Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 71/13 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses legal question due to lack of serious doubts regarding the validity of a debt transfer agreement.

Numero d'incarto III CZP 71/13
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court refused to rule on a legal question regarding whether transferring a debt for use rights before returning property violates the obligation clause. The appellate court had already established a clear legal position without raising serious doubts, merely citing conflicting precedents. Consequently, the Supreme Court determined that no new legal rule needed to be formulated as the lower court's reasoning was sufficient.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

art. 509 § 1 k.c.; art. 390 § 1 k.p.c. w zw. z art. 61 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym: A legal question must be submitted only if the appellate court has genuine serious doubts; mere citation of conflicting precedents without independent reasoning does not justify a Supreme Court ruling.

Parole chiave

Generato dall'IA
legal question submission appellate court reasoning serious doubts requirement debt transfer validity obligation clause property return use rights compensation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 509 § 1 k.c.
właściwość zobowiązania, w rozumieniu art. 509 § 1 k.c., nie sprzeciwia się
art. 390 § 1 k.p.c.
Zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c., jeżeli przy rozpoznawaniu apelacji powstanie
art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym
Z tych względów na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. w zw. z art. 61 § 1 ustawy
art. 509 § 1 k.c
właściwość zobowiązania, w rozumieniu art. 509 § 1 k.c., nie sprzeciwia się
art. 156 § 1 pkt 2 k.p
1999 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 156 § 1 pkt 2
art. 286 § 1 k.k
przestępstwa z art. 286 § 1 k.k.
art. 158 k.c
zobowiązania do przeniesienia takiego prawa (art. 158 k.c.).
art. 224 § 2 k.c
korzystanie z nieruchomości stanowi art. 225 w zw. z art. 224 § 2 k.c. Decyzja
art. 390 § 1 k.p.c
Zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c., jeżeli przy rozpoznawaniu apelacji powstanie
art. 65 k.c
według zasad określonych w art. 65 k.c., w celu dokładnego ustalenia treści

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 116/07
Supreme Court refused to rule on civil procedure statute of limitations start date for third parties.
III CZP 32/10
Supreme Court rejects legal question submission due to lack of serious doubts and clear lower court reasoning.
III CZP 59/11
Supreme Court dismisses appeal; land transfer to state before expropriation does not violate expropriation law.
III CZP 95/12
Supreme Court dismisses legal question submission due to lack of serious legal doubts and clear statutory interpretation.
III CZP 1/11
Supreme Court dismisses legal question due to lack of causal link between property law issue and case decision.
III CZP 30/02
24 maja 2002 r., III CZP 30/02, z dnia 14 września 2006 r., III CZP 61/06, z dnia
III CZP 61/06
Supreme Court dismisses legal question due to lack of factual clarity and irrelevance to the specific request. The court refuses to rule on abstract property issues. The decision highlights the requirement for precise factual findings before legal questions can be referred. The court emphasizes that vague legal questions cannot be answered without clear facts. The ruling clarifies that courts must address specific requests, not general legal theories. The outcome shows that procedural imprecision leads to dismissal of legal questions. The case establishes that unclear facts prevent judicial review of legal issues. The decision reinforces the need for precise factual determinations in property disputes. The court concludes that the legal question is not necessary for the case resolution. The ruling demonstrates that procedural flaws in question formulation lead to dismissal.
III CZP 84/06
Supreme Court refused to rule on enforcement clause against new owner due to premature legal question presentation.
III CZP 85/09
Supreme Court dismisses legal question as State did not sue under Art. 189 CPC requiring legal interest.
III CZP 1/06
Supreme Court refused to rule on VAT applicability to annual perpetual use fees due to lack of legal basis for shifting tax consequences.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZP 71/13

POSTANOWIENIE

Dnia 22 listopada 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Marta Romańska

Protokolant Katarzyna Bartczak

w sprawie z powództwa M. M.

przeciwko m.st. Warszawie

o zapłatę,

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 listopada 2013 r.

na skutek zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Apelacyjny

postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 r.,

"Czy przeniesienie przed zwrotem rzeczy przez właściciela

budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności na

osobę trzecią wierzytelności o wynagrodzenie za korzystanie

z rzeczy sprzeciwia się właściwości zobowiązania w rozumieniu art.

