Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 96/17 Generato dall'IA

Healthcare facility deleted from register retains legal capacity during liquidation proceedings under Polish law.

Numero d'incarto III CZP 96/17
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a healthcare facility deleted from the court register retains legal capacity during liquidation proceedings. The appellant argued that deletion extinguished the entity's legal personality, while the court noted that debts and claims remain with the facility until liquidation concludes. The decision established that the statutory framework preserves the facility's material legal personality to ensure the liquidator can represent it effectively.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 35b ust. 9 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej; Art. 60 ust. 6 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej: Deletion from the court register does not extinguish the legal personality of a healthcare facility during liquidation proceedings, as obligations and claims remain with the facility until the liquidation is finalized.

Parole chiave

Generato dall'IA
healthcare facility liquidation legal personality retention court register deletion liquidator representation civil procedure capacity procedura di liquidazione societaria stralcio dai ruoli estinzione dell'obbligazione

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 35b ust. 9 of the Act on Healthcare Facilities
Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego na podstawie art. 35b ust.
Art. 60 ust. 6 of the Act on Healthcare Facilities
408 ze zm.) i związaną z tym utratą osobowości prawnej, taki zakład opieki zdrowotnej zachowuje zdolność sądową w sytuacji, gdy nie zostało jeszcze zakończone postępowanie likwidacyjne, zaś z art. 60 ust.
Art. 331 § 1 of the Civil Code
Wskazał, że zgodnie z art. 331 § 1 k.c.
Art. 64 § 11 of the Code of Civil Procedure
331 § 1 k.c., a w rezultacie art. 64 § 11 k.p.c.
art. 331 § 1 k.c
Wskazał, że zgodnie z art. 331 § 1 k.c.
art. 67 § 11 k.p.c
W wątpliwość poddał zastosowanie, nawet ostrożnej analogiae legis, z uwagi na wyraźne nawiązanie do ustawowo przyznanej zdolności sądowej w art. 67 § 11 k.p.c.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z dniem 1 lipca 2011 r.
art. 64 § 11 k.p.c
331 § 1 k.c., a w rezultacie art. 64 § 11 k.p.c.
art. 390 § 1 k.c
Z tych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie prawne, jak w uchwale (art. 390 § 1 k.c.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZP 96/17 UCHWAŁA Dnia 30 stycznia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący)‎SSN Władysław Pawlak‎SSN Maria Szulc (sprawozdawca)Protokolant Katarzyna Bartczak w sprawie z powództwa S. J. i J. J.‎przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w likwidacji w K. i Samodzielnemu Publicznemu Wojewódzkiemu Szpitalowi Zespolonemu w S.‎o zapłatę,‎po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym‎w dniu 30 stycznia 2018 r.‎zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w S.‎postanowieniem z dnia 20 października 2017 r., "Czy pomimo wykreślenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej z Krajowego Rejestru Sądowego na podstawie art. 35 b ust. 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U.

Nr 91 poz. 408 ze zm.) i związaną z tym utratą osobowości prawnej, taki zakład opieki zdrowotnej zachowuje zdolność sądową w sytuacji, gdy nie zostało jeszcze zakończone postępowanie likwidacyjne, zaś z art. 60 ust. 6 powołanej wyżej ustawy wynika, że zobowiązania i należności samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej stają się zobowiązaniami i należnościami Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, lub odpowiednio publicznej uczelni medycznej albo publicznej uczelni medycznej prowadzącej działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych lub centrum medycznego kształcenia podyplomowego dopiero po zakończeniu likwidacji zakładu opieki zdrowotnej?" podjął uchwałę:

Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego na podstawie art. 35b ust. 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.) zachowuje zdolność sądową w postępowaniu likwidacyjnym.

UZASADNIENIE

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne wyłoniło się przy rozpoznawaniu przez Sąd Apelacyjny w S. apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w S., którym zostało oddalone powództwo o zadośćuczynienie i odszkodowanie skierowane przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w K. w likwidacji.W sprawie zostało ustalone, że Rada Powiatu G. podjęła w dniu 25 lipca 2007 r. uchwałę nr 59/IX/2007 r. o likwidacji pozwanego Zakładu Opieki Zdrowotnej i po ponownym przedłużeniu termin zakończenia czynności likwidacyjnych został określony uchwałą tej Rady nr 148/25/2017 r. na dzień 31 grudnia 2042 r.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r. Sąd Rejonowy w Z. wykreślił pozwanego z Krajowego Rejestru Sądowego.Sąd Apelacyjny powziął wątpliwość co do zdolności sądowej pozwanego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w likwidacji w K., w stosunku do którego prowadzone jest postępowanie likwidacyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.; dalej „u.z.o.z.”) w zw. z art. 204 ust. 5 ustawy z dnia 5 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.

