Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 58/05 Generato dall'IA

Supreme Court allows prosecutor to initiate business ban proceedings under bankruptcy law to protect public trade interests.

Numero d'incarto III CZP 58/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a prosecutor has standing to file a request for a ban on conducting business under the Bankruptcy Law. The lower court had dismissed the prosecutor's request due to a lack of procedural standing, arguing that the law only listed specific initiators like creditors or trustees. The court held that the public interest in protecting trade order and creditors overrides the specific list, granting the prosecutor standing to initiate such proceedings.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

art. 373-377 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze; The prosecutor is granted standing to initiate proceedings for a ban on conducting business to protect the public interest in trade order and creditor security.

Parole chiave

Generato dall'IA
prosecutor standing business ban proceedings bankruptcy law public interest trade order protection

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 373-377 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
lub stowarzyszeniu z art. 373 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r., prawo upadłościowe i
art. 540 w związku z art. 545 pkt 1 prawa upadłościowego i naprawczego
oparciu o przepisy prawa dawnego (art. 540 w związku z art.
art. 172 prawa upadłościowego z 1934 r.
art. 7 i 55-60 k.p.c.
postępowania cywilnego (art. 7 oraz 55 - 60 k.p.c.) oraz - w sposób najbardziej ogólny art.
art. 376 ust. 1 zd. 1 pr.up. i napr.
pozostaje w sprzeczności z treścią art. 376 ust. 1 zd. 1 pr.up. i napr. Zgodnie z tym
art. 7 k.p.c
się do toczącego już postępowania (art. 7 k.p.c.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZP 58/05

UCHWAŁA

Dnia 14 września 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z wniosku Prokuratora Okręgowego w G.

przy uczestnictwie M. D. i B. S.

o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, po rozstrzygnięciu w Izbie

Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 14 września 2005 r., przy udziale prokuratora

Prokuratury Krajowej J. S., zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd

Okręgowy w G. postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2005 r., sygn. akt VII Ga (...),:

"Czy prokuratorowi przysługuje legitymacja do złożenia wniosku o wszczęcie

postępowania w sprawie o pozbawienie prawa prowadzenia działalności gospodarczej

na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub

pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji

lub stowarzyszeniu z art. 373 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r., prawo upadłościowe i

naprawcze ?"

podjął uchwałę:

Prokurator jest legitymowany do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w

sprawie o pozbawienie prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny

rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub

pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni,

fundacji lub stowarzyszeniu (art. 373 - 377 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo

upadłościowe naprawcze, Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.).

Uzasadnienie

Przedstawione przez Sąd Okręgowy w G. zagadnienie prawne powstało przy

rozpoznawaniu

apelacji

wnioskodawcy

-

Prokuratora

Okręgowego

w

G. od

postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 21 stycznia 2005 r. oddalającego wniosek

o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w stosunku do uczestników

postępowania M. D. i B. S. Oddalenie wniosku nastąpiło z powołaniem się na brak po

stronie prokuratora czynnej legitymacji procesowej.

Przedstawiając zagadnienie prawne Sąd Okręgowy wskazał, że - w jego ocenie wniosek złożony przez prokuratora w dniu 14 grudnia 2004 r. podlega rozpoznaniu na

podstawie nowego prawa, mimo że postępowanie upadłościowe dłużnika przebiega w

oparciu o przepisy prawa dawnego (art. 540 w związku z art. 545 pkt 1 prawa

upadłościowego i naprawczego). W stosunku do uczestników nie było bowiem wszczęte

postępowanie z art.172 § 3 poprzednio obowiązującego prawa upadłościowego.

Podniósł także, że problem przedstawiony w pytaniu prawnym stanowi fragment bardziej

ogólnego zagadnienia uczestnictwa w postępowaniu cywilnym. W obszernym i

udokumentowanym uzasadnieniu przedstawił także możliwe rozstrzygnięcia oraz

argumentację przemawiająca za każdym z nich.

W toku rozprawy przed Sądem Najwyższym prokurator wniósł o udzielenie

pozytywnej odpowiedzi na przedstawione pytanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedstawione do rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy zagadnienie prawne

ograniczone jest do kwestii legitymacji czynnej prokuratora w postępowaniu o

orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej (art. 373 - 377 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.;

dalej powoływane jako „pr. up. i napr.”). Poza jego zakresem pozostać zatem musi

poruszona w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego kwestia intertemporalna

wyrażająca się w pytaniu, jakie przepisy, dawne czy nowe, należy stosować do tego

rodzaju postępowania, gdy postępowanie upadłościowe dłużnika przebiega w oparciu o

przepisy prawa poprzedniego, a nie zostało wszczęte postępowanie o pozbawienie

prawa prowadzenia działalności gospodarczej.

