Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 5/10 Generato dall'IA

Supreme Court holds first right of refusal does not apply to exchange agreements of fractional housing co-op shares.

Numero d'incarto III CZP 5/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that the first right of refusal under the Housing Cooperatives Act does not apply to exchange agreements involving fractional ownership shares. The applicants argued that any transfer of shares should trigger this right, but the Court found the statutory term 'transfer' to be imprecise. The Court determined that the first right of refusal is strictly tied to sales contracts under civil law principles, not exchange agreements, as the latter lacks the necessary reciprocal consideration structure.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 172 ust. 6 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych; Art. 596, 600 § 1 k.c.: The first right of refusal under the Housing Cooperatives Act applies exclusively to sales contracts and does not extend to exchange agreements due to the lack of reciprocal consideration.

Parole chiave

Generato dall'IA
first right of refusal housing cooperatives act fractional ownership shares exchange agreement sales contract distinction reciprocal consideration unilateral transfer

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 172 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych
świetle art. 172 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach
Art. 596 k.c.
Stosownie do art. 596 k.c., jeżeli ustawa lub czynność prawa zastrzega dla jednej
Art. 600 § 1 k.c.
Zgodnie z art. 600 § 1 k.c., przez
art. 596 k.c
Stosownie do art. 596 k.c., jeżeli ustawa lub czynność prawa zastrzega dla jednej
art. 600 § 1 k.c
Zgodnie z art. 600 § 1 k.c., przez
art. 390 k.p.c
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 k.p.c.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 19 marca 2010 r., III CZP 5/10

Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Dariusz Dończyk

Sędzia SN Marek Sychowicz

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Małgorzaty U. i Bartosza Ś. przy

uczestnictwie Katarzyny B. o wpis prawa własności, po rozstrzygnięciu w Izbie

Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 19 marca 2010 r. zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 27

października 2009 r.:

„Czy w przypadku zawarcia umowy zamiany i darowizny, której przedmiotem

jest ułamkowa część spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, pozostałym

współuprawnionym z tytułu własnościowego prawa do tego lokalu przysługuje – w

świetle art. 172 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach

mieszkaniowych (jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116, ze zm.) – prawo

pierwokupu?”

podjął uchwałę:

W przypadku zawarcia umowy zamiany, której przedmiotem jest

ułamkowa część spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu,

pozostałym współuprawnionym z tytułu własnościowego prawa do tego

lokalu nie przysługuje prawo pierwokupu, o którym mowa w art. 172 ust. 6

ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (jedn.

tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.).

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie

postanowieniem z dnia 28 maja 2009 r. oddalił wniosek Małgorzaty U. i Bartosza Ś.

o wpis w dziale II księgi wieczystej spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu

mieszkalnego. Z ustaleń wynika, że Bartosz Ś. był współuprawniony w 1/2 części

do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, a Małgorzacie

U. przysługiwało spółdzielcze własnościowe prawo do innego lokalu.

Wnioskodawcy zawarli bezwarunkową umowę, mocą której Bartosz Ś. zamienił

przysługujący mu udział na udział w 1/2 części prawa dotychczas przysługującego

Małgorzacie U., a ponadto Małgorzata U. darowała Bartoszowi Ś. pozostały jej

udział w spółdzielczym prawie do lokalu. W ocenie Sądu Rejonowego, umowa

zobowiązująca do zamiany udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do

lokalu powinna zostać zawarta pod warunkiem, że osoba współuprawniona nie

wykona prawa pierwokupu, a umowa bezwarunkowa jest nieważna.

Przy rozpoznaniu apelacji wnioskodawców od tego postanowienia Sąd

Okręgowy w Szczecinie przedstawił zagadnienie prawne, sformułowane na wstępie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z dniem 15 stycznia 2003 r. do ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o

spółdzielniach mieszkaniowych (jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze

zm. – dalej: "u.s.m.") został dodany art. 172, z którego ust. 6 wynika, że zbywalne

jest nie tylko spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, lecz również udział w

takim prawie. Przepis ten stanowi także, że pozostałym współuprawnionym z tytułu

własnościowego prawa do lokalu przysługuje prawo pierwokupu. Umowa zbycia

ułamkowej części własnościowego prawa do lokalu zawarta bezwarunkowo albo

bez zawiadomienia uprawnionych w zbyciu lub z podaniem im do wiadomości

istotnych postanowień umowy niezgodne rzeczywistością jest nieważna.

Ze względu na użycie przez ustawodawcę pojęcia „zbycia” może się

wydawać, że prawo pierwokupu dotyczy nie tylko umowy sprzedaży, ale wszystkich

przypadków przeniesienia udziałów w spółdzielczym własnościowym prawie do

lokalu na podstawie jakiejkolwiek umowy, także na podstawie umowy zamiany. Nie

można jednak abstrahować od tego, że istota prawa pierwokupu, sposób jego

wykonania i skutki określone zostały w przepisach kodeksu cywilnego (art. 596602), a model prawa pierwokupu jest ściśle związany z umową sprzedaży.

Stosownie do art. 596 k.c., jeżeli ustawa lub czynność prawa zastrzega dla jednej

ze stron pierwszeństwo kupna oznaczonej rzeczy na wypadek, gdyby druga strona

sprzedała rzecz osobie trzeciej (prawo pierwokupu), stosuje się w braku przepisów

szczególnych przepisy kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 600 § 1 k.c., przez

wykonanie prawa pierwokupu dochodzi do skutku między uprawnionym a

zobowiązanym umowa sprzedaży tej samej treści, co umowa zawarta przez

zobowiązanego z osobą trzecią, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych nie ma szczególnych przepisów

regulujących sposób wykonania prawa pierwokupu i jego skutki, zatem ma

zastosowanie art. 600 § 1 k.c., który odnosi się wprost do umowy sprzedaży. Do

umowy zamiany nie może być stosowany nawet przez analogię ze względu na brak

przedmiotu świadczenia wzajemnego po stronie uprawnionego do pierwokupu;

zamiana dotyczy prawa do rzeczy oznaczonej co do tożsamości i przedmiotem

świadczenia wzajemnego dysponuje wyłącznie osoba trzecia. Przyjęcie więc, że na

podstawie art. 172 ust. 6 u.s.m. prawo pierwokupu przysługuje nie tylko w razie

umowy sprzedaży udziału we własnościowym prawie do lokalu, ale również w

przypadku zamiany, powodowałoby niewykonalność tego prawa, a nie można

przypisywać ustawodawcy zamiaru ustanowienia niewykonalnego prawa

pierwokupu. Prowadzi to do wniosku, że w art. 172 ust. 6 u.s.m. posłużono się

nieprecyzyjnie pojęciem zbycia ułamkowej części spółdzielczego własnościowego

prawa do lokalu; w rzeczywistości nie chodzi w tym przepisie o umowę zbycia, lecz

tylko i wyłącznie o umowę sprzedaży.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 k.p.c. rozstrzygnął

przedstawione zagadnienie prawne, jak w uchwale.