Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 45/05 Generato dall'IA

Commercial debt collection between businesses qualifies as a commercial case under Polish Civil Procedure Code.

Numero d'incarto III CZP 45/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that a debt collection case between two businesses is a commercial matter if the debt falls within the debtor's business scope. The court clarified that assignment does not change the commercial nature of the underlying relationship between the original parties. Consequently, the case must be handled under simplified procedure unless the dispute value exceeds the statutory threshold.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 4791 § 1 k.p.c.; Art. 2 ust. 1 ustawy o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych: A civil case is commercial only if it arises from civil relations and involves the commercial activities of both parties, regardless of whether the claimant is the original debtor or an assignee.

Parole chiave

Generato dall'IA
commercial case qualification assignment of claims simplified procedure business activity scope civil procedure code commercial relations debt collection

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 4791 § 1 k.p.c.
jest sprawą gospodarczą w rozumieniu art. 4791 § 1 k.p.c.
Art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych
oraz art. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r.
Art. 5051 pkt 1 k.p.c.
postępowaniu uproszczonym (art. 5051 pkt 1 k.p.c.)?"
Art. 509 k.c.
cedentem a dłużnikiem (por. art. 509 i nast. k.c.). Z tego punktu widzenia
art. 4791 § 1 k.p.c
jest sprawą gospodarczą w rozumieniu art. 4791 § 1 k.p.c.
art. 5051 pkt 1 k.p.c
postępowaniu uproszczonym (art. 5051 pkt 1 k.p.c.)?"
art. 56 k.c
ustanowionego przez ustawę (art. 56 k.c.) (por.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 41/91
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1991 r., III CZP 41/91,
III CZP 77/03
Supreme Court rules succession to tenancy is not a contractual claim and requires ordinary procedure.
III CZP 9/91
III CZP 117/91
9 z dnia 6 grudnia 1991 r., III CZP 117/91 oraz z dnia 11 czerwca
III CZP 39/91
uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 1991 r., III CZP 39/91, OSNCP
III CZP 64/92
1992 r., III CZP 64/92, OSNCP 1992, nr 12, poz.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 22 lipca 2005 r., III CZP 45/05

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Józef Frąckowiak

Sędzia SN Jan Górowski

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "BiPF, sp. z o.o. w K. przeciwko

Krzysztofowi M. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu

jawnym w dniu 22 lipca 2005 r., zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd

Okręgowy w Krakowie postanowieniem z dnia 8 marca 2005 r.:

"1. Czy sprawa z powództwa nabywcy wierzytelności przeciwko dłużnikowi

jest sprawą gospodarczą w rozumieniu art. 4791 § 1 k.p.c.

2. Czy wskazana w punkcie 1 sprawa kwalifikuje się do rozpoznania w

postępowaniu uproszczonym (art. 5051 pkt 1 k.p.c.)?"

podjął uchwałę:

1. Sprawa między przedsiębiorcą, który w ramach działalności

gospodarczej nabył wierzytelność w drodze przelewu, a dłużnikiem o jej

zaspokojenie jest sprawą gospodarczą, jeżeli wierzytelność ta pozostaje w

zakresie działalności gospodarczej prowadzonej przez dłużnika (art. 4791 § 1

k.p.c.).

2. Sprawa z powództwa cesjonariusza przeciwko dłużnikowi o roszczenie

wynikające z umowy zawartej między cedentem a dłużnikiem podlega

rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, chyba że wartość przedmiotu

sporu (umowy) przekracza kwotę określoną w art. 5051 pkt 1 k.p.c.

Uzasadnienie

Przedstawione przez Sąd Okręgowy zagadnienie prawne powstało w sprawie,

w której cesjonariusz – będący przedsiębiorcą prowadzącym działalność

gospodarczą polegającą m.in. na obracaniu wierzytelnościami – dochodzi od

dłużnika, także przedsiębiorcy, zapłaty kwoty 1318,75 zł, stanowiącej należność za

nabyty od cedenta gaz techniczny. W ocenie Sądu drugiej instancji nie budzi

wątpliwości fakt, że sprawa między cedentem a dłużnikiem, jeśliby zawisła przed

sądem, byłaby sprawą gospodarczą w rozumieniu art. 4791 § 1 k.p.c., gdyż dla

obydwu stron pozostaje w zakresie prowadzonej przez nie działalności

gospodarczej. W relacji cesjonariusza z dłużnikiem sytuacja ulega jednak zmianie,

dochodzona wierzytelność – po zmianie podmiotowej zaszłej na skutek przelewu –

nie wynika bowiem ze stosunku łączącego tych przedsiębiorców, a ich działalność

gospodarcza ma różny zakres.

