Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 45/07 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses legal question as premature regarding a partial heir's standing to challenge shareholder resolutions.

Numero d'incarto III CZP 45/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court refused to rule on a legal question regarding whether a partial heir of a deceased shareholder could independently challenge shareholder resolutions. The lower courts found the heir lacked standing because a company contract restricted inheritance and required cash payment for shares, preventing automatic admission to the company. The appellate court incorrectly declared the contract clause void without party objection, creating a premature factual basis for the legal question. The Supreme Court determined the question relied on an unproven assumption of the heir's status and did not require resolution for the appeal.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 183 § 1 k.s.h.; Art. 184 § 1 k.s.h.; Art. 390 § 1 k.p.c. A legal question concerning the standing of a partial heir to challenge shareholder resolutions is inadmissible if the court's decision depends on a premature assumption of the heir's legal status that has not been sufficiently proven.

Parole chiave

Generato dall'IA
partial heir standing shareholder resolution challenge company contract clause premature legal question cash payment obligation supreme court dismissal legal question inadmissibility

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 183 § 1 k.s.h.
nie są ustawowymi przesłankami przesądzającymi w art. 183 § 1 k.s.h.
Art. 184 § 1 k.s.h.
przedstawiciela na podstawie art. 184 § 1 k.s.h., a powód nie był wspólnikiem,
Art. 390 § 1 k.p.c.
ustabilizowany już pogląd że na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. dopuszczalne jest
Art. 61 § 1 of the Act of 23 November 2002 on the Supreme Court
art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r.
art. 184 § 1 k.s.h
przedstawiciela na podstawie art. 184 § 1 k.s.h., a powód nie był wspólnikiem,
art. 390 § 1 k.p.c
ustabilizowany już pogląd że na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.
art. 184 k.s.h
udziału w rozumieniu art. 184 k.s.h.
art. 250 k.s.h
Jednakże pomimo, że przepis art. 250 k.s.h.
art. 209 k.c
wystąpienia przez powoda z powództwem na podstawie art. 209 k.c., jako osoby
art. 183 § 1 k.s.h
nie są ustawowymi przesłankami przesądzającymi w art. 183 § 1 k.s.h.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 2/00
kwietnia 2000 r., III CZP 2/00, OSNC 2000, nr 11, poz.
III CZP 28/00
III CZP 28/00, niepubl; postanowienie SN z dnia 25
III CZP 73/06
Supreme Court rules that civil proceedings end upon the final judgment, not the appeal filing.
III CZP 30/03
w sprawie (postanowienie SN z dnia 30 maja 2003 r., III CZP 30/03, LEX nr
II CZP 31/05
II CZP 31/05, LEX nr 180857).
III CZP 68/05
Supreme Court dismisses legal question regarding rainwater runoff from roofs as premature for payment dispute.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZP 45/07

POSTANOWIENIE

Dnia 17 maja 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Iwona Koper

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

Protokolant Bożena Nowicka

w sprawie z powództwa J.P.

przeciwko „I.” sp. z o.o.

o stwierdzenie nieważności uchwał,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 17 maja 2007 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Apelacyjny

postanowieniem z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt [...],

"Czy

spadkobierca

w

części

ułamkowej

wspólnika

spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością, któremu przysługiwał jeden udział

w kapitale zakładowym, jest legitymowany do samodzielnego

zaskarżenia uchwał wspólników ?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo o stwierdzenie nieważności

uchwał podjętych w dniu 13 lipca 2004 r. na zgromadzeniu wspólników pozwanej

spółki z o.o. wobec uznania, że powodowi, jako osobie nie będącej wspólnikiem,

nie przysługuje prawo do samodzielnego wytoczenia tego powództwa. Sąd ten

ustalił, że od dnia 28 lutego 2002 r. w umowie spółki istniał zapis § 9 d

ograniczający możliwość wstąpienia następców prawnych na miejsce zmarłego

wspólnika do grona udziałowców spółki i przewidujący obowiązek oraz terminy

dokonania spłaty pieniężnej na ich rzecz. Treść powyższego postanowienia umowy

spółki została zmieniona uchwałą wspólników z dnia 2 maja 2003 r., ujawnioną

w KRS dopiero w dniu 3 października 2003 r., w ten sposób, że wyłączono

możliwość wstąpienia do spółki spadkobierców zmarłego wspólnika niebędących

wspólnikami w chwili jego śmierci, utrzymując obowiązek spłaty na ich rzecz

wartości księgowej udziałów, z modyfikacją polegającą na ograniczeniu okresu

spłaty.

