Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 71/12 Generato dall'IA

Civil court recognizes single-judge panel for costs waiver in incapacity proceedings.

Numero d'incarto III CZP 71/12
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a single-judge panel may handle a request for waiver of court costs in incapacity proceedings, despite the general requirement for a collegial panel. The applicant argued for a three-judge panel based on the special nature of incapacity cases, while the court noted that cost waiver is a procedural matter not affecting the case's substance. The court decided that since such rulings are not complex and can be made in secret sessions, a single judge is sufficient and more efficient.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 544 § 1 k.p.c.; Art. 47 § 3 k.p.c.; Art. 13 § 2 k.p.c.; Art. 8 ust. 2 u.k.s.c.: In incapacity proceedings, a single-judge panel may decide on requests for waiver of court costs as these are procedural matters not affecting the substance of the case.

Parole chiave

Generato dall'IA
incapacity proceedings waiver of costs single judge panel collegial panel requirement procedural matters civil procedure code court costs

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 544 § 1 k.p.c.
je w składzie trzech sędziów zawodowych (art. 544 § 1 k.p.c.).
Art. 47 § 3 k.p.c.
stosowanie art. 47 § 3 k.p.c. nie może tej zasady naruszać.
Art. 13 § 2 k.p.c.
544 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c., ale także wykładnia celowościowa
Art. 8 ust. 2 u.k.s.c.
niejawnym (art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych
Art. 367 § 4 k.p.c.
Z takich zapewne założeń wyszedł ustawodawca uchwalając art. 367 § 4 k.p.c.,
Art. 397 § 2 k.p.c.
Należy również pamiętać, że zgodnie z art. 397 § 2 k.p.c. rozpoznanie
Art. 471 k.p.c.
w tym przedmiocie należy do referendarzy sądowych (art. 471 w związku z art.
Art. 118 u.k.s.c.
oraz art. 118 w związku z art.
art. 544 § 1 k.p.c
je w składzie trzech sędziów zawodowych (art. 544 § 1 k.p.c.).
art. 509 k.p.c
47 § 1 i art. 509 k.p.c.; por.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
II CR 112/68
1968 r., II CR 112/68, „Biuletyn SN” 1969, nr 1, poz.
I CR 238/68
I CR 238/68, OSNCP 1969, nr 3, poz.
III CZP 83/11
Civil procedure ruling that non-procedural deposit cases are heard in closed sessions unless law mandates otherwise.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZP 71/12

UCHWAŁA

Dnia 28 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

SSA Władysław Pawlak

Protokolant Iwona Budzik

w sprawie z wniosku K. K.

przy uczestnictwie M. K.

o ubezwłasnowolnienie,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 28 listopada 2012 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Apelacyjny

postanowieniem z dnia 12 lipca 2012 r.,

"Czy

w

sprawie

o

ubezwłasnowolnienie

sąd

okręgowy

rozpoznaje wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w składzie

jednego sędziego, czy też w składzie trzech sędziów zawodowych?"

podjął uchwałę:

o

Wniosek o zwolnienie

od kosztów sądowych w sprawie

ubezwłasnowolnienie

sąd

rozpoznaje

niejawnym w składzie jednego sędziego.

na

posiedzeniu

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w O., w sprawie o ubezwłasnowolnienie, postanowieniem z

dnia 10 maja 2012 r. wydanym w składzie trzech sędziów zawodowych oddalił

wniosek wnioskodawczyni K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych.

Przy rozpoznawaniu zażalenia wnioskodawczyni na to postanowienie Sąd

Apelacyjny powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym do

rozstrzygnięcia zagadnieniu prawnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sprawy o ubezwłasnowolnienie mają charakter szczególny, dotyczą

bowiem bezpośrednio praw człowieka oraz dóbr osobistych, w tym zwłaszcza

godności i wolności. Z tego względu ustawodawca podwyższył standard gwarancji

procesowych osób, których wniosek dotyczy, czego wyrazem jest m.in. przekazanie

spraw o ubezwłasnowolnienie do właściwości sądów okręgowych, rozpoznających

je w składzie trzech sędziów zawodowych (art. 544 § 1 k.p.c.). Taki sposób

unormowania właściwości rzeczowej oraz składu sądu ma w postępowaniu

cywilnym charakter wyjątkowy, nie tylko w ramach trybu nieprocesowego (por. art.

47 § 1 i art. 509 k.p.c.; por. art. 393 § 1 kod. wyb.).