509 § 1 k.c.?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2012 r. wydanym w sprawie z powództwa M. M.

przeciwko miastu stołecznemu Warszawie o zapłatę kwoty 5.184.000 zł,

Sąd

Okręgowy zasądził od m.st. Warszawy na rzecz M. M. kwotę 1.091.003 zł z

ustawowymi odsetkami od dnia 30 września 2009 r. do dnia zapłaty oraz oddalił

powództwo w pozostałym zakresie.

Sąd Okręgowy ustalił, że do dnia wejścia w życie dekretu o własności

i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nieruchomość położona

w Warszawie przy ul. H. […] oznaczona nr hip. […] o powierzchni 271,47 sążni,

stanowiła współwłasność K. z M. B. i Z. M., w częściach równych niepodzielnie. Z

dniem 21 listopada 1945 r. grunt przeszedł na własność Gminy m.st. Warszawy, a

później Skarbu Państwa. W dniu 22 marca 1948 r. dotychczasowi właściciele złożyli

wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości. Orzeczeniem

administracyjnym z dnia 18 sierpnia 1950 r. nr […] Prezydium Rady Narodowej w

m.st. Warszawie odmówiło K. B. i Z. M. przyznania prawa własności czasowej do

gruntu nieruchomości przy ul. H. […] i stwierdziło, że wszystkie budynki na nim

posadowione przeszły na własność gminy. Wojewoda Warszawski, decyzjami z

dnia 23 lipca 1991 r. nr 8385, z dnia 5 lipca 1991 nr 7393 i z dnia 7 kwietnia 1992 r.

nr 22162, stwierdził nabycie z mocy prawa własności gruntu całej przedmiotowej

nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Dzielnicę Warszawa […]. W

dniu 28 maja 1997 r. K. B. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia

administracyjnego z dnia 18 sierpnia 1950 r. o odmowie ustanowienia prawa

własności czasowej do gruntu nieruchomości przy ul. H. nr […]. Aktem notarialnym

z dnia 6 września 1999 r. (rep. A nr […]) K. B. sprzedała M. M. z przysługującego

jej udziału wynoszącego ½ część w prawach i roszczeniach do nieruchomości przy

ul. H.[…], tj. 875/10.000 części ogółu praw za cenę 500 zł. Decyzją z dnia 8 grudnia

1999 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 156 § 1 pkt 2

k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze

m.st. Warszawy stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z 18 sierpnia

