Supreme Court dismisses appeal for failure to attach personal financial affidavit required for fee waiver. The court rejects the argument that a prior affidavit suffices. The decision upholds the strict requirement for personal submission of financial data. The court emphasizes that a lawyer's statement cannot replace the client's direct affidavit. The ruling clarifies procedural rules for fee waivers in civil proceedings. The court finds the lower court's dismissal of the appeal correct and lawful. The decision reinforces the necessity of current, personal financial declarations. The court notes that outdated documents do not meet statutory requirements. The ruling establishes that formal compliance with affidavit rules is mandatory. The court concludes that the appeal lacks legal grounds for success.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the plaintiff's appeal against the appellate court's decision to reject the cassation complaint. The plaintiff's lawyer failed to attach a personal financial affidavit detailing family status, assets, income, and sources of support as required by law. The court held that a previous affidavit from over a year prior did not demonstrate the plaintiff's current inability to pay court fees. Consequently, the court ruled that the mandatory requirement for a personal declaration could not be satisfied by a lawyer's statement or an old document.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 102 ust. 2, 4 u.k.s.c.; Art. 3986 § 2 k.p.c.: A party seeking exemption from court costs must submit a personal affidavit containing specific financial data; a prior affidavit or a lawyer's statement regarding unchanged circumstances does not satisfy this statutory requirement.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZ 81/12
POSTANOWIENIE
Dnia 16 listopada 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)
SSN Anna Owczarek
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa J. D.
przeciwko Gminie Miasta K.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 16 listopada 2012 r.,
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego
z dnia 28 czerwca 2012 r.,
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 czerwca 2012 r. Sąd Apelacyjny
odrzucił skargę kasacyjną powódki od wyroku tego Sądu z dnia 24 lutego 2012 r.
Stwierdził, że w skardze kasacyjnej wniesionej przez zawodowego
pełnomocnika powódki z wyboru zawarty był wniosek o zwolnienie od kosztów
sądowych,
jednak
nie
załączono
do
niego
oświadczenia
obejmującego
szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania
powódki. W związku z tym Sąd Apelacyjny na podstawie art. 102 ust. 4 ustawy
z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst:
Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594, ze zm. - dalej: „u.k.s.c.”) zwrócił wniosek
o zwolnienie od kosztów zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2012 r. i wezwał
pełnomocnika powódki do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej w terminie
tygodnia pod rygorem odrzucenia skargi, przesyłając mu także odpis zarządzenia
z dnia 5 czerwca 2012 r.
W zakreślonym terminie pełnomocnik powódki nie uiścił opłaty od skargi
kasacyjnej ani nie złożył wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wraz
z wymaganym oświadczeniem o stanie majątkowym, złożył natomiast pismo
procesowe z dnia 13 czerwca 2012 r., w którym zakwestionował zasadność zwrotu
wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz stwierdził, że powódka nie jest
w stanie uiścić żądanej kwoty opłaty od skargi kasacyjnej, o czym świadczy jej
wniosek z dnia 10 maja 2011 r. o zwolnienie od opłat i załączone do niego
oświadczenie o stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach, a także postanowienie
Sądu Okręgowego z dnia 27 maja 2011 r. o zwolnieniu jej od kosztów sądowych
i ustanowieniu adwokata z urzędu oraz nieobciążenie kosztami postępowania
apelacyjnego w wyroku z dnia 24 lutego 2012 r.
Sąd Apelacyjny, odrzucając skargę kasacyjną na podstawie art. 3986 § 2
k.p.c., stwierdził, że oświadczenie majątkowe podpisane osobiście przez stronę
ma walor dowodowy, a oświadczenie takie złożone przez powódkę w Sądzie
Okręgowym datowane jest na 9 maja 2011 r., a więc nie wykazuje jej aktualnego
stanu majątkowego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik powódki zarzucił
naruszenie art. 102 ust. 2 i 4 u.k.s.c. oraz art. 3986 § 2 k.p.c. i wniósł także
o rozpoznanie na podstawie art. 380 k.p.c. zarządzenia z dnia 5 czerwca 2012 r.
o zwrocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, zarzucając mu naruszenie
art. 1301 § 11 k.p.c. Zarzucił, że we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych
złożonym w skardze kasacyjnej powódka zawarła uzasadnienie tego wniosku
informujące, że w aktach sprawy znajduje się pełne udokumentowanie jej wniosku
o zwolnienie od kosztów sądowych z dnia 10 maja 2011 r. oraz postanowienie
Sądu pierwszej instancji z dnia 27 maja 2011 r. uwzględniające ten wniosek
i ustanawiające
adwokata
z
urzędu,
którego
umocowanie
wygasło
po
uprawomocnieniu się wyroku Sądu drugiej instancji. W skardze kasacyjnej zawarto
również stwierdzenie, że sytuacja majątkowa i życiowa powódki nie uległa zmianie
i nadal nie stać jej na uiszczenie opłaty sądowej. Nie było zatem podstaw, w ocenie
skarżącego, do zwrotu wniosku o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej, gdyż
w tych okolicznościach zbędne było składanie nowego oświadczenia o stanie
majątkowym, rodzinnym i dochodