Supreme Court vacates civil compensation orders for attempted fraud victims where no actual loss occurred.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court vacated the civil compensation orders against the defendant for two victims, S. Ł. and L. U., while upholding the criminal conviction. The court found that S. Ł. suffered no loss because the victim withdrew from the transaction before the fraud was completed, and L. U.'s loss was reversed by a buyer protection program. Consequently, the court ruled that the lower courts erred in ordering compensation for damages that legally did not exist.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 46 § 1 k.k.; Art. 13 § 1 k.k.: A compensatory obligation under Art. 46 § 1 k.k. requires proof of actual damage; where a victim withdraws from a transaction before loss occurs or a loss is reversed by a protective program, no compensation is due.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 18/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 kwietnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Jarosław MatrasSSN Barbara SkoczkowskaProtokolant Agnieszka Niewiadomska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Małgorzaty Kozłowskiej,w sprawie G. L.skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawiew dniu 10 kwietnia 2025 r.,kasacji wniesionej przez obrońcęod wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowiez dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II AKa 261/22,zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączuz dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt II K 22/20, 1. uchyla zaskarżony wyrok i wyrok Sądu pierwszej instancji w części dotyczącej obowiązku naprawienia szkody na rzecz S. Ł. i L. U. (pkt III. 72 i III. 77 wyroku Sądu pierwszej instancji);
2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu adwokata P. P. - Kancelaria Adwokacka w K. kwotę 1476 (tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć) zł, w tym 23% VAT, za sporządzenie i wniesienie kasacji;
3. kosztami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. [J.J.] Jarosław Matras Piotr Mirek Barbara Skoczkowska
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Krakowie, wyrokiem z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt II K 22/20, skazując oskarżonego G. L. za ciąg przestępstw z art. 286 § 1 k.k., art. 190a § 2 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., z art. 190a § 2 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i w zw. z art. 65 § 1 k.k. na karę 4 lat pozbawienia wolności (pkt II wyroku), na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec niego obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonych wymienionych w pkt III wyroku wskazanych tam kwot – w tym m.in. na rzecz S. Ł. – 5750 zł (pkt III.
72) i na rzecz L. U. – 2320 zł (pkt III. 77). Powyższym wyrokiem skazano również G. L. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za ciąg przestępstw z art. 190a § 2 k.k. i na karę 2 lat pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 299 § 1 k.k., orzekając karę łączną w rozmiarze 5 lat pozbawienia wolności.Apelacje od wyroku Sądu Okręgowego wywiedli prokurator i obrońca oskarżonego.Prokurator zaskarżył wyrok na niekorzyść oskarżonego w zakresie orzeczenia o karze – zarzucając jej rażącą niewspółmierność, wynikającą z braku orzeczenia grzywny za ciąg przestępstw przypisanych oskarżonemu w pkt II wyroku, a także na korzyść oskarżonego w zakresie środka kompensacyjnego – zarzucając niezasadne orzeczenie obowiązku naprawienia szkody wobec pokrzywdzonego J.
M.Obrońca oskarżonego, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił mające wpływ na jego treść naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 92 k.p.k. i art. 410 k.p.k., błąd w ustaleniach faktycznych, obrazę prawa materialnego, tj. art. 11 § 1 i 2 k.k., a także rażącą niewspółmierność kar jednostkowych i kary łącznej.Sąd Apelacyjny w Krakowie, orzekając reformatoryjnie, w zakresie istotnym z punktu widzenia przedmiotu postępowania kasacyjnego, wyrokiem z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II AKa 261/22, uchylił rozstrzygnięcie o środku kompensacyjnym w postaci obowiązku naprawienia szkody na rzecz J.
M. W odniesieniu do rozstrzygnięcia o środkach kompensacyjnych, w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Wyrok Sądu odwoławczego, w części, w jakiej utrzymano w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji co do orzeczonego w jego pkt III. 72 i pkt III. 77 obowiązku naprawienia szkody, zaskarżony został kasacją obrońcy skazanego.Skarżący zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 46 §1 k.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na utrzymaniu przez Sąd Apelacyjny w mocy wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie orzeczonych we wskazanych wyżej punktach tego wyroku środków kompensacyjnych, w sytuacji gdy pokrzywdzeni na skutek czynów przypisanych skazanemu, zarzucanych odpowiednio w pkt.
CXXIX oraz w pkt. CXLI aktu oskarżenia, nie ponieśli szkody lub w chwili orzekania przez Sąd pierwszej instancji szkoda ta została im naprawiona.W konkluzji kasacji obrońca skazanego wniósł o uchylenie wyroku Sądu odwoławczego w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej w Nowym Sączu wniósł o jej uwzględnienie.Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.Kasacja obrońcy skazanego okazała się zasadna. Nie ulega wątpliwości, że Sąd Apelacyjny, dokonując kontroli odwoławczej, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 440 k.p.k., nie dostrzegł zaistnienia sytuacji obligującej go do wyjścia poza zarzuty podniesione w rozpoznawanych apelacjach.
Skutkowało to utrzymaniem w mocy rozstrzygnięcia, które w zakresie obowiązku naprawienia szkody orzeczonego na rzecz S. Ł. i L.U. było rażąco niesprawiedliwe. Z niekwestionowanych ustaleń Sądu pierwszej instancji, znajdujących odzwierciedlenie zarówno w treści wyroku jak i jego uzasadnieniu, wynikało bowiem, że nie istniały podstawy do orzeczenia środka kompensacyjnego z art. 46 § 1 k.k. na rzecz wymienionych pokrzywdzonych. Zgodnie z opisem czynu zawartym w pkt CXXIX wyroku Sądu Okręgowego czynu, przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § k.k. na szkodę S. Ł. zostało popełnione przez skazanego w formie stadialnej usiłowania („w nieustalonym dniu czerwca 2016 r. w Z., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej usiłował doprowadzić S. Ł. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 5.750,00 zł, w ten sposób, że wystawił na portalu […] dwa ogłoszenia dotyczące sprzedaży monet kolekcjonerskich, zamieszczając je jako T.
S., lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na wycofanie się pokrzywdzonego z transakcji”). S. Ł., którego dotyczy nałożony na skazanego w pkt III. 72 obowiązek zapłaty kwoty 5750 zł, nie poniósł zatem szkody podlegającej naprawieniu w ramach orzeczonego środka kompensacyjnego. Koresponduje to zresztą z ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji, w którym stwierdzono, że „ostatecznie pokrzywdzony odstąpił od zapłaty po nawiązaniu kontaktu telefonicznego z T. S. i uzyskaniu od niej informacji, że chodzi o próbę oszustwa, zatem nie został doprowadzony do niekorzystnego rozporządzenia mieniem”.Inaczej rzecz przedstawia się w odniesieniu do obowiązku naprawienia szkody orzeczonego na rzecz L.
U. Jak wynika z opisu przypisanego skazanemu przestępstwa z pkt. CXLI wyroku Sądu pierwszej instancji, w wyniku działania skazanego L. U. został doprowadzony do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 2300 zł, dokonując wpłaty na wskazane przez G. L. konto. Na chwilę wyrokowania okoliczność ta nie uzasadniała jednak orzeczenia obowiązku z pkt III. 77 wyroku Sądu pierwszej instancji, gdyż zgodnie z ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu tego wyroku i mającymi oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, pokrzywdzonemu zwrócono wpłacone pieniądze z programu ochrony kupujących […].
Mając powyższe na uwadze podniesiony w kasacji zarzut uznać należało za trafny. Wbrew zapatrywaniu skarżącego, które zostało wyrażone w konkluzji kasacji, jej uwzględnienie nie czyniło koniecznym przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi odwoławczemu. W realiach procesowych sprawy nic nie stało na przeszkodzie, aby usunięcie stwierdzonego przez Sąd Najwyższy uchybienia nastąpiło już na etapie postępowania kasacyjnego. W tym zakresie wystarczającym było uchylenie zaskarżonego wyroku i wyroku Sądu pierwszej instancji w części dotyczącej obowiązku naprawienia szkody na rzecz S. Ł. i L.
U. (pkt III. 72 i III. 77 wyroku Sądu pierwszej instancji).Uwzględniając kasację wniesioną przez skazanego Sąd Najwyższy kosztami postępowania kasacyjnego obciążył Skarb Państwa. Jarosław Matras Piotr Mirek Barbara Skoczkowska [P.Ł][a.ł]