1950 r. Decyzja ta została doręczona Gminie Warszawa […] w dniu 27 grudnia

1999 r. Decyzją z 3 stycznia 2008 r. Prezydent m.st. Warszawy po rozpatrzeniu

wniosku z dnia 22 marca 1948 r. ustanowił na lat 99 prawo użytkowania

wieczystego udziału wynoszącego 0,4820 części gruntu o powierzchni 288 m 2,

oznaczonego jako działka ewidencyjna nr […] w obrębie 5-05-04 (grunt pod

budynkiem), położonego w Warszawie przy ul. H. […] na rzecz: A. K. - w udziale

wynoszącym 39765/100.000 części, M. M. - w udziale wynoszącym 8435/100.000

części. W decyzji z 3 stycznia 2008 r. stwierdzono również, że grunt, do którego

ustanawia się prawo użytkowania wieczystego zabudowany jest budynkiem

mieszkalnym, murowanym, wybudowanym przed 1945 r. Budynek ten, zgodnie z

art. 5 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy,

stanowi odrębną od gruntu nieruchomość pozostającą własnością następców

prawnych dotychczasowych właścicieli hipotecznych. Decyzja ta miała stanowić

podstawę do zawarcia w formie aktu notarialnego umowy ustanowienia

użytkowania

wieczystego

gruntu

po

wyłączeniu

z

decyzji

Wojewody

Warszawskiego z dnia 5 lipca 1991 r. budynku mieszkalnego położonego na

gruncie przedmiotowej nieruchomości oraz przedłożeniu przez strony protokołu

zdawczo-odbiorczego budynku mieszkalnego znajdującego się na przedmiotowym

gruncie przez następców prawnych poprzednich właścicieli hipotecznych od ZGN w

dzielnicy […]. W dniu 6 czerwca 2008 r. doszło do zawarcia pomiędzy A. K. i M. M.

umowy sprzedaży (w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi), na

podstawie której A. K. sprzedała M. M. całe przysługujące jej prawa i roszczenia do

nieruchomości

przy

ul.

H.[…],

z

wyjątkiem

roszczenia

o

oddanie

jej

przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste, a także wszelkie zobowiązania z

nią związane, w szczególności prawa do rozliczenia wszelkich nakładów na nią

poczynionych, za cenę w kwocie 50 zł. Na skutek zawiadomienia Burmistrza

Dzielnicy […] m.st. Warszawa z dnia 5 maja 2010 r. o podejrzeniu popełnienia

przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. Prokuratura Rejonowa, postanowieniem z dnia 28

maja 2010 r., odmówiła wszczęcia śledztwa w sprawie doprowadzenia do

niekorzystnego rozporządzenia mieniem A. K. poprzez zawarcie z nią umowy

sprzedaży praw do dochodzenia roszczeń do nieruchomości położnej przy ul.

H.[…]. Podstawę odmowy stanowiło ustalenie, że czyn nie zawiera ustawowych

znamion czynu zabronionego. Na wniosek M. M., decyzją z 4 września 2008 r.,

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji

Wojewody Warszawskiego z dnia 5 lipca 1991 r. w części stwierdzającej nabycie

przez Gminę Dzielnicę Warszawa […] z mocy prawa, nieodpłatnie prawa własności

budynku

mieszkalnego,

zlokalizowanego

na

nieruchomości

położonej

w

Warszawie, przy ul. H.[…], oznaczonej aktualnie w ew. gruntów jako działka nr […]

o numerze porządkowym H.[…], KW nr […]. W dniu 30 września 2008 r. doszło do

przekazania w administrowanie przez m.st. Warszawa (ZGN w Dzielnicy […]) A. K.

i M. M. budynku przy ul. H. […] o powierzchni 288 m2 z 9 lokalami mieszkalnymi o

powierzchni użytkowej 731,81 m2 i 4 lokalami użytkowymi o powierzchni 92,95 m2.

Sąd Okręgowy ustalił, że wartość utraconych korzyści związanych z niemożnością

korzystania przez powoda z budynku posadowionego na nieruchomości położonej

w Warszawie przy ul. H. […] w okresie od 29 września 1998 r. do dnia 29 września

2008 r. wyniosła łącznie 1.192.950 zł.

Sąd Okręgowy uznał powództwo za częściowo uzasadnione. Powód

domagał się ostatecznie zasądzenia od m.st. Warszawa kwoty 5.184.000 zł tytułem

wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z budynku posadowionego na

nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. H. […] w okresie od 29 września

1998 r. do 29 września 2008 r. wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wytoczenia

powództwa do dnia zapłaty. M. M. posiadał legitymację czynną do dochodzenia od

pozwanego tych roszczeń, ponieważ nie było podstaw do zakwestionowania

ważności umowy sprzedaży z 6 czerwca 2008 r. Umowa ta nie musiała być zawarta

w formie aktu notarialnego. Jej przedmiotem nie było przeniesienie prawa

własności

(użytkowania

wieczystego)

nieruchomości;

nie zawierała

również

zobowiązania do przeniesienia takiego prawa (art. 158 k.c.). Dopuszczalny był

również przelew

wierzytelności o

zapłatę

wynagrodzenia

za

bezumowne

korzystanie z rzeczy. Umowa była ważna, mimo że zapłacona przez powoda cena

nabycia w stosunku do wartości roszczeń stanowiących przedmiot postępowania,

była symboliczna.