U. 2011 r. Nr. 112, poz. 654; dalej :u.d.l.”), w czasie po jego wykreśleniu na podstawie art. 35 b ust. 8 i 9 u.z.o.z. a przed zakończeniem czynności likwidacyjnych wyznaczających termin następstwa prawnego organu założycielskiego w zakresie zobowiązań i należności samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (art. 60 ust. 6 u.z.o.z.). Wskazał, że zgodnie z art. 331 § 1 k.c. status ułomnej osoby prawnej został uzależniony od przyznania zdolności prawnej przez ustawę lecz ustawodawca nie wprowadził do u.z.o.z. regulacji określającej zespół cech świadczących o wyposażeniu zakładu w osobowość prawną, mimo że czynności likwidacyjne, w tym zaspokojenie wierzycieli, powinny być realizowane przez podmiot wyposażony w podmiotowość prawną.

W wątpliwość poddał zastosowanie, nawet ostrożnej analogiae legis, z uwagi na wyraźne nawiązanie do ustawowo przyznanej zdolności sądowej w art. 67 § 11 k.p.c.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z dniem 1 lipca 2011 r. została uchylona ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej artykułem 220 pkt 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Zgodnie z art. 204 ust. 4 pkt 5 ustawy nowej w zakresie nieuregulowanym w ustępie 4, a więc w pkt 1 - 4, do postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe.

W stanie faktycznym ustalonym przez Sąd drugiej instancji zastosowanie będą miały zatem przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r.Niesporne jest, że wykreślenie publicznego zakładu opieki zdrowotnej z Krajowego Rejestru Sądowego na podstawie art. 35 ust. 8 i 9 oraz 60 ust. 5 u.z.o.z. powoduje skutek utraty osobowości prawnej a więc utratę bytu prawnego tego zakładu. Dominujące stanowisko doktryny i judykatury przyjmuje konstytutywny charakter zarówno wpisu zakładu do Krajowego Rejestru Sądowego (art. 39 b ust. 3 u.z.o.z.) jak i jego wykreślenia.

Nie ma również sporu co do tego, że wykreślenie jest elementem procedury likwidacyjnej prowadzącej do zakończenia etapu likwidacji w sensie podmiotowym i nie wpływa na tok likwidacji w sensie przedmiotowym. Odrębne unormowanie wykreślenia z rejestru oraz zakończenia postępowania likwidacyjnego wyłącza możliwość utożsamiania skutków określenia daty utraty osobowości prawnej z jego likwidacją w rozumieniu art. 60 u.z.o.z. (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2005 r., III CZP 34/05, OSNC 2006 r., nr 6, poz. 97, Prok. i Pr. - wkł. 2006 r., nr 5, poz. 47, Biul.

SN 2005 r., nr 7, poz. 8, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2004 r., V CK 110/04, nie publ., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2013 r., nie publ.).Art. 60 ust. 3 u.z.o.z. określa przesłanki likwidacji zakładu opieki zdrowotnej, a w ust. 4b pkt 1- 4 u.z.o.z. wskazuje obligatoryjne elementy rozporządzenia, zarządzenia lub uchwały o likwidacji, które powinny zawierać określenie zakładu podlegającego likwidacji, oznaczenie dnia otwarcia likwidacji, określenie sposobu i trybu zadysponowania składnikami materialnymi i niematerialnymi, wskazanie podmiotu, który przejmie prawa i obowiązki likwidowanego zakładu i określenie zakresu tych praw i obowiązków oraz oznaczenie dnia zakończenia czynności likwidacyjnych.

