Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZP 149/07 Generato dall'IA

Appeal allowed for joint property manager change order; second question dismissed as unnecessary.

Numero d'incarto III CZP 149/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that an appeal is available against a court order changing the manager of jointly owned property, rejecting the lower court's view that no appeal remedy existed. The court determined the order constitutes a substantive decision on the matter, triggering the general appeal rule under Article 518 of the Civil Procedure Code. The second question regarding the standing of the former manager was dismissed because the manager in this specific case was a co-owner, making the appeal admissible regardless of who filed it.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 34 § 1 k.p.n.; Art. 518 zd. 1 k.p.c.: An order changing the manager of jointly owned property is a substantive decision subject to appeal; the former manager may appeal only if they are a co-owner.

Parole chiave

Generato dall'IA
joint property management substantive decision appeal remedy co-owner standing non-procedural proceedings Civil Procedure Code supervisory review

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 34 § 1 of the Non-Contentious Procedure Code
Zgodnie z art. 34 § 1 dekretu z dnia 18 lipca 1945 r.
Art. 518 first sentence of the Civil Procedure Code
Na podstawie art. 518 k.p.c.
Art. 612 § 2 of the Civil Procedure Code
5861, art. 612 § 2 lub art.
Art. 390 of the Civil Procedure Code
wstępie (art. 390 § 1 k.p.c.).
Art. 61 of the Supreme Court Act
13 § 2 oraz art. 616 k.p.c.
art. 931 § 2 k.p.c
Czy na postanowienie Sądu wydane na podstawie art. 931 § 2 k.p.c.
art. 932 k.p.c
Sąd Rejonowy wyraził pogląd, że po uchyleniu art. 932 k.p.c.
art. 616 k.p.c
13 § 2 oraz art. 616 k.p.c.
art. 34 § 1 k.p
Zgodnie z art. 34 § 1 dekretu z dnia 18 lipca 1945 r.
art. 518 k.p.c
Na podstawie art. 518 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 27 lutego 2008 r., III CZP 149/07

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący)

Sędzia SN Jan Górowski (sprawozdawca)

Sędzia SA Michał Kłos

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Krzysztofa P. przy uczestnictwie Pawła

R., Ewy R.– P., Janusza P. i Elżbiety P. o nadzór nad zarządem sądowym

nieruchomości, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu

27 lutego 2008 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w

Krakowie postanowieniem z dnia 17 września 2007 r.:

"1. Czy na postanowienie Sądu wydane na podstawie art. 931 § 2 k.p.c.

odwołujące dotychczasowego zarządcę nieruchomości z funkcji i powołujące w to

miejsce inny podmiot przysługuje apelacja?

2. jeżeli tak, to czy dopuszczalność tego środka zaskarżenia uzależniona jest

od tego, przez kogo środek ten został złożony: czy przez współwłaściciela

nieruchomości, czy też dotychczasowego zarządcę będącego osobą trzecią?"

podjął uchwałę:

Od postanowienia odwołującego i ustanawiającego innego zarządcę

nieruchomości przysługuje apelacja;

odmówił podjęcia uchwały w pozostałej części.

Uzasadnienie

Rozstrzygane zagadnienia prawne przedstawione zostały przez Sąd

Okręgowy rozpoznający zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji

oddalające wniosek o sporządzenie uzasadnienia postanowienia odwołującego

dotychczasowego zarządcę nieruchomości wspólnej i powołującego nowego

zarządcę. Sąd Rejonowy wyraził pogląd, że po uchyleniu art. 932 k.p.c. ustawą z

dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw, która weszła w życie dnia 5 lutego 2005 r. (Dz.U. Nr 172,

poz. 1804) na postanowienie to nie przysługuje środek odwoławczy, a zatem –

stosownie do art. 357 § 1 w związku z art. 13 § 2 oraz art. 616 k.p.c. – nie ma

obowiązku sporządzenia uzasadnienia tego orzeczenia. Sąd Okręgowy zauważył

natomiast, że w poprzednim stanie prawnym w literaturze i judykaturze

przyjmowano, iż postanowienie o zmianie zarządcy nieruchomości wspólnej jest

postanowieniem co do istoty sprawy i gdyby nie szczególna regulacja,

przysługiwałaby od niego apelacja.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pierwsze z przedstawionych zagadnień prawnych stanowi wycinek złożonej

problematyki zaskarżalności postanowień wydawanych w postępowaniu

nieprocesowym. Zgodnie z art. 34 § 1 dekretu z dnia 18 lipca 1945 r. – kodeks

postępowania niespornego (Dz.U. Nr 27, poz. 1169 – dalej: „k.p.n.”), na wydane w

postępowaniu nieprocesowym postanowienie kończące postępowanie

przysługiwało zażalenie, natomiast na postanowienie przedstanowcze ten środek

odwoławczy przysługiwał jedynie w wypadkach przewidzianych w ustawie. Wtedy

wśród przepisów odnoszących się do postępowań z zakresu prawa rzeczowego nie

było wprawdzie unormowania dotyczącego zaskarżalności postanowienia w

przedmiocie odwołania zarządcy, jednak przyjmowano, że było to postanowienie

kończące postępowanie.

