Supreme Court excludes judge from hearing disqualification request due to conflict of interest and nemo iudex rule.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal and ordered the exclusion of Judge X from hearing the disqualification request against Judge Y. The appellant argued that the entire High Court panel was biased due to the specific appointment procedure of the Judicial Council, which applied to both judges. The court ruled that because Judge X was also listed for disqualification, hearing the request would violate the principle that no one should be a judge in their own cause.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1, 4 k.p.k.: A judge must be excluded from hearing a disqualification request if the grounds for disqualification are identical to those affecting the judge themselves, thereby violating the principle of impartiality.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III KK 112/23 POSTANOWIENIE Dnia 25 maja 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie A.K. po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 25 maja 2023 r. oświadczenia SSN (X.) o istnieniu podstaw do wyłączenia go od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN (X.) od rozpoznania wniosku pełnomocnika oskarżycieli prywatnych o wyłączenie SSN (Y.) od rozpoznania sprawy o sygn. akt III KK (…).
UZASADNIENIE
Pełnomocnik oskarżycieli prywatnych W.M. i R.M. wniósł do Sądu Najwyższego kasację od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt IV Ka (…). W kasacji został podniesiony zarzut o randze tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., związany z nienależytą obsadą Sądu odwoławczego i orzekaniem na etapie postępowania apelacyjnego przez SSO J.D., powołanego na urząd sędziego Sądu Okręgowego w K. na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3).
W kasacji zawarto także wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy wszystkich sędziów Sądu Najwyższego powołanych w ww. procedurze, których lista została zawarta na stronach 4-6 kasacji.Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracami Izby Karnej z dnia 13 marca 2023 r. ww. sprawa – zgodnie z kolejnością wypływu – została przydzielona SSN (Y.), tj. jednemu z sędziów wymienionych we wniosku o wyłączenie, zawartym w kasacji. Jednocześnie na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt III KK (…), zawarty w kasacji wniosek został potraktowany jako wniosek o wyłączenie wylosowanego do rozpoznania tej sprawy SSN (Y.).Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracami Izby Karnej z dnia 20 marca 2023 r. wniosek o wyłączenie SSN (Y.) został przydzielony do rozpoznania SSN (X.).
W dniu 9 maja 2023 r. SSN (X.) złożył do akt sprawy oświadczenie następującej treści: „W związku z treścią wniosku obrońcy sporządzonego na s. 4-6 kasacji (pkt 2 tiret ósme) przedstawić akta sprawy Prezesowi SN kierującemu pracami Izby Karnej celem rozważenia przydzielenia sprawy innemu sędziemu”. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Karnej Sądu Najwyższego powyższe oświadczenie zostało potraktowane jako sygnalizacja potrzeby wyłączenia SSN (X.) od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN (Y.) i przydzielone do rozpoznania zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracami Izby Karnej z dnia 16 maja 2023 r. (sygnatura KRI (…) do sprawy głównej o sygnaturze III KK (…)).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Na skutek oświadczenia sędziego SN (X.) należało wyłączyć go od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN (Y.) od rozpoznania sprawy o sygn. akt III KK (…).Rozpoznanie wniosku o wyłączenie SSN (Y.) przez SSN (X.) prowadziłoby do orzekania w warunkach naruszenia zasady nemo iudex in causa sua. Okoliczności podniesione w zarzucie kasacji, dotyczące niezawisłości sędziego i niezależności sądu, powiązane ze sposobem powołania sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. 2018, poz. 3), stanowiące jednocześnie podstawę wniosku o wyłączenie, w tożsamym stopniu odnoszą się do obu tych Sędziów. W takim układzie procesowym zachodzi identyczność sytuacji prawnej Sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, jak i Sędziego, który miałby go rozpoznawać.Ponadto, co istotne w tej sprawie, SSN (X.) również został ujęty w wykazie sędziów, o których wyłączenie od rozpoznania kasacji wnosi jej autor (pkt 2 tiret ósme wyliczenia, s. 5 kasacji). Potwierdza to argumentację dotyczącą istnienia tożsamych podstaw wyłączenia od orzekania, zachodzących w stosunku do obu tych Sędziów.Dla oceny tego, czy wątpliwości co do bezstronności w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. są zasadne, konsekwentnie w orzecznictwie nakazuje się przeprowadzenie testu przeciętnego obserwatora.
Ma on polegać na przyjęciu, że przyczyna podana we wniosku o wyłączenie sędziego jest uzasadniona, jeżeli jest ona w stanie wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego u nieuprzedzonego w jakimkolwiek kierunku przedstawiciela społeczeństwa (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 18 marca 2009 r., IV KK 380/08; z dnia 8 lutego 2011 r., V KK 227/10). Rozpoznanie wniosku o wyłączenie SSN (Y.) od rozpoznania tej sprawy przez SSN (X.) mogłoby wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tego Sędziego u postronnego obserwatora, skoro SSN (X.) miałby rozstrzygać w przedmiocie wniosku, którego podstawy są tożsame tak w stosunku do niego samego, Sędziego, którego ten wniosek dotyczy, jak i Sędziego Sądu Okręgowego w K., którego dotyczy zarzut kasacji, uzasadniający zawarcie w kasacji przez pełnomocnika oskarżycieli prywatnych wniosku o wyłączenie określonych sędziów Sądu Najwyższego.Podsumowując, w rozpatrywanej sprawie konieczność wyłączenia od orzekania SSN (X.) wynika z istoty gwarancji bezstronnego orzekania przez sąd i sedna zakazu nemo iudex in causa sua.Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej niniejszego postanowienia.