Od

początku

obowiązywania

kodeksu

postępowania

cywilnego

przyjmowano, zarówno w piśmiennictwie, jak i w judykaturze, że kolegialny skład

sędziów zawodowych dotyczy wszystkich spraw o ubezwłasnowolnienie –

rozumianych jako odrębna kategoria spraw z zakresu prawa osobowego – a więc

także spraw o zmianę i uchylenie ubezwłasnowolnienia, i jest właściwy nie tylko

w zakresie orzekania co do istoty tych spraw, ale również we wszystkich kwestiach

wpadkowych i formalnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia

1968 r., II CR 112/68, „Biuletyn SN” 1969, nr 1, poz. 10 i z dnia 27 czerwca 1968 r.,

I CR 238/68, OSNCP 1969, nr 3, poz. 57). U podłoża tego stanowiska, obok racji

aksjologicznych wiązanych z wagą spraw o ubezwłasnowolnienie, leżały argumenty

czysto procesowe. Przyjmowano, że wyniki wykładni językowej art. 47 § 2

(obecnie art. 47 § 3) k.p.c. sprzeciwiają się jego odpowiedniemu stosowaniu

w sprawach o ubezwłasnowolnienie, ponieważ dotyczy wyłącznie wydawania

przez przewodniczącego poza rozprawą postanowień i zarządzeń w sprawach

rozpoznawanych w składzie ławniczym. Należy jednak podkreślić, że po nowelizacji

dokonanej ustawą z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania

cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe

i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego,

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) w art. 47 § 2 (obecnie art. 47 § 3) k.p.c. nie ma już

bezpośredniego odwołania do składu ławniczego, zatem ograniczenia wynikające

z tego przepisu przestały działać. Współcześnie nie ma więc przeszkód, aby

zgodnie z tym przepisem – przy uwzględnieniu dyrektyw płynących z art. 13 § 2

k.p.c. - postanowienia i zarządzenia w postępowaniu nieprocesowym wydawał

przewodniczący, niezależnie od tego, jaki skład jest właściwy do orzekania co do

istoty sprawy. Należy jednak zastrzec, że skoro w postępowaniu nieprocesowym

orzeczenia co do istoty sprawy zapadają z reguły na posiedzeniu niejawnym

(art. 514 § 1 k.p.c.; por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia

26 stycznia 2012 r., III CZP 83/11, OSNC 2012, nr 7-8, poz. 82), to odpowiednie

stosowanie art. 47 § 3 k.p.c. nie może tej zasady naruszać. Jeżeli zatem przepisy

przewidują w określonej kategorii spraw skład kolegialny, przewodniczący może

wydawać na posiedzeniu niejawnym tylko takie postanowienia i zarządzenia,

które nie dotyczą istoty sprawy.

W tej sytuacji, skoro jest oczywiste, że wniosek o zwolnienie od kosztów

sądowych w sprawie o ubezwłasnowolnienie może być rozpoznany na posiedzeniu

niejawnym (art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych, jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm. - dalej:

„u.k.s.c.”, oraz a contrario art. 555 w związku z art. 514 k.p.c.), a orzeczenie w jego

przedmiocie nie

należy do istoty sprawy, to może być rozpoznany na takim

posiedzeniu w składzie jednego sędziego.

Za tą tezą przemawia nie tylko analiza językowa art. 47 § 3, dokonana

w kontekście art. 544 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c., ale także wykładnia celowościowa

i systemowa. Nie budzi wątpliwości, i potwierdza to praktyka sądowa, że orzekanie

w

przedmiocie

zwolnienia

od

kosztów

sądowych

nie

jest

szczególnie

skomplikowane (por. art. 102 u.k.s.c.), nie wymaga pogłębionej wiedzy prawniczej

i doświadczenia, jak też nie odznacza się szczególną doniosłością jurysdykcyjną.

Z tych względów angażowanie do orzekania na posiedzeniu niejawnym trzech

sędziów zawodowych, mających status sędziów sądu okręgowego, jest niecelowe.

Z takich zapewne założeń wyszedł ustawodawca uchwalając art. 367 § 4 k.p.c.,

pozwalający na rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych

w postępowaniu apelacyjnym w składzie jednego sędziego, mimo obowiązującej

w postępowaniu w drugiej instancji zasady kolegialności (art. 367 § 3 k.p.c.).

Należy również pamiętać, że zgodnie z art. 397 § 2 k.p.c. rozpoznanie

zażalenia m.in. na postanowienie w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów

sądowych następuje w składzie jednego sędziego. Przyjęcie, że art. 544 § 1 k.p.c.

wymaga zawodowego składu kolegialnego także przy orzekaniu o zwolnieniu

od kosztów sądowych, prowadziłoby do odwrócenia zasady, w myśl której kontroli

instancyjnej

dokonuje

sąd

odznaczający

się

większym

profesjonalizmem

i bogatszym doświadczenia.

Istotne jest także to, że w obecnym stanie prawnym podejmowanie

czynności w zakresie zwalniania od kosztów sądowych, a więc również orzekanie

w tym przedmiocie należy do referendarzy sądowych (art. 471 w związku z art. 13

§ 2 k.p.c. oraz art. 118 w związku z art. 101–111 u.k.s.c.). Nie ma podstaw do

wyłączenia tej kompetencji referendarzy w sprawach o ubezwłasnowolnienie,

zatem wymaganie, aby w przedmiocie zwolnienia od kosztów w tych sprawach

orzekał skład trzech sędziów zawodowych przedstawia się jako szczególnie

nieracjonalne.

Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie.

jw