Zdaniem Sądu Okręgowego, wątpliwości budzi również przynależność

rozpoznawanej sprawy do postępowania uproszczonego, gdyż dłużnik nie zawierał

umowy z cesjonariuszem, w związku z czym trudno przyjąć, że roszczenie powoda

kierowane przeciwko niemu „wynika z umowy” w rozumieniu art. 5051 pkt 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4791 § 1 k.p.c. oraz art. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o

rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz.U. Nr 33, poz. 175 ze zm.), a

także z jednolitym stanowiskiem piśmiennictwa i judykatury, dla kwalifikacji sprawy

jako sprawy gospodarczej niezbędne jest kumulatywne spełnienie trzech

przesłanek – przedmiotowej, podmiotowej i funkcjonalnej. Sprawa cywilna jest

zatem sprawą gospodarczą tylko wówczas, gdy wynika ze stosunków cywilnych, a

więc jest sprawą cywilną w ujęciu materialnym (element przedmiotowy; por. art. 1 in

principio k.p.c.), gdy dotyczy przedsiębiorców (element podmiotowy; por. np. art.

479-2 k.p.c.) oraz gdy łączący ich stosunek cywilnoprawny pozostaje w zakresie

prowadzonej przez nich działalności gospodarczej (element funkcjonalny) (por. np.

uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1991 r., III

CZP 9/91, OSNCP 1991, nr 8-9, poz. 98 i z dnia 12 czerwca 1991 r., III CZP

117/91, OSNCP 1992, nr 5, poz. 65).

W sprawie, w której przedstawiono rozstrzygane zagadnienie prawne,

spełnienie przesłanki podmiotowej i przedmiotowej jest oczywiste, budzi natomiast

wątpliwości istnienie związku funkcjonalnego. Wątpliwości te powstają dlatego, że

relacja między cesjonariuszem a dłużnikiem jest dużo bardziej skomplikowana niż

układ między cedentem a dłużnikiem, co wynika z faktu, iż dochodzona

wierzytelność ma źródło w stosunku prawnym powstałym nie między stronami

procesu, lecz w zakresie działalności gospodarczej prowadzonej przez cedenta,

której cesjonariusz nie prowadzi. Wyłania się zatem pytanie, czy dla uznania

sprawy za gospodarczą konieczne jest, aby zakresy działalności gospodarczej

prowadzonej przez strony, z której spór wynika, pokrywały się.

Odpowiedź pozytywna na to pytanie spowodowałaby odjęcie sprawie, w której

powstało rozstrzygane zagadnienie, cech sprawy gospodarczej, co bez wątpienia

wywołałoby kolizję nie tylko z celami, dla których wyodrębniono w kodeksie

postępowania cywilnego rozpoznawanie spraw gospodarczych, ale także

prowadziłoby do nieuzasadnionego ścieśnienia – ujmowanego w judykaturze

stosunkowo luźno – związku zachodzącego między działalnością gospodarczą a

roszczeniami dochodzonymi przez przedsiębiorców przed sądem gospodarczym

(por. np. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 1991 r., III CZP 39/91, OSNCP

1992, nr 1, poz. 9 z dnia 6 grudnia 1991 r., III CZP 117/91 oraz z dnia 11 czerwca

1992 r., III CZP 64/92, OSNCP 1992, nr 12, poz. 225, a także postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 7 lutego 2003 r., III CZ 160/02, „Izba Cywilna” 2003, nr 10, s.

46, i z dnia 12 maja 2000 r., V CKN 48/00, nie publ.). W konsekwencji doszłoby do

wyeliminowania z postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych większości

sporów między przedsiębiorcami prowadzącymi działalność gospodarczą

polegającą na obrocie wierzytelnościami (długami) – niejednokrotnie prowadzoną w

szerokim zakresie i z zaangażowaniem wysokiego profesjonalizmu – a

przedsiębiorcami (dłużnikami), którzy działalności takiej nie prowadzą. W skrajnym

wypadku przedsiębiorcy trudniący się wyłącznie obrotem wierzytelnościami nigdy

nie mogliby dochodzić przed sądem gospodarczym swych roszczeń nabytych w

wyniku przelewu, gdyż stosunek cywilnoprawny będący źródłem wierzytelności

zawsze wykraczałby poza zakres działalności gospodarczej powoda

(cesjonariusza). Tym samym znaczenie postępowania odrębnego w sprawach

gospodarczych zostałoby w sposób nieuzasadniony pomniejszone, a pojęcie

„sprawy gospodarczej” zwężone i zdeformowane.