Zmianę w zakresie zaskarżalności postanowień w trybie nieprocesowym

wprowadziła ustawa z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie postępowania w sprawach

cywilnych (Dz.U. Nr 38, poz. 549 ze zm. – dalej: „ustawa”), która zerwała z

podziałem postanowień na stanowcze i przedstanowcze i zamiast regulacji

przewidującej jeden środek prawny wprowadziła dwa: rewizję przysługującą na

postanowienia kończące postępowanie lub jego samodzielną część, chyba że

przepis szczególny stanowił inaczej lub przewidywał inny środek, oraz zażalenie

przysługujące tylko w wypadkach wyraźnie przewidzianych. Na podstawie art. 34 §

1 k.p.n. w brzmieniu nadanym ustawą rewizja nie przysługiwała na postanowienie,

choćby kończyło ono postępowanie bądź jego samodzielną część, gdy przepis

szczególny wyłączał jego zaskarżalność lub przewidywał na nie zażalenie.

Przyjmowano, że w postępowaniu dotyczącym zarządu rzeczą wspólną rewizja

przysługiwała od postanowień o wyznaczeniu zarządcy i jego odwołaniu, co do

uznania sprawozdań rachunkowych oraz dotyczących zezwolenia na podejmowanie

czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Na podstawie natomiast

wyraźnego przepisu, tj. art. 12 § 2 dekretu z dnia 8 listopada 1946 r. o

postępowaniu niespornym z zakresu prawa rzeczowego (Dz.U. Nr 63, poz. 346) w

brzmieniu nadanym ustawą, zażalenie przysługiwało na postanowienie o

przyznaniu zarządcy wynagrodzenia i o zwrocie wydatków.

Kodeks postępowania cywilnego wprowadził podział postanowień

wydawanych w postępowaniu nieprocesowym na orzekające co do istoty sprawy i

inne postanowienia. Na podstawie art. 518 k.p.c. w pierwotnym brzmieniu, od

postanowień co do istoty sprawy przysługiwała rewizja, a wyjątkowo – w wypadkach

wskazanych w ustawie – zażalenie. Ustawa z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie

ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta

Rzeczypospolitej – prawo upadłościowe i prawo o postępowaniu układowym,

kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) w

miejsce rewizji wprowadziła apelację.

Obecnie w trybie nieprocesowym regułą jest, że na postanowienie co do istoty

sprawy przysługuje apelacja i to bez względu na to, czy rozstrzyga ono o całości

postępowania, czy też o jego części (art. 518 k.p.c.).

Przepisy szczególne mogą ustanawiać wyjątki od zasady zaskarżalności

apelacją postanowień orzekających co do istoty sprawy, wprowadzając w jej

miejsce zażalenie (np. art. 551 § 1, art. 5861, art. 612 § 2 lub art. 648 § 2 k.p.c.; por.

uzasadnienie uchwał Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1999 r., III CZP 25/99,

OSNC 2000, nr 3, poz. 45; z dnia 31 stycznia 2001 r., III CZP 51/00, OSNC 2001,

nr 6, poz. 81, i z dnia 21 listopada 2006 r., III CZP 49/06, OSNC 2007, nr 7-8, poz.

98).

Zażalenie przysługuje w wypadkach wskazanych w ustawie, przy czym chodzi

nie tylko o przepisy przewidujące ten środek odwoławczy należące do księgi drugiej

kodeksu postępowania cywilnego, ale również w art. 394 § 1 k.p.c.

Przedstawione zasady dotyczą także zaskarżalności orzeczeń w

postępowaniu dotyczącym zarządu związanego ze współwłasnością i

użytkowaniem. Od wydanego w tym postępowaniu postanowienia orzekającego co

do istoty sprawy na podstawie art. 518 zdanie pierwsze k.p.c. przysługuje apelacja.

W drodze wyjątku zażalenie na takie postanowienie przysługuje na podstawie art.

612 § 2 k.p.c. na postanowienie w przedmiocie pozbawienia współwłaściciela lub

użytkownika używania rzeczy (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia

31 stycznia 2001 r., III CZP 51/00). Na podstawie poprzednio obowiązującego art.