Podstawę prawną roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne

korzystanie z nieruchomości stanowi art. 225 w zw. z art. 224 § 2 k.c. Decyzja

z 8 grudnia 1999 r. wywołała skutki prawne ex tunc, tzn. od dnia wydania aktu

administracyjnego, który podlega unieważnieniu. W konsekwencji nastąpiło

przywrócenie do stanu poprzedniego obowiązującego przed wydaniem aktu,

którego nieważność stwierdzono. Przepis art. 5 dekretu z dnia 26 października

1945 r. stanowi, że budynki, znajdujące się na gruntach, przechodzących na

własność

gminy

m.st.

Warszawy

pozostają

własnością

dotychczasowych

właścicieli. Wyjątek wynika z art. 8 dekretu, stosownie do którego w razie

nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy (prawa

użytkowania wieczystego) lub prawa zabudowy wszystkie budynki, położone na

gruncie przechodzą na własność gminy. Zatem, w dniu 27 maja 1990 r. budynek

mieszkalny zlokalizowany obecnie na działce nr […] nie stanowił własności Skarbu

Państwa, a tym samym nie podlegał on przepisom ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy

wprowadzające

ustawę

o

samorządzie

terytorialnym

i

ustawę

o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Pozwany jako

samoistny posiadacz budynku utracił dobrą wiarę z chwilą zawiadomienia go

o decyzji nadzorczej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 grudnia

1999 r., tj. z dniem 27 grudnia 1999 r. Z tej przyczyny wynagrodzenie za

bezumowne korzystanie z budynku przy ul. H. […] obejmuje okres od 28 grudnia

1999 r. do dnia wydania nieruchomości, co nastąpiło 29 września 2008 r. i wyniosło

ono łącznie 1.091.003 zł. W pozostałym zakresie Sąd Okręgowy powództwo

oddalił, uznając je za bezzasadne.

Rozpoznając apelację pozwanego od wyroku Sądu pierwszej instancji, Sąd

Apelacyjny powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym do

rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego zagadnieniu prawnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c., jeżeli przy rozpoznawaniu apelacji powstanie

zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, sąd może przedstawić

to zagadnienie

zagadnienie

do

prawne,

rozstrzygnięcia

sąd

drugiej

Sądowi

Najwyższemu.

instancji

powinien

Przedstawiając

wykazać,

że

jego

rozstrzygnięcie jest niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym celu powinien

dokonać jednoznacznych ustaleń faktycznych, odnieść się do związanych

ze sprawą kwestii materialnoprawnych i wstępnie ocenić podniesione zarzuty

apelacyjne, co jest niezbędne dla stwierdzenia istnienia związku przyczynowego

pomiędzy podjęciem decyzji o istocie sprawy a przedstawionym zagadnieniem

prawnym. W przeciwnym przypadku Sąd Najwyższy musiałby samodzielnie

dokonać tych ustaleń i ocen prawnych, tak aby ocenić, czy przedstawione

zagadnienie prawne ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co wykracza poza

funkcję Sądu Najwyższego przewidzianą w art. 390 § 1 k.p.c. (por. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 18 marca 2010 r., II PZP 2/10 oraz z dnia 30 marca

2011 r., III CZP 1/11). Niewykazanie związku przyczynowego pomiędzy

rozstrzygnięciem przedstawionego zagadnienia prawnego, a podjęciem decyzji co

do istoty sprawy stanowi podstawę do odmowy udzielenia odpowiedzi na

przedstawione zagadnienie prawne (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

24 maja 2002 r., III CZP 30/02, z dnia 14 września 2006 r., III CZP 61/06, z dnia

14 listopada 2006 r., III CZP 84/06 oraz z dnia 17 listopada 2009 r., III CZP 85/09).