Nadto Sąd ten ustalił, że w dniu 1 sierpnia 2003 r. zmarł wspólnik pozwanej

spółki

L.P., a do dziedziczenia ustawowego po nim powołani zostali żona I.P.

(będąca wspólnikiem pozwanej spółki z o.o.), jej małoletni syn z drugiego

małżeństwa K.P. oraz powód (obaj nie będący wspólnikami spółki), każde po 1/3

części. W ocenie Sądu pierwszej

instancji powód nie stał się wspólnikiem

pozwanej spółki wobec zapisu § 9 d umowy spółki, w brzmieniu wprowadzonym

uchwałą wspólników z dnia 2 maja 2003 r., ale był współuprawnionym z udziału po

zmarłym wspólniku. Ponieważ spadkobiercy nie dokonali

wyboru wspólnego

przedstawiciela na podstawie art. 184 § 1 k.s.h., a powód nie był wspólnikiem,

przeto nie przysługiwało mu prawo do samodzielnego wytoczenia powództwa.

Przy

rozpoznawaniu

apelacji

powoda

Sąd

Apelacyjny

sformułował

zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, które na podstawie art. 390 § 1

k.p.c. przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia postanowieniem z dnia

6 lutego 2007 r.

Zdaniem Sądu drugiej instancji, uchwała zgromadzenia wspólników z dnia

2 maja 2003 r. wyłączająca możliwość uzyskania statusu wspólnika przez

spadkobierców zmarłego wspólnika, nie będących dotąd wspólnikami, która nie

została ujawniona w KRS do dnia otwarcia spadku, tj. 1 sierpnia 2003 r., nie jest

wiążąca w relacji między powodem a pozwaną Spółką. Oznacza to, że z chwilą

otwarcia spadku powód stał się współuprawnionym z jego udziału w spółce, a nie

tylko wierzycielem wartości księgowej części udziału. Natomiast ujawnione

wcześniej w KRS postanowienie § 9 d umowy spółki w brzmieniu ukształtowanym

uchwałą z dnia 28 lutego 2002 r., przewidujące ograniczenie wstąpienia do spółki

następców prawnych zmarłego wspólnika, uznał Sąd Apelacyjny za pozbawione

skuteczności, wobec nieokreślenia zasad ograniczeń oraz niewskazania kryteriów

w tym zakresie, co uniemożliwia wykonalność powyższego zapisu umownego.

Powyższa ocena postanowień § 9 d umowy spółki w brzmieniu nadanym

uchwałami wspólników z 28 lutego 2002 r. i z 2 maja 2003 r. skutkowała wnioskiem

Sądu Apelacyjnego, że powód stał się nabywcą pełni praw wynikających ze

wspólności udziału w spółce, uzyskując status prawny współuprawnionego do tego

udziału w rozumieniu art. 184 k.s.h. Jednakże pomimo, że przepis art. 250 k.s.h.

expressis verbis nie przyznaje legitymacji czynnej współuprawnionemu z udziału

(art. 184 k.s.h.), to jednak piśmiennictwo aprobuje możliwość zaskarżenia uchwały,

ale tylko przez działających łącznie wszystkich współuprawnionych z udziału, a taki

stan w niniejszej sprawie nie wystąpił.