Zagadnienie legitymacji czynnej prokuratora w postępowaniu o pozbawienie

prawa prowadzenia działalności gospodarczej na podstawie obowiązujących przepisów

pozostaje w związku z bardziej rozległym i kontrowersyjnym problemem uprawnień

prokuratora w postępowaniu upadłościowym, a także ze statusem prokuratora jako

uczestnika postępowania cywilnego.

Sytuację prokuratora w postępowaniu cywilnym określają przepisy kodeksu

postępowania cywilnego (art. 7 oraz 55 - 60 k.p.c.) oraz - w sposób najbardziej ogólny art. 2 i 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (tekst jedn.: Dz. U. 2002 r. Nr

21, poz.206). Wynika z nich, że prokurator może wszcząć, z wyjątkami określonymi

ustawą, każde postępowanie cywilne bądź wytaczając powództwo na rzecz określonej

osoby bądź też wytaczając powództwo w interesie publicznym; może także przyłączyć

się do toczącego już postępowania (art. 7 k.p.c.).

Postępowanie

upadłościowe

zaliczane

jest

do

szeroko

rozumianego

postępowania cywilnego. Świadczą o tym odesłania zawarte w art. 35 i 229 pr.up. i napr.

(poprzednio także w art. 68 pr.up.), nakazujące w sprawach nieuregulowanych stosować

odpowiednio przepisy księgi pierwszej części pierwszej kodeksu postępowania

cywilnego. Odnosi się to zarówno do postępowania o ogłoszenie upadłości, jak i

właściwego postępowania upadłościowego. Odpowiednie stosowanie obejmuje więc

także stosowanie art. 7 i 55 - 60 k.p.c., w których zawarte są uregulowania dotyczące

sytuacji prokuratora w postępowaniu cywilnym. Wprawdzie w doktrynie występuje

rozbieżność

co

do

możliwości

stosowania

tych

przepisów

w

postępowaniu

upadłościowym, ale należy przyjąć, że, mimo niewymienienia prokuratora wśród

podmiotów uprawnionych do zgłoszenia wniosku o upadłość (art. 20 pr.up. i napr.),

ustawodawca

dopuścił

możliwość

inicjowania

przez

niego

postępowania

upadłościowego oraz wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu. Za takim poglądem

przemawia traktowanie przez ustawodawcę postępowania upadłościowego jako

fragmentu szeroko rozumianego postępowania cywilnego. Przyjęcie bowiem, że

postępowanie upadłościowe jest postępowaniem cywilnym oznacza dopuszczalność

brania w nim udziału przez prokuratora na podstawie przepisów kodeksu postępowania

cywilnego. Gdyby ustawodawca zamierzał wyłączyć prokuratora od udziału w

postępowaniu upadłościowym, uczyniłby to zamieszczając w prawie upadłościowym i

naprawczym stosowne uregulowanie. Samo pominięcie tego podmiotu w wyliczeniu

zawartym w art. 20 pr.up. i napr. nie stanowi dostatecznej podstawy do jego

wyeliminowania z postępowania należącego do szeroko pojmowanego postępowania

cywilnego. Dodatkowo należy zauważyć, że za dopuszczeniem udziału prokuratora w

postępowaniu upadłościowym przemawia także interes społeczny, gdyż wyeliminowanie

z obrotu gospodarczego nieuczciwego przedsiębiorcy, narażającego na szkodę innych

uczestników tego obrotu, pozostaje w zgodzie w interesem publicznym.

Argumenty powyższe pozwalają stwierdzić, że prokurator jest legitymowany do

wszczynania postępowania upadłościowego. Tym bardziej stwierdzenie to odnosi się do

postępowania

o

pozbawienie

prawa

prowadzenia

działalności

gospodarczej.

Postępowanie to bowiem, jakkolwiek pozostające w pewnym związku z postępowaniem

upadłościowym, zostało ukształtowane jako autonomiczne.