Przedstawione przez Sąd Apelacyjny zagadnienie prawne powstało

w związku z zawarciem przez powoda umowy z dnia 6 czerwca 2008 r., na

podstawie której nabył on od A. K. m.in. wierzytelność dochodzą w pozwie

przeciwko pozwanemu. Ocena ważności i skuteczności umowy przelewu

wierzytelności zawartej przez powoda miały niewątpliwie znaczenie dla ustalenia

legitymacji czynnej powoda w sprawie.

Ocena ważności umowy każdej umowy musi być poprzedzona jej wykładnią,

według zasad określonych w art. 65 k.c., w celu dokładnego ustalenia treści

obowiązków stron, a tym samym rodzaju umowy i odpowiednich przepisów

z zakresu prawa materialnego mających do niej zastosowanie. Przedstawiając

zagadnie prawne, Sąd Apelacyjny nie przedstawił jednak jakiegokolwiek własnego

stanowiska dotyczącego interpretacji umowy z 6 czerwca 2008 r. ograniczając się

jedynie do przedstawienia w tym zakresie stanowiska Sądu pierwszej instancji,

który uznał, że jej przedmiotem nie było ani przeniesienie prawa własności

(użytkowania wieczystego) nieruchomości, ani zobowiązanie do przeniesienia

takiego prawa. Nie przesądzając, czy taka wykładnia jest nieprawidłowa, należy

zwrócić uwagę na to, że treść analizowanej umowy może budzić wątpliwości skoro

mowa w niej jest o tym, że „A. K. sprzedaje M. M., całe przysługujące jej prawa i

roszczenia

do

nieruchomości,

za

wyjątkiem

roszczenia

o

oddanie

jej

przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste, a także wszelkie zobowiązania z

nią związane, w szczególności prawa do rozliczenia wszelkich nakładów na nią

poczynionych, za cenę w kwocie 50,00 zł (…), a M. M. prawa te za wskazaną cenę

kupuje”. Wymaga więc wyjaśnienia, co strony rozumiały przez pojęcie praw do

nieruchomości skoro wyłączyły z jego zakresu jedynie roszczenie o oddanie gruntu

w użytkowanie wieczyste, a w konsekwencji, czy zasadnie przyjął także Sąd

pierwszej instancji, że do umowy nie ma zastosowanie art. 158 k.c.

W postępowaniu sporne było czy umowa przelewu była ważna wskutek

ustalenia ceny na poziomie symbolicznej kwoty 50 zł i rażącego naruszenia w ten

sposób zasady ekwiwalentności oraz zasad współżycia społecznego. W związku

z tym przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji, jak również przedmiotem

zarzutu apelacyjnego, do czego nie odniósł się Sąd Apelacyjny, była kwesta

nieważności umowy na podstawie art. 58 § 1 i 2 w zw. z art. 83 k.c. Wstępna

analiza tego zarzutu apelacyjnego przez Sąd drugiej instancji była konieczna z tego

względu, że przedmiotem przelewu – co bliżej nie zostało wyjaśnione przez

zaniechanie wykładni umowy – była nie tylko wierzytelność dochodzona w sprawie,

lecz również inne przysługujące cedentowi (A. K.) prawa i roszczenia przysługujące

do nieruchomości oraz wszelkie zobowiązania z nią związane, w szczególności

prawa do rozliczenia wszelkich nakładów na nią poczynionych. Niezależnie więc od

tego, czy A. K. mogła przenieść na powoda wierzytelność dochodzą przez niego w

pozwie, umowa mogła być nieważna także z innych przyczyn wskazywanych przez

pozwanego. Przy badaniu zgodności umowy z art. 58 § 2 k.c. wymaga również

wyjaśnienia zapis zawarty w § 3 umowy przewidujący, że M. D. potwierdza, że

otrzymała od M. M. całą cenę w kwocie 50 zł i podpisaniem niniejszej umowy

kwituje odbiór tej kwoty w sytuacji, gdy na umowie nie ma podpisu M. D.