Sąd Apelacyjny uznał jednak za możliwe rozważenie samodzielnego

wystąpienia przez powoda z powództwem na podstawie art. 209 k.c., jako osoby

współuprawnionej do udziału w spółce, której roszczenie o stwierdzenie

nieważności uchwał, jest roszczeniem zmierzającym do zachowania wspólnego

prawa, ponieważ zaskarżone uchwały unicestwiają udział zmarłego wspólnika

zmniejszając ilość udziałów w kapitale zakładowym spółki. Sąd Apelacyjny zarazem

dostrzegł jednak niezgodność takiej wykładni z literalnym brzmieniem art. 250

k.s.h., jako że powód nie posiada statusu wspólnika.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie należy odnieść się do kwestii sposobu sformułowania

zagadnienia prawnego przez Sąd Apelacyjny. W orzecznictwie wyrażono

ustabilizowany już pogląd że na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. dopuszczalne jest

przedstawianie zagadnień prawnych wyłącznie do „rozstrzygnięcia”, a więc

sformułowanych w postaci takich pytań, które wyznaczają dwie możliwe

odpowiedzi, a więc towarzyszy im alternatywa odpowiedzi, spośród których wybór

należy do adresata pytania. Przepis art. 390 § 1 k.p.c. ma więc na względzie

wyłącznie pytania (zagadnienia) do „rozstrzygnięcia” (postanowienie SN z dnia 13

kwietnia 2000 r., III CZP 2/00, OSNC 2000, nr 11, poz. 200; postanowienie z dnia

19 września 2001 r. III CZP 28/00, niepubl; postanowienie SN z dnia 25

października, III CZP 73/06, LEX nr 209211). Skład orzekający w niniejszej

sprawie pogląd ten podziela, ale zarazem uznaje, że zagadnienie prawne

w brzmieniu przedstawionym w niniejszej sprawie przez Sąd Apelacyjny ma postać

pytania do „rozstrzygnięcia” ponieważ towarzyszy mu alternatywa odpowiedzi –

potwierdzającej, albo zaprzeczającej. Sama więc ta okoliczność – gdyby wyłącznie

była rozstrzygającą – to przemawiałaby za podjęciem uchwały. Jednakże z mocy

art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240,

poz. 2052 ze zm.) podjęcie uchwały uzależnione jest od uznania przez skład Sądu

Najwyższego, że przedstawione zagadnienie prawne wymaga wyjaśnienia,

a rozbieżności – rozstrzygnięcia. Tymczasem w odniesieniu do tych przesłanek

ustawowych w orzecznictwie panuje zgodny pogląd, że wymóg rozstrzygnięcia

rozbieżności, a więc podjęcia uchwały zachodzi wówczas, gdy ich rozstrzygnięcie

jest niezbędne dla rozpoznania środka odwoławczego i wydania orzeczenia

w sprawie (postanowienie SN z dnia 30 maja 2003 r., III CZP 30/03, LEX nr

109444; postanowienie SN z dnia 9 czerwca 2005 r. II CZP 31/05, LEX nr 180857).

Innymi słowy, przedmiotem zagadnienia prawnego przedstawionego Sądowi

Najwyższemu może być tylko problem prawny, od rozwiązania którego zależy

rozstrzygnięcie sprawy (postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2005 r., II UZP 14/05,

OSNP 2006, nr 17-18, poz. 283). Niezbędną więc przesłanką dopuszczalności

przedstawienia zagadnienia prawnego na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. jest zatem

również

występowanie

bezpośredniego

związku

między

przedstawionym

zagadnieniem prawnym a rozstrzygnięciem środka odwoławczego (postanowienie

SN z dnia 12 października 2005 r. III CZP 68/05, LEX nr 175457). Wykładnia

przepisu, który nie ma zastosowania w stanie faktycznym sprawy, nie może więc

być przedmiotem zagadnienia prawnego przedstawionego Sądowi Najwyższemu

do rozstrzygnięcia, bowiem zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c. tylko takie zagadnienie

prawne może być przedmiotem pytania, które ma wpływ na rozpoznanie apelacji i

rozstrzygnięcie sprawy, (postanowienie SN z dnia 28 lutego 2006 r., III CZP 3/06,

LEX nr 180673). W ocenie składu orzekającego wymóg ten w niniejszej sprawie nie

został spełniony.