Art. 60 ust. 4b pkt 4 otrzymał nowe brzmienie z dniem 10 września 2006 r. (art. 1 pkt 38 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, Dz. U. Nr 143, poz. 1032), zgodnie z którym obowiązek wskazania podmiotu, który przejmie prawa i obowiązki likwidowanego zakładu oraz określenia zakresu tych praw i zobowiązań został zastąpiony obowiązkiem wskazania podmiotu, który przejmie prawa i obowiązki likwidowanego zakładu oraz określenia tych praw i obowiązków. Od tej też daty zostało wyodrębnione z procedury likwidacyjnej połączenie się samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej i odrębnie unormowane w art. 43 h ustawy.

Z tej przyczyny utracił aktualność w zakresie procedury likwidacyjnej pogląd zaprezentowany w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2004 r., V CK 106/04 (nie publ.) i z dnia 19 maja 2005 r., V CK 620/04 (nie publ.), że z art. 60 ust. 4b wynika kompetencja dla organu założycielskiego wskazania w uchwale następcy zakładu opieki zdrowotnej nie tylko co do majątku i wierzytelności ale też zobowiązań, a do zaspokojenia wierzytelności w stosunku do zlikwidowanego zakładu zobowiązany jest podmiot, którego własnością staje się majątek zlikwidowanego zakładu.

Po nowelizacji pojęcie „likwidacji” nie obejmuje zasad dotyczących połączenia zakładów zdrowotnych, włącznie z wyraźnie sprecyzowanym pojęciem „zobowiązań” zakładu przejmowanego lub zakładów łączących się (art. 43 h ust. 3 pkt 3, art. 43 i oraz art. 43 j u.z.o.z.). Ponadto art. 43 h ust. 10 wyraźnie stanowi, że połączenie, o którym mowa w ust. 1 nie stanowi likwidacji zakładu przejmowanego albo łączących się zakładów. Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej nie wprowadza w procedurze likwidacyjnej zasady sukcesji generalnej zobowiązań zakładu likwidowanego, bo z uprawnienia organu założycielskiego do określenia sposobu i trybu zadysponowania składnikami materialnymi i niematerialnymi wynika tylko kompetencja do określenia sposobu zbycia tych składników przy zastosowaniu oznaczonej procedury a wskazanie podmiotu, który przejmie prawa i obowiązki likwidowanego zakładu nie obejmuje już zobowiązań (art. 60 ust. 4b pkt 3 i 4).

Nie można zatem łączyć przejęcia działalności leczniczej w określonym zakresie przez inny zakład opieki zdrowotnej z następstwem prawnym w zakresie zobowiązań, tym bardziej, że zgodnie z art. 53 a pkt 2 u.z.o.z. w przypadku likwidacji zakładu opieki zdrowotnej jego majątek, po zaspokojeniu wierzytelności, staje się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego lub wymienionych uczelni medycznych, a o jego przeznaczeniu decyduje podmiot, który utworzył ten zakład. Do sukcesji generalnej dochodzi dopiero z dniem zakończenia likwidacji, bo zobowiązania i należności likwidowanego zakładu stają się zobowiązaniami i należnościami organów założycielskich (art. 60 ust. 6 u.z.o.z.).

Ustawa nie zawiera żadnych uregulowań dotyczących likwidatora, a zwłaszcza jego praw i obowiązków, w związku z czym tylko posiłkowo można odwoływać się do charakteru tej funkcji i uregulowań postępowań likwidacyjnych dotyczących przedsiębiorstw, spółdzielni, czy spółek kapitałowych.Taka konstrukcja procesu likwidacyjnego prowadzi do sytuacji, w której w okresie po wykreśleniu zakładu opieki zdrowotnej z Krajowego Rejestru Sądowego, a więc po utracie bytu prawnego przez podmiot likwidowany, działa w postępowaniu likwidacyjnym likwidator, natomiast zobowiązania i należności zakładu stają się zobowiązaniami i należnościami Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego i innych wymienionych podmiotów dopiero po zakończeniu likwidacji zakładu opieki zdrowotnej w sensie przedmiotowym.

W tym okresie nie ma podmiotu likwidowanego, jednostki wymienione w art. 60 ust. 6 u.z.o.z. nie mają uprawnienia do uczestniczenia w procesie likwidacyjnym na statusie podmiotu likwidowanego i w rezultacie ustawa nie wskazuje podmiotu, który w tym okresie miałby zdolność sądową w zakresie zobowiązań i należności likwidowanego, mimo zasady, że czynności likwidacyjne, w tym zaspokojenie wierzycieli, powinny być realizowane przez podmiot wyposażony w podmiotowość prawną.Zdolność sądowa oznacza zdolność do występowania w postępowaniu cywilnym jako strona lub uczestnik i łączona jest z podmiotowością prawną, która wynika ze zdolności prawnej.

Oznacza również możność posiadania praw, obowiązków i ciężarów regulowanych przepisami prawa procesowego. Powiązana jest ze statusem danego podmiotu uregulowanym w prawie materialnym. Wprawdzie w doktrynie podnosi się, że o posiadaniu przez dany podmiot szczególnej zdolności sądowej decyduje przyznanie tej zdolności w ustawie ale przyjmowany jest też pogląd, podzielony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2017 r., III CZP 8/17 (Biul. SN 2017, nr 6, poz. 10, KSAG 2017, nr 3, poz. 138), że źródła podmiotowości można też upatrywać w statusie podmiotowym strony, bo istota zdolności sądowej polega na transponowaniu na postępowanie cywilne jej statusu materialnoprawnego.

Może ona zatem wynikać z całokształtu regulacji dotyczących określonych stosunków prawnych. Tożsamy pogląd Sąd Najwyższy wyraził także w uchwale z dnia 7 kwietnia 2006 r., (III CZP 22/06, OSNIC 2007 r., nr 2, poz. 23), w wyrokach z dnia 20 kwietnia 2012 r., III CSK 247/11 (nie publ.), z dnia 8 lutego 2013 r., IV CSK 313/12 (nie publ.) i w postanowieniu z dnia 30 października 2013 r., V CSK 509/12 (nie publ.). Analiza przepisów ustawy o zakładach opieki zdrowotnej dotyczących procesu likwidacyjnego wskazuje, że ustawodawca dzieląc ten proces na etap wykreślenia zakładu z Krajowego Rejestru Sądowego i dalszy etap likwidacji przedmiotowej pozostawił, mimo wykreślenia, zobowiązania i należności w sferze prawnej zakładu podlegającego likwidacji.

Wynika to wprost z art. 60 ust. 6 u.z.o.z., w którym postanowiono, że zobowiązania i należności zakładu stają się należnościami Skarbu Państwa i innych wymienionych jednostek dopiero z chwilą zakończenia likwidacji w sensie przedmiotowym. Potwierdza to brak wskazania na jakikolwiek inny podmiot, któremu zostałyby one przekazane, mimo wprowadzenia takich uregulowań w postępowaniu dotyczącym przekształcenia zakładów przez ich połączenie i wyraźnego wyodrębnienia następstwa prawnego w zakresie zobowiązań zakładów przejmowanego lub zakładów łączących się.

O takiej konstrukcji świadczy również ustanowienie likwidatora, który działa w postępowaniu likwidacyjnym. Likwidator nie ma statusu prawnego upoważniającego go do działania w zakresie likwidacji we własnym imieniu i na swoją rzecz. Nie działa bowiem w ramach podstawienia tak, jak syndyk masy upadłości, czy wykonawca testamentu lub kurator spadku, a działa jako reprezentant podmiotu znajdującego się w stanie likwidacji. Nie ma podstaw do przyjęcia, że w postępowaniu likwidacyjnym zakładu opieki zdrowotnej likwidator nie reprezentuje podmiotu likwidowanego a spełnia odmienną funkcję i ma szczególne uprawnienia, które należałoby domniemywać wobec braku ich uregulowania w ustawie.

Przyjmując zatem racjonalność działania ustawodawcy przyjąć trzeba, że mimo wykreślenia zakładu opieki zdrowotnej z rejestru, została mu pozostawiona w toku dalszego postępowania likwidacyjnego podmiotowość materialnoprawna w zakresie zobowiązań i należności podlegających likwidacji, a w konsekwencji szczególna zdolność prawna w granicach postępowania likwidacyjnego, co uzasadnia odpowiednie stosowanie art. 331 § 1 k.c., a w rezultacie art. 64 § 11 k.p.c. Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej nadała zatem szczególny status zakładom jako podmiotom prawa cywilnego i przedmiotom postępowania cywilnego w zakresie ograniczonym granicami postępowania likwidacyjnego oraz zapewniła reprezentację przez likwidatora.

Z tych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie prawne, jak w uchwale (art. 390 § 1 k.c.). kc jw