932 w związku z art. 931 § 2 i art. 615 k.p.c. przysługiwało także na postanowienie

o zmianie zarządcy (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23

września 1999 r., III CZP 25/99, OSNC 2000, nr 3, poz. 45), a na podstawie

obowiązującego do dnia 5 lutego 2005 r. przepisu art. 939 § 3 w związku z art. 615

k.p.c. na postanowienie w przedmiocie przyznania zarządcy wynagrodzenia oraz

zwrotu wydatków (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia

2001 r., III CZP 51/00). Kierowano się przy tym założeniem, że art. 615 k.p.c.,

odsyłający – w zakresie nieuregulowanym w art. 611-614 k.p.c. – do odpowiedniego

stosowania przepisów o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości obejmuje

także określenie rodzaju środka zaskarżenia. W rezultacie przyjmowano, że skoro

w sytuacji, w której w sprawach dotyczących wyznaczenia zarządcy oraz

sprawowania zarządu odpowiednio stosowano na podstawie art. 615 k.p.c. przepisy

o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości przewidujące zażalenie na

postanowienia sądu o charakterze merytorycznym, to ten właśnie środek

odwoławczy – w drodze wyjątku od zasady określonej w art. 518 k.p.c. – jest

środkiem właściwym. Jeżeli natomiast przepisy o egzekucji z nieruchomości, do

których odsyła art. 615 k.p.c., nie przewidywały zażalenia na postanowienie co do

istoty sprawy, uznawano, że uczestnikom przysługuje – na zasadach ogólnych

określonych w art. 518 zdanie pierwsze k.p.c. – apelacja. Jako przykład

wskazywano postanowienie co do udzielenia zezwolenia zarządcy na czynności

przekraczające zakres zwykłego zarządu i na wydzierżawienie nieruchomości (art.

935 § 3 i art. 936 w związku z art. 615 k.p.c.) lub postanowienie co do zatwierdzenia

lub odmowy zatwierdzenia sprawozdania zarządcy (art. 937 § 2 w związku z art.

615 k.p.c.).

W świetle tych uwag nie może budzić wątpliwości, że postanowienie w

przedmiocie zmiany zarządcy nieruchomości jest postanowieniem co do istoty

sprawy, gdyż zawiera merytoryczne rozstrzygnięcie o żądaniu (por. uzasadnienie

uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1999 r., III CZP 25/99, OSNC 2000,

nr 3, poz. 45, i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 1970 r., II CR

159/70, OSNCP 1970, nr 11, poz. 209). Uchylenie art. 932 k.p.c. nie oznaczało

wyłączenia zaskarżalności tego orzeczenia co do istoty sprawy, lecz stanowiło

powrót do reguły ogólnej wynikającej z art. 518 k.p.c. Wniosek ten jest trafny także

dlatego, że w okresie obowiązywania art. 932 k.p.c. przyjmowano jednolicie, iż od

postanowienia co do istoty sprawy dotyczącego zarządu nieruchomością wspólną,

wydawanego na podstawie odpowiednio stosowanych przepisów regulujących

zarząd w toku egzekucji z nieruchomości, dopuszczalna była apelacja.

Dokonanej wykładni nie podważa fakt, że ustawodawca w art. 612 § 2 k.p.c.

przewidział zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie

pozbawienia współwłaściciela lub użytkownika używania rzeczy, regulacja ta ma

bowiem charakter szczególny względem zawartej w art. 518 zdanie pierwsze k.p.c.;

taki charakter w stosunku do tego ogólnego unormowania miały poprzednio

obowiązujące art. 932 i art. 939 § 3 w związku z art. 615 k.p.c. Zachowanie jednego

z unormowań szczególnych nie może rzutować na skutki uchylenia innych tego

rodzaju uregulowań.

W świetle tych uwag uzasadnione jest stanowisko, że na postanowienie sądu

pierwszej instancji w przedmiocie zmiany zarządcy nieruchomości wspólnej (art.

931 § 2 w związku z art. 615 k.p.c.), po uchyleniu art. 932 k.p.c., przysługuje

apelacja (art. 518 zdanie pierwsze k.p.c.). Z tych względów podjęto uchwałę, jak na

wstępie (art. 390 § 1 k.p.c.).

Istotą drugiego zagadnienia jest odpowiedź na pytanie, czy legitymowany do

wniesienia apelacji na przedmiotowe postanowienie jest także odwołany zarządca,

chociażby nie był współwłaścicielem nieruchomości. Sąd Okręgowy przeoczył

jednak, że w sprawie tym zarządcą jest jeden ze współwłaścicieli nieruchomości.

Instytucja przedstawienia zagadnień prawnych stanowi wyjątek od zasady

samodzielnego rozstrzygania sprawy przez właściwy sąd, dlatego artykuł 390 k.p.c.

powinien być wykładany ściśle. W taki też sposób należy interpretować

ograniczenie wymagające istnienia związku pomiędzy przedstawionym

zagadnieniem prawnym a rozstrzygnięciem środka odwoławczego (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2007 r., III CZP 163/06, nie

publ.)

Skoro rozstrzygnięcie drugiego zagadnienia jest zbędne dla rozstrzygnięcia

środka odwoławczego, to w tej części należało odmówić podjęcia uchwały (art. 61

ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym, Dz.U. Nr 240, poz. 2052

ze zm.).