Po pierwsze, zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego ale

tylko w tym zakresie, w którym Sąd ten twierdzi, że w czasie podejmowania

uchwały wspólników z dnia 2 maja 2003 r. powód był osobą trzecią w stosunku do

pozwanej spółki, a zatem wskutek nie ujawnienia postanowień tej uchwały

w rejestrze przedsiębiorców KRS, nie była ona wiążąca w relacji powoda

z pozwaną Spółką. Wbrew jednak stanowisku Sądu Apelacyjnego, skutek

powyższy nie przesądza jeszcze automatycznie o tym, że z chwilą otwarcia spadku

powód, stał się wraz z pozostałymi spadkobiercami „... współuprawnionym z jego

udziału w spółce”. Taki stanowczy wniosek Sądu Apelacyjnego wydaje się być

przedwczesny w stanie faktycznym sprawy ustalonym przez Sąd pierwszej

instancji, które to ustalenia nie dają podstaw do kategorycznego uznania, że

powód stał się spadkobiercą ułamkowej części udziału posiadanego przez

spadkodawcę w pozwanej spółce. Zważyć bowiem należy, że elementem ustaleń

Sądu pierwszej instancji jest ustalenie, że od 28 lutego 2002 r. istniał w § 9 d

umowy spółki zapis (ujawniony w rejestrze 28 maja 2002 r.) ograniczający

możliwość wstąpienia następców prawnych na miejsce zmarłego wspólnika do

grona udziałowców spółki i przewidujący obowiązek dokonania spłaty pieniężnej na

ich rzecz. Strony sporu nie kwestionowały skuteczności w stosunku do powoda

tego wcześniejszego postanowienia umowy spółki podważając jedynie skuteczność

wobec niego zmiany dokonanej uchwałą wspólników z dnia 2 maja 2003 r., a to

wobec daty ujawnienia w rejestrze tej ostatniej zmiany. Tymczasem Sąd

Apelacyjny,

niejako

z

własnej

inicjatywy,

dokonał

oceny

skuteczności

postanowienia § 9 d umowy spółki w brzmieniu z dnia 28 lutego 2002 r. i uznał je za

bezskuteczne, pomimo że żadna ze stron zarzutów w tym zakresie nie zgłaszała

ani nie kwestionowała wykładni tego postanowienia umowy. Ponadto Sąd

Apelacyjny uzasadnił bezskuteczność postanowienia § 9 d umowy spółki

w brzmieniu z dnia 28 lutego 2002 r. tym, że wykazuje ono braki, bo nie określa

zasad ustanowionych w nim ograniczeń, ani nie wskazuje jakichkolwiek kryteriów

w tym zakresie, co zdaniem Sądu Apelacyjnego uniemożliwia wykonalność tego

zapisu

umownego.

Tymczasem

wskazane

przez

Sąd

Apelacyjny

braki

postanowienia § 9 d umowy spółki w brzmieniu z 28 lutego 2002 r., w przedmiocie

ograniczenia wstąpienia do spółki spadkobierców na miejsce zmarłego wspólnika,

nie są ustawowymi przesłankami przesądzającymi w art. 183 § 1 k.s.h.

o bezskuteczności tego ograniczenia zastrzeżonego w umowie spółki. Przepis ten

wyraźnie bowiem wiąże skuteczność omawianego ograniczenia zastrzeżonego

w umowie

spółki

z

określeniem

w

niej

warunków

spłaty

spadkobierców

niewstępujących do spółki. Wyrażona więc przez Sąd Apelacyjny ocena

bezskuteczności postanowienia umownego, ograniczającego wstąpienie do spółki

następców prawnych w miejsce zmarłego wspólnika, dokonana bez inicjatywy

i udziału w tym zakresie stron sporu i przy posłużeniu się pozaustawowymi

przesłankami

oceny

bezskuteczności

wcześniej

zastrzeżonego

umową

ograniczenia, nie pozwala obecnie na stanowcze pozytywne przesądzenie o tym,

że powód jest współuprawnionym z udziału w rozumieniu art. 184 § 1 k.s.h.

Ponieważ przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne zasadza się na

co najmniej przedwczesnym założeniu, że powód posiada taki status prawny, tj.

współuprawnionego z udziału, przeto nie zostało dostatecznie wykazane, aby

wydanie orzeczenia w sprawie zależało od rozstrzygnięcia przedstawionego

Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia na

podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym

(Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), uznając, że przedmiotowe zagadnienie prawne

nie wymaga wyjaśnienia dla rozpoznania apelacji i rozstrzygnięcia sprawy.