Supreme Court holds new civil costs law applies to appeals from judgments rendered after its entry into force.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court ruled that the new Civil Costs Act applies to appeals filed against judgments issued after the new law's entry into force. The lower court had rejected an appeal due to improper payment under the old Act, creating a conflict over which statute governed the appeal costs. The Court determined that the new law applies because the first-instance proceedings concluded with a final judgment after the new Act became effective.
Regesto Legislator
Generato dall'IAUstawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; Przepisy nowej ustawy o kosztach sądowych stosują się do apelacji od wyroku wydanego po wejściu w życie tej ustawy.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Uchwała z dnia 22 listopada 2006 r., III CZP 86/06
Sędzia SN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)
Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz
Sędzia SN Marek Sychowicz
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Spółdzielni Rzemieślniczej "B." w R.
przeciwko "L.", spółce z o.o. w R. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na
posiedzeniu jawnym w dniu 22 listopada 2006 r. zagadnienia prawnego
przedstawionego przez Sąd Okręgowy Sąd Gospodarczy w Rzeszowie
postanowieniem z dnia 10 lipca 2006 r.:
„Czy w sytuacji, kiedy sprawa została wniesiona w dniu 20 maja 2005 r. (pod
rządami dawnej ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych) a apelacja od
wyroku sądu pierwszej instancji została złożona w dniu 18 kwietnia 2006 r. (pod
rządami nowej ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych), co do zasad
opłacania apelacji stosujemy przepisy dotychczasowej ustawy z dnia 13 czerwca
1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. jedn. z 2002 Dz.U. Nr 9,
poz. 88 ze zm.) czy też przepisu ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398), zgodnie z art. 149 ust.
1 tej ustawy?”
podjął uchwałę:
Do apelacji wniesionej od wyroku wydanego po wejściu w życie ustawy z
dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U Nr
167, poz. 1398 ze zm.) mają zastosowanie przepisy tej ustawy.
Uzasadnienie
W sprawie, która wpłynęła do Sądu Rejonowego w Rzeszowie przed dniem 2
marca 2006 r., został wydany w dniu 10 marca 2006 r. wyrok oddalający
powództwo. Sąd Rejonowy odrzucił apelację powoda z dnia 18 kwietnia 2006 r.,
wniesioną przez adwokata, jako niewłaściwie opłaconą (art. 130 2 § 3 k.p.c.).
Sąd Okręgowy w Rzeszowie, rozpoznający zażalenie powoda, powziął
wątpliwość w kwestii intertemporalnej dotyczącej wykładni art. 149 ust. 1 ustawy z
dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167,
poz. 1398 ze zm. – dalej: „u.k.s.c.”). Wskazał, że chwila „zakończenia postępowania
w danej instancji” wiązana jest z różnymi zdarzeniami, a mianowicie z datą wydania
orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji, z datą wniesienia środka
odwoławczego albo z datą przedstawienia akt sądowi wyższej instancji. Określenie
właściwej daty konkretnego zdarzenia procesowego przesądza w konsekwencji o
stosowanie (niestosowanie) nowej ustawy o kosztach sądowych w sprawach
cywilnych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
weszła w życie w dniu 2 marca 2006 r., po wszczęciu rozpoznawanej sprawy. Do
czasu zakończenia postępowania w instancji (tu: w pierwszej instancji)
obowiązywały jednak dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych (art. 149 ust. 1
u.k.s.c.). Sąd Okręgowy trafnie odnotował istnienie rozbieżnych stanowisk w
odniesieniu do chwili „zakończenia postępowania w danej instancji”, równoznacznej
z momentem wydania orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji bądź
z momentem wniesienia środka odwoławczego (upływem terminu do jego
wniesienia) albo z momentem przekazania akt sprawy z wniesionym środkiem
odwoławczym sądowi wyższej instancji przez sąd niższej instancji. W
rozpoznawanej sprawie doszło do wystąpienia po dniu 2 marca 2006 r. dwóch
wymienionych wyżej zdarzeń procesowych w postaci wydania wyroku oraz
wniesienia apelacji, nie nastąpiło natomiast przekazanie akt sprawy z apelacją
Sądowi Okręgowemu. Można więc stwierdzić, że w tej sytuacji jedynie związanie
zakończenia postępowania z datą przekazania akt sądowi wyższej instancji
oznaczałoby obowiązywanie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o
kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88
ze zm.), określających odmiennie wysokość opłaty apelacyjnej i sposób jej
pobrania.
Przekazanie akt z apelacją sądowi drugiej instancji nie może być jednak
uznane za czynność sądową kończącą postępowanie pierwszoinstancyjne. Jest to
bowiem czynność techniczno-organizacyjna, nieobjęta rygorami procesowymi, o
której strony nie są informowane; chwila przekazania akt byłby dla stron trudna do
ustalenia. Wytyczenie granicy międzyinstancyjnej związane jest z instancyjnością w
znaczeniu procesowym, a nie ustrojowym, ponieważ środki odwoławcze są
wnoszone do sądu, który wydał kwestionowane orzeczenie i przed tym sądem
dokonywane są niektóre czynności należące do postępowania odwoławczego.
Przekazanie akt sądowi wyższej instancji nie może być więc utożsamiane z
wszczęciem postępowania odwoławczego związanego z wniesieniem przez stronę
środka odwoławczego o charakterze dewolutywnym, nie może zatem oznaczać
zakończenia postępowania w instancji w rozumieniu art. 149 ust. 1 u.k.s.c.
Przepis ten nie rozstrzyga w sposób wyraźny granicy zasięgu oddziaływania
starej ustawy o kosztach sądowych w odniesieniu do spraw wszczętych przed
dniem 2 marca 2006 r. Zasięgu tego nie może kończyć data wniesienia środka
odwoławczego o charakterze dewolutywnym, bo oznacza ona tylko wszczęcie
postępowania odwoławczego, zwłaszcza że poszczególne instancje w znaczeniu
procesowym nie muszą następować bezpośrednio po sobie. Wniesienie środka
odwoławczego jest pierwszą czynnością postępowania odwoławczego, ale wiele
czynność tego postępowania podejmuje sąd niższej instancji. Oznaczenie granicy
czasowej obowiązywania starej i nowej ustawy musi być precyzyjne, tym bardziej
że każda z nich zawiera inne wymagania oraz rygory wymuszające ich stosowanie.
Zmiana przepisów wywołuje jednoczesny skutek w stosunku do wszystkich stron,
natomiast wniesienie środka odwoławczego ma charakter indywidualny i mogą
wystąpić przypadki wniesienia go przez różne strony w różnych terminach. Mogą
również wystąpić trudności w ustaleniu daty wniesienia środka odwoławczego.
Najmniej zastrzeżeń wywołuje pogląd, że zakończenie postępowania w danej
instancji w rozumieniu art. 149 ust. 1 u.k.s.c. następuje z chwilą wydania orzeczenia
kończącego postępowanie w tej instancji. Pogląd ten ukształtował się wyraźnie w
orzecznictwie Sądu Najwyższego, w szczególności w postanowieniu z dnia
28 czerwca 2006 r., III CZ 36/06 (OSNC 2007, nr 1, poz. 19), w uchwale z dnia 21
listopada 2006 r., III CZP 76/06 (OSNC 2007, nr 7-8, poz. 100) i postanowieniu z
dnia 25 października 2006 r., III CZP 73/06 („Biuletyn SN” 2007, nr 1, s. 18).
Podkreślono tam, że ustawodawca wiąże ustanie obowiązywania starej ustawy z
zakończeniem postępowania w instancji, a nie z innym zdarzeniem, np.
wszczęciem postępowania w wyższej instancji. Zakończenie postępowania w danej
instancji najbardziej miarodajnie potwierdza wydanie kończącego orzeczenia.
Pogląd taki wyraźnie był reprezentowany w judykaturze (por. m.in. orzeczenia Sądu
Najwyższego z dnia 25 lipca 1953 r., II C 609/53, OSN 1954, nr 3 poz. 61, z dnia 8
lutego 1968 r., II CZ 29/68, OSNCP 1968, nr 11, poz. 191 oraz z dnia 10 maja 1974
r., II CR 155/74, OSPiKA 1975, nr 3, poz. 66). Zaletą tego poglądu jest również
uwolnienie się od istotnych zastrzeżeń dotyczących innych poglądów, poprzednio
omówionych. Data orzeczenia kończącego postępowanie jest oczywista, znana
stronom, potwierdza w sposób przejrzysty kres obowiązywania starej ustawy i
początek obowiązywania ustawy nowej. Nie ujawniają się też kontrowersje
związane z zasięgiem i znaczeniem procesowym postępowania
międzyinstancyjnego; po wydaniu kończącego orzeczenia obowiązuje nowa
ustawa, zgodnie z zasadą natychmiastowego jej stosowania.
Podzielając ten pogląd należy uznać, że do apelacji wniesionej od wyroku
wydanego po wejściu w życie nowej ustawy o kosztach sądowych w sprawach
cywilnych mają zastosowanie przepisy tej ustawy. Oznacza to, że miarodajne stają
się również znowelizowane przepisy procesowe odnoszące się do kosztów
sądowych, w szczególności art. 1302 § 3 k.p.c.
Z przedstawionych przyczyn orzeczono, jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).