Ewentualna nieważność umowy na podstawie art. 58 § 1 i 2, art. 83, czy też art. 78

§ 2 w zw. z art. 158 k.c. z przyczyn wyżej przedstawionych także pozbawiałaby

powoda legitymacji czynnej w sprawie nawet przy przyjęciu, że wierzytelność

dochodzona przez powoda mogła być przedmiotem przelewu przed zwrotem

rzeczy.

Poza tym, Sąd drugiej instancji powinien wykazać, że w odniesieniu do

przedstawionego zagadnienia prawnego ma poważne wątpliwości, co nie obejmuje

sytuacji, gdy sąd ma jednoznaczne stanowisko co do kierunku rozwiązania

przedstawionego zagadnienia. Instytucja pytań prawnych nie ma bowiem na celu

jedynie utwierdzenie sądu w sposobie rozstrzygnięcia przedstawionego problemu

prawnego, gdy stanowisko sądu drugiej instancji jest pozbawione poważnych

wątpliwości (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2006 r., II

UZP 6/06, nie publ., z dnia 10 lutego 2006 r., III CZP 1/06, nie publ., z dnia 26

października 2011 r., III CZP 59/11 nie publ. oraz z dnia 18 kwietnia 2013 r., III CZP

10/13, nie publ.). Wątpliwość dotycząca zbywalności wierzytelności nabytej przez

powoda na podstawie umowy z 6 czerwca 2008 r. Sąd Apelacyjny uzasadnił tym,

że w orzecznictwie Sądu Najwyższego dostrzegł rozbieżność stanowisk co do tego,

czy tzw. roszczenia uzupełniające roszczenie windykacyjne właściciela

–

wywodzone na podstawie art. 224 § 2 w zw. z art. 225 k.c. przeciwko samoistnemu

posiadaczowi rzeczy w złej wierze oraz na podstawie art. 224 § 2 k.c. przeciwko

samoistnemu posiadaczowi rzeczy w dobrej wierze - mogą być dochodzone, a tym

samym

stanowić

przedmiot

odrębnego

obrotu,

niezależnie

od czynności

wytoczenia powództwa o wydanie rzeczy. Mimo bowiem, że w orzecznictwie Sądu

Najwyższego jednolicie przyjmowano, że roszczenia uzupełniające roszczenie

windykacyjne mogą być dochodzone niezależnie od roszczenia windykacyjnego,

jak również mogą być przedmiotem samodzielnego obrotu, to jednak w

postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2011 r., III CZP 7/11 (OSP

2012, nr 10, poz. 93) przyjęto, że oba rodzaje roszczeń są ze sobą powiązane, a w

konsekwencji za daleko idzie pogląd, że właściciel może żądać wynagrodzenia za

korzystanie z rzeczy, nie dochodząc jej wydania. Przyjęcie stanowiska o

samodzielnym charakterze roszczeń uzupełniających skutkowałoby uznaniem, że

właściwość zobowiązania, w rozumieniu art. 509 § 1 k.c., nie sprzeciwia się

przeniesieniu przez wierzyciela na osobę trzecią wierzytelności o wynagrodzenie za

korzystanie z rzeczy na podstawie umowy zawartej zanim nastąpił zwrot rzeczy.

Przyjęcie stanowiska o niesamodzielności roszczeń uzupełniających skutkowałoby

natomiast uznaniem, iż przelew wierzytelności o wynagrodzenie za korzystanie z

rzeczy zanim nastąpił jej zwrot sprzeciwiałoby się właściwości zobowiązania w

rozumieniu art. 509 § 1 k.c.

