Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 9/07 Generato dall'IA

Supreme Court rules that dismissal of asset disclosure proceedings is grounds for deleting a debtor from the register.

Numero d'incarto III CZP 9/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a debtor must be removed from the register of non-paying debtors if the asset disclosure proceedings are dismissed. The lower court had kept the debtor in the register after the creditor withdrew their request, citing the initial obligation to disclose assets. The court held that dismissal extinguishes the legal effects of the disclosure order, thereby removing the basis for classifying the debtor as non-paying.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 55 pkt 3 u.K.Rej.S.; Art. 59 ust. 1 u.K.Rej.S.: The dismissal of asset disclosure proceedings constitutes the ground for deleting the debtor from the register of non-paying debtors.

Parole chiave

Generato dall'IA
register of non-paying debtors asset disclosure proceedings dismissal of proceedings legal effects of order creditor withdrawal of claim

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 55 pkt 3 of the Act of 20 August 1997 on the National Court Register
„Czy w świetle art. 55 pkt 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r.
Art. 59 ust. 1 of the Act of 20 August 1997 on the National Court Register
wykreślenia dłużnika z rejestru dłużników niewypłacalnych (art. 59 ust.
art. 390 § 1 k.p.c
2006 r., powziął istotne wątpliwości i na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.
art. 913 k.p.c
Zgodnie z art. 913 k.p.c., wierzyciel, który chce uzyskać postanowienie o
art. 13 § 2 k.p.c
359 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., gdyż wierzyciel nie traci
art. 390 k.p.c
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390 k.p.c., orzekł, jak w

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 16 marca 2007 r., III CZP 9/07

Sędzia SN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

Sędzia SN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

Sędzia SN Irena Gromska-Szuster

Sąd Najwyższy w sprawie wszczętej z urzędu przy uczestnictwie Wiktora C. o

wpis do rejestru dłużników niewypłacalnych, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na

posiedzeniu jawnym w dniu 16 marca 2007 r. zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Toruniu postanowieniem z dnia 4 grudnia

2006 r.:

„Czy w świetle art. 55 pkt 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym

Rejestrze Sądowym (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.) do rejestru

dłużników niewypłacalnych wpisuje się osobę, która została zobowiązana do

wyjawienia majątku w postępowaniu, które następnie zostało umorzone?”

podjął uchwałę:

Umorzenie postępowania o wyjawieniu majątku stanowi podstawę do

wykreślenia dłużnika z rejestru dłużników niewypłacalnych (art. 59 ust. 1

ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, jedn. tekst:

Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.).

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w Toruniu, rozpoznając apelację uczestnika postępowania

Wiktora C. od postanowienia Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 14 września

2006 r., powziął istotne wątpliwości i na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. przedstawił

Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone na

wstępie. Powstało ono na tle następującego stanu faktycznego.

Sąd Rejonowy w Toruniu na wniosek wierzyciela Gminy Miasta T.

postanowieniem z dnia 16 marca 2006 r., które uprawomocniło się w dniu 23 marca

2006 r., nakazał dłużnikowi Wiktorowi C. wyjawienie majątku. Kolejnym

postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2006 r. Sąd ten, w związku z cofnięciem

wniosku przez wierzyciela, umorzył postępowanie.

Odpis prawomocnego postanowienia o wyjawienie majątku został przesłany

do sądu rejestrowego, co spowodowało w dniu 12 czerwca 2006 r. wydanie przez

referendarza sądowego postanowienia w przedmiocie wpisu dłużnika Wiktora C. do

Krajowego Rejestru Sądowego – rejestru dłużników niewypłacalnych. Wpisu

dokonano na podstawie art. 55 pkt 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym

Rejestrze Sądowym (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm. – dalej:

"u.K.Rej.S."). Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Sąd

Rejonowy. (...)

Sąd Okręgowy zauważył, że podstawowym celem rejestru dłużników

niewypłacalnych jest realizacja zasady bezpieczeństwa obrotu przez ujawnianie i

informowanie uczestników tego obrotu o dłużnikach niewywiązujących się ze

swoich zobowiązań, a w konsekwencji zagrażających interesom wierzycieli.

Bezsporne jest również, że zobowiązanie dłużnika do wyjawienia majątku stanowi

przesłankę wpisu do rejestru dłużników niewypłacalnych, niezależnie od dalszego

losu postępowania o wyjawienie majątku. Wątpliwości powstają jednak w sytuacji, w

której, jak w rozpatrywanej sprawie, po uprawomocnieniu się postanowienia

zobowiązującego dłużnika do wyjawienia majątku postępowanie zostało umorzone

na skutek cofnięcia wniosku przez wierzyciela. (...)

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Należy zgodzić się z Sądem Okręgowym, że literalna wykładnia art. 59 ust. 1

w związku z art. 55 pkt 3 u.K.Rej.S. wskazuje, iż dłużnik wpisany do rejestru

dłużników niewypłacalnych na podstawie postanowienia, które zobowiązuje go do

wyjawienia majątku, powinien pozostać wpisany do tego rejestru, nawet gdy

postępowanie w tej sprawie zostaje umorzone, przepis ten przewiduje bowiem, że

sąd rejestrowy z urzędu dokonuje wykreślenia wpisu dłużnika z rejestru dłużników

niewypłacalnych w razie uchylenia lub zmiany postanowienia, na którego podstawie

wpis został dokonany. Umorzenie postępowania o wyjawienie majątku nie jest więc

wymienione jako podstawa wykreślenia wpisu dłużnika z rejestru dłużników

niewypłacalnych.

Za takim sposobem rozumienia tego przepisu przemawiają również inne

ważne względy.

Rola sądu w postępowaniu rejestrowym prowadzonym na podstawie ustawy o

Krajowym Rejestrze Sądowym została przez ustawodawcę wyraźnie określona; sąd

dokonuje wpisów na podstawie określonych dokumentów i ze względu na charakter

rejestru, prowadzonego elektronicznie, w sposób szczególnie sformalizowany. Nie

bez znaczenia przy wykładni przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym,

która nie powinna być wykładnią rozszerzającą, są także funkcje pełnione przez

rejestr dłużników niewypłacalnych. Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie,

wpis do takiego rejestru ma informować uczestników obrotu o podmiotach, które ze

względu na swoją sytuację majątkową stanowią potencjalnie zagrożenie dla

kontrahentów, a tym samym chronić ich przed skutkami, do jakich może

doprowadzić prowadzenie interesów z dłużnikiem niewypłacalnym. Z punktu

widzenia samego dłużnika pełni on niewątpliwie rolę swoistej sankcji, która spotyka

go za to, że nie realizuje zobowiązań wobec wierzycieli. Osoba wpisana do rejestru

dłużników niewypłacalnych powinna być z niego wykreślona tylko wtedy, gdy

odpada przyczyna wpisu.

Z przepisów, na podstawie których może być wydane postanowienie

zobowiązujące dłużnika do wyjawienia majątku, wyraźnie wynika, dlaczego takie

postanowienie może być podstawą wpisu do rejestru dłużników niewypłacalnych.

Zgodnie z art. 913 k.p.c., wierzyciel, który chce uzyskać postanowienie o

wyjawieniu majątku, powinien wykazać, że zajęty w wyniku egzekucji majątek

dłużnika nie rokuje zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności lub że nie uzyska on

w pełni zaspokojenia swej należności. Wydanie postanowienia o wyjawieniu

majątku następuje więc po sprawdzeniu przez sąd, że istnieje uzasadnione

przypuszczenie, iż dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wierzyciela.

Zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy sprowadza się w

istocie do odpowiedzi na pytanie, czy można wskazać argumenty, które pozwalają

na odstępstwo od dosłownej wykładni art. 59 ust 1 u.K.Rej.S. Odstępstwo takie jest

dopuszczalne, jeżeli wyniki wykładni językowej prowadzą to wniosków, które ze

względu na ważne wartości chronione przez prawo lub powszechnie akceptowane

zasady racjonalnego i logicznego myślenia byłyby nie do przyjęcia. Wprawdzie w

polskim prawie nie ma przepisu upoważniającego sąd do niestosowania przepisu,

którego zastosowanie byłoby nieracjonalne lub niesłuszne, ale w orzecznictwie i

doktrynie dopuszcza się w drodze wykładni celowościowej korygowanie wyników,

do jakich prowadzi wykładnia językowa.

Pierwszym ważnym argumentem przemawiającym za odstępstwem od

dosłownego rozumienia art. 59 ust. 1 u.K.Rej.S. jest ocena skutków, do jakich

prowadzi umorzenie postępowania o wyjawienie majątku. Jeżeli umorzenie

następuje przed wykonaniem przez dłużnika obowiązków, do których jest

zobowiązany na podstawie postanowienia o wyjawieniu majątku, to zostaje on

zwolniony z ich wykonania; dłużnik nie jest więc już zobowiązany do składania

wykazu majątku, a sąd nie może odebrać od niego przyrzeczenia lub stosować

środków przymusu. Wprawdzie nie ma podstaw do uchylenia takiego postanowienia

z powołaniem się na art. 359 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., gdyż wierzyciel nie traci

prawa do ponownego wystąpienia z wnioskiem o wyjawienie majątku, to jednak –

jak podkreśla się w doktrynie – wskutek umorzenia postanowienie o wyjawienie

majątku traci moc wiążącą i chociaż formalnie istnieje, nie wywiera skutków

prawnych. Z tego punktu widzenia można więc uznać, że umorzenie prowadzi do

takich samych skutków, jak uchylenie postanowienia. Dochodzi w istocie do sytuacji

przewidzianej w art. 59 ust. 1 u.K.Rej.S.; postanowienie, na podstawie którego

dokonano wpisu w rejestrze dłużników niewypłacalnych, przestało wywierać skutki

prawne.

Drugi argument wiąże się z tym, że umorzenie postępowania o wyjawienie

majątku na wniosek wierzyciela spowodowane jest odpadnięciem podstaw, które

uzasadniały traktowanie dłużnika jako niewypłacalnego. Zakładając, że wierzyciel

działa racjonalnie, to występuje z wnioskiem o umorzenie postępowania wtedy, gdy

dłużnik już go zaspokoił lub gdy odpadną postawy do przypuszczenia, że wierzyciel

zaspokojenia nie uzyska. W istocie więc po umorzeniu postępowania o wyjawienie

majątku odpadają podstawy do traktowania dłużnika jako niewypłacalnego.

Kolejny argument dotyczy funkcji pełnionych przez rejestr dłużników

niewypłacalnych. Jeżeli celem wpisania dłużnika do takiego rejestru jest informacja

o tym, że jest on niewypłacalny oraz swoista sankcja dla dłużnika za to, iż dopuścił

do takiego stanu, to utrzymywanie wpisu w rejestrze staje się bezprzedmiotowe,

gdy dłużnik przestał być niewypłacalny. Pozostawienie go w rejestrze dłużników

niewypłacalnych staje się tym bardziej bezzasadne, że umorzenie postępowania w

sprawie wyjawienia majątku następuje z inicjatywy wierzyciela. (...)

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390 k.p.c., orzekł, jak w

uchwale.