Postępowanie o pozbawienie prawa prowadzenia działalności gospodarczej

zostało wprowadzone do polskiego systemu prawnego ustawą z dnia 31 lipca 1997 r. o

zmianie rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. - Prawo

upadłościowe i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 117, poz. 751). W prawie

upadłościowym z 1934 r. było uregulowane w art. 17 1 - 173. Wszczynał je sąd z urzędu,

a jego wszczęcie było możliwe nie tylko w fazie tzw. właściwego postępowania

upadłościowego, ale także wówczas, gdy nie została ogłoszona upadłość przedsiębiorcy

(tak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2001 r., III CZP 56/01, OSNC

2002, nr 5, poz. 60). Sama uchwała straciła wprawdzie na aktualności wobec zmiany

stanu prawnego, jednak w jej uzasadnieniu zostało podkreślone, że postępowanie

dotyczące zakazu prowadzenia działalności gospodarczej nie jest postępowaniem

upadłościowym. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z

dnia 24 lutego 2004 r., III CZP 87/04. Sąd Najwyższy podkreślił, że zmiany

ustawodawcze, nowe uregulowanie postępowania o orzeczenia zakazu prowadzenia

działalności gospodarczej, potwierdzają autonomiczność tego postępowania. Artykuły

373 - 377 pr.up. i napr. zostały wyodrębnione w tytule X zamykającym Część pierwszą

„Przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym i jego skutkach; znalazło się zatem

poza uregulowaniami dotyczącymi postępowania o ogłoszenie upadłości oraz

postępowania prowadzonego po ogłoszeniu upadłości. O samodzielnym charakterze

postępowania w sprawach orzekania zakazu prowadzenia działalności gospodarczej

świadczy także ustawowe uregulowanie dopuszczalności jego prowadzenia także

wtedy, gdy postępowanie upadłościowe nie było w ogóle wszczęte (art. 375 ust. 1 pr.up.

i napr.).

Jednocześnie postępowanie w sprawach o orzekanie zakazu prowadzenia

działalności gospodarczej pozostaje postępowaniem cywilnym, a przewidziana ustawą

sankcja nie służy stosowaniu represji, lecz osiągnięcia celów ważnych z punktu

widzenia bezpieczeństwa obrotu. Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu

wyroku z dnia 4 lipca 2002 r. P 12/01, (OTK ZU 2002, nr 4A, poz. 50) dotyczącym art.

172 prawa upadłościowego z 1934 r., sankcja w postaci pozbawienia prawa

prowadzenia działalności gospodarczej, pełni ważne funkcje. Po pierwsze, ma

odstraszać od zachowań, które stanowiłyby naruszenie prawa i zabezpieczać przed

lekceważeniem prawnych rygorów prowadzenia działalności gospodarczej (funkcja

prewencyjna). Po drugie, zabezpieczać przed wyrządzeniem szkody wierzycielom. Po

trzecie, zabezpieczać prawa i wolności innych uczestników obrotu gospodarczego, a

także

zabezpieczać

interesy

wierzycieli

na

istniejącym

jeszcze

majątku

przedsiębiorstwa. Po czwarte, ma zapobiegać powstawaniu sytuacji patologicznych,

sprzyjających popełnianiu przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu. Po piąte,

stanowi gwarancję dopełnienia obowiązku prowadzenia działalności gospodarczej w

sposób zawodowy i profesjonalny, przy zachowaniu należytej staranności. Po szóste,

ma powodować wyeliminowanie z obrotu gospodarczego osób, które nie są w stanie

sprostać podstawowym wymaganiom prowadzenia działalności gospodarczej.

Wskazane przez Trybunał Konstytucyjny cele, osiągnięciu których służy sankcja

w postaci orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, jednoznaczne

wskazują na wagę postępowania o orzeczenia takiego zakazu. Postępowanie to ma

bowiem chronić nie tyle interes wierzycieli konkretnego dłużnika, ale interesy wszystkich

uczestników obrotu prawnego. Pierwiastek publiczny, ochrona interesu społecznego,

przemawia za przyjęciem, że prokurator jest legitymowany zarówno do występowania z

wnioskiem o wszczęcie omawianego postępowania, jak i do przyłączania się do już

toczącego się postępowania.

Pozostaje jednak jeszcze do rozważenia, czy zaprezentowane stanowisko nie

pozostaje w sprzeczności z treścią art. 376 ust. 1 zd. 1 pr.up. i napr. Zgodnie z tym

przepisem postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 373 i 374, wszczyna się na

wniosek wierzyciela, syndyka, nadzorcy sądowego albo zarządcy, a także Prezesa

Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i Przewodniczącego Komisji Papierów

Wartościowych i Giełd. Wśród podmiotów uprawnionych nie został wymieniony

prokurator. Jednak analizowanego przepisu nie można traktować jako szczególnego w

stosunku do ogólnych uregulowań dotyczących udziału prokuratora w postępowaniu

cywilnym zawartych w kodeksie cywilnym. Przepis ten nie uchyla uprawnień prokuratora

wynikających z art. 7 i 55 - 60 k.p.c. Przyjęte stanowisko nie pozostaje zatem w

sprzeczności z art. 376 ust. 1 zd.1 pr.up. i napr.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w uchwale.