Przedstawiając wyżej opisaną rozbieżność stanowisk, które ujawniły się

w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Sąd Apelacyjny nie odniósł się bezpośrednio

do przedstawionej kontrowersji dotyczącej samodzielności bądź niesamodzielności

roszczeń uzupełniających roszczenie windykacyjne właściciela rzeczy. Konstatacja

Sądu drugiej instancji, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego występuje

rozbieżność stanowisk dotycząca sposobu rozwiązania określonego zagadnienia

prawnego, nie musi jednak oznaczać, że także sąd drugiej instancji ma

uzasadnione wątpliwości co do tego zagadnienia. Nie jest również wyłączone,

że wskazywane rozbieżności zostały usunięte w późniejszym orzecznictwie Sądu

Najwyższego albo też stały się przedmiotem przekonującej sąd drugiej instancji

analizy nauki prawa. Sąd przedstawiający zagadnienie prawne powinien więc

uzasadnić, na czym polegają jego wątpliwości i dlaczego uważa je za poważne.

Muszą to być własne poglądy sądu; nie jest więc wystarczające ograniczenie się

do zaprezentowania

stanowiska

innych

sądów

(por.

postanowienia

Sądu

Najwyższego: 14 grudnia 2007 r., III CZP 116/07, nie publ., z dnia 27 maja 2010 r.,

III CZP 32/10, nie publ., z dnia 26 października 2011 r., III CZP 59/11 oraz z dnia

17 stycznia 2013 r., III CZP 95/12, nie publ.). Poza tym, jak zauważył Sąd

Apelacyjny, na podstawie art. 509 i n. k.c. przedmiotem przelewu mogą być

tzw. wierzytelności przyszłe, a zatem wierzytelności, które w chwili ich przeniesienia

nie istnieją, a które mogą powstać w przyszłości. Do powstania wierzytelności

przyszłej niezbędne jest określenie wystąpienie określonego zdarzenia faktycznego

lub prawnego. Takim zdarzeniem, w ocenie Sądu Apelacyjnego, jest wytoczenie

powództwa windykacyjnego lub zwrot rzeczy. W konsekwencji, przed wytoczeniem

powództwa o wydanie rzeczy lub przed zwrotem rzeczy możliwy byłby co do

zasady tylko przelew wierzytelności przyszłej o wynagrodzenie za korzystanie

z rzeczy. Skuteczność takiego przelewu - przy uwzględnieniu, że wierzytelność

taka może przejść na nabywcę dopiero z chwilą powstania - wymaga określenia

danych pozwalających ustalić w chwili zaistnienia określonej wierzytelności,

iż to właśnie ona była objęta zawartą wcześniej umową. Powyższy przytoczony

wywód Sądu Apelacyjnego świadczy o tym, że Sąd ten nie miał wątpliwości co do

sposobu rozwiązania przedstawionego zagadnienia prawnego, skoro w opozycji do

przedstawionego jednoznacznego stanowiska nie wskazał żadnych argumentów,

które w jego ocenie, sprzeciwiałyby się innemu rozwiązaniu przedstawionego

zagadnienia prawnego. Uzasadnia to wniosek, że Sąd Apelacyjny w istocie nie

przedstawił własnych poważnych wątpliwości co do sposobu rozwiązania

ujawnionego w toku rozpoznania apelacji zagadnienia prawnego dotyczącego

ważności

umowy

przelewu

wierzytelności

obejmującej

wynagrodzenie

za

korzystanie z rzeczy właściciela od posiadacza samoistnego rzeczy, zawartej przed

jej zwrotem. W tym stanie rzeczy, uzyskanie odpowiedzi na przedstawione

zagadnienie

prawne

zmierzało

jedynie

do

wsparcia

bądź

wykluczenia

jednoznacznego stanowiska zajętego przez sąd drugiej instancji.

Z tych względów na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. w zw. z art. 61 § 1 ustawy

z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.)

orzeczono, jak w sentencji.