W związku z tym funkcjonalne kryterium kwalifikacji sprawy jako sprawy

gospodarczej należy ujmować elastycznie, przyjmując, że sprawa pozostaje w

zakresie działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę – w

rozumieniu art. 4791 § 1 in fine k.p.c. – nie tylko wtedy, gdy stosunek

cywilnoprawny, z którego spór wynika, mieści się w obrębie tej działalności, ale

także wtedy, gdy sprawa będąca przedmiotem rozpoznania przez sąd wynika z

prowadzenia tej działalności. Inaczej mówiąc, zakwalifikowaniu sprawy jako

gospodarczej nie stoi na przeszkodzie fakt, że działalność gospodarcza

przedsiębiorców uczestniczących w sporze ma różny zakres, wystarczy, że dla obu

przedsiębiorców spór ma źródło w prowadzonej przez nich działalności. Przy takim

ujęciu każda sprawa przedsiębiorcy zajmującego się obrotem wierzytelnościami,

dochodzącego zaspokojenia wierzytelności nabytej w drodze przelewu, jest sprawą

gospodarczą, jeżeli, oczywiście, po drugiej stronie sporu spełnione zostały

wszystkie, analogicznie ujmowane, przesłanki takiej sprawy.

Za takim ujęciem przemawia także głoszony w piśmiennictwie i judykaturze

postulat oceniania działalności gospodarczej – a co za tym idzie, charakteru sprawy

z niej wynikającej – nie in abstracto, lecz w określonym stanie faktycznym,

stosownie do konkretnych okoliczności (por. np. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1991 r., III CZP 41/91,

OSNCP 1992, nr 2, poz. 17). Postulat ten jest głęboko uzasadniony względami

utylitarnymi, a także odpowiada intencji ustawodawcy, który zaniechał typizacji

określonych rodzajów stosunków cywilnoprawnych jako pozostających w zakresie

działalności gospodarczej przedsiębiorcy, nakazując ocenę w tym zakresie w

odniesieniu do każdej konkretnej sprawy, a więc przy uwzględnieniu jej związku z

czynnościami podejmowanymi przez określonego przedsiębiorcę w ramach

prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Miarodajne powinno być zatem

wyłącznie to, czy poddawana ocenie sprawa dotyczy działań przedsiębiorcy

stanowiących przejaw wykonywania prowadzonej przez niego działalności

gospodarczej, a warunek ten jest spełniony, jeżeli przedsiębiorca, który w zakresie

swego przedsiębiorstwa (w znaczeniu funkcjonalnym) nabył wierzytelność,

dochodzi jej zaspokojenia. W rezultacie sprawa w tym przedmiocie jest sprawą

gospodarczą, jeżeli powództwo zostało wytoczone przeciwko innemu

przedsiębiorcy, dla którego sprawa ta jest także wynikiem czynności

podejmowanych w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Przechodząc do oceny charakteru rozpoznawanej sprawy w kontekście art.

505 k.p.c., a więc z punktu widzenia jej przynależności do postępowania

uproszczonego, należy przypomnieć, że zarówno w piśmiennictwie, jak i

judykaturze utrwalił się pogląd, iż roszczenia „wynikające z umów” – w rozumieniu

ww. przepisu – to takie roszczenia, które wynikają z umów w tym sensie, że mają w

nich swą przyczynę. Chodzi więc o sytuacje, w których umowa – a nie np. ustawa,

czyn niedozwolony lub inne zdarzenie – jest normatywnym podłożem

dochodzonego roszczenia, przy czym nie chodzi wyłącznie o roszczenia mające

źródło w samej umowie – w jej treści – ale także o roszczenia wynikające z reżimu

ustanowionego przez ustawę (art. 56 k.c.) (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia

20 listopada 2003 r., III CZP 77/03, OSNC 2004, nr 7 - 8, poz. 109). Należy przy

tym podkreślić, że art. 5051 nie wymaga, aby umowa, z której roszczenie wynika,

była zawarta przez strony procesu; przepis ten nie stawia zresztą żadnych

wymagań podmiotowych, więc nie ma podstaw do ich formułowania w drodze

wykładni.

Niezależnie od powyższych uwag trzeba zaznaczyć, co uszło uwagi Sądu

Okręgowego, że cesjonariusz dochodzący od dłużnika roszczenia nabytego od

cedenta w drodze przelewu nie dochodzi roszczenia wynikającego z umowy

przelewu, lecz roszczenia powstałego mocą umowy zawartej wcześniej między

cedentem a dłużnikiem (por. art. 509 i nast. k.c.). Z tego punktu widzenia

roszczenie cesjonariusza jest bez wątpienia roszczeniem wynikającym z umowy w

rozumieniu art. 5051 pkt 1 k.p.c., tyle że z umowy, która nie została zwarta przez

niego, lecz przez cedenta i dłużnika. Z tego względu sprawa z powództwa

cesjonariusza przeciwko dłużnikowi o roszczenie wynikające z umowy zawartej

między cedentem a dłużnikiem podlega rozpoznaniu w postępowaniu

uproszczonym, jeżeli, oczywiście, spełniony jest warunek dotyczący wartości

przedmiotu sporu (umowy).

W konsekwencji Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie.