugie k.k. w brzmieniu do dnia 30 września 2023 r. Stosownie do dyspozycji art. 41 § 1a zd. drugie k.k., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2023 r. (a zatem zarówno w dacie czynu, jak i chwili wyrokowania), sąd orzeka zakaz zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego.
Użycie przez ustawodawcę sformułowania „orzeka" przesądza, że w przypadku zaktualizowania się przesłanki wymienionej we wskazanym przepisie, zastosowanie przez sąd określonego tam środka karnego jest obligatoryjne i to niezależnie od tego, czy sprawca przestępstwa przeciwko wolności seksualnej uprzednio zajmował tego rodzaju stanowisko lub wykonywał zawód tego rodzaju i czy popełniony czyn pozostawał w związku z funkcjonalnym zakresem prowadzonej działalności (zob. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2024 r., I KK 481/23, LEX nr 3711206).
Nie budzi przy tym wątpliwości, że popełnione przez B. S. przestępstwo z art. 202 § 4a k.k. należy zaliczyć do kategorii przestępstw objętych regulacją przywołanego wyżej przepisu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego, do których odwołuje się art. 41 § 1a k.k. uznaje się przede wszystkim te, które zamieszczone są w rozdziale XXV Kodeku karnego zatytułowanym „Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności” (zob. m.in. wyrok SN z dnia 16 maja 2024 r., III KK 107/24, LEX nr 3715650; wyrok SN z dnia 24 maja 2024 r., III KK 74/24, LEX nr 3718695).W świetle powyższej argumentacji należało za oczywiście zasadny uznać zarzut podniesiony w kasacji Prokuratora Generalnego, gdyż Sąd Rejonowy w Nowym Targu procedując w przedmiotowej sprawie rażąco uchybił przepisom prawa procesowego, tj. art. 343 § 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k.
Przesądza o tym fakt, że sąd meriti na posiedzeniu w dniu 13 czerwca 2023 r. bezrefleksyjnie zaaprobował wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 § 2 k.p.k. i wydał wyrok skazujący pomimo tego, że we wniosku nie zawarto postulatu orzeczenia wobec B. S. obligatoryjnego środka karnego z art. 41 § 1a zd. drugie k.k. w brzmieniu do dnia 30 września 2023 r. Tym samym naturalną konsekwencją powyższej sytuacji było także rażące naruszenie wskazanego przepisu prawa materialnego w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2023 r.
Rzeczone uchybienia w sposób istotny wpłynęły na treść zaskarżonego wyroku, gdyż zabrakło w nim orzeczenia o obligatoryjnym środku karnym.Jednocześnie w kontekście przedstawionych wywodów podkreślić należy, że zmiana treści przepisu art. 41 § 1a k.k. od dnia 1 października 2023 r. dokonana ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 2600) pozostaje bez wpływu na sytuację prawną oskarżonego, bowiem w dalszym ciągu w związku ze skazaniem sprawcy za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej na szkodę małoletniego sąd ma obowiązek orzeczenia omawianego środka karnego.Wszystkie wskazane okoliczności musiały skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku w całości i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu w Nowym Targu do ponownego rozpoznania.
Postąpienie takie było możliwe, albowiem kasacja Prokuratora Generalnego wniesiona została przed upływem roku od daty uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku (vide art. 524 § 3 k.p.k.).Procedując powtórnie sąd pierwszej instancji pamiętając o ciążących na nim obowiązkach, tym razem prawidłowo skontroluje złożony wniosek i podejmie stosowne, adekwatne do sytuacji procesowej działania zmierzające do wydania orzeczenia respektującego standard sprawiedliwości materialnej i proceduralnej.Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
Anna Dziergawka Paweł Kołodziejski Adam Roch [J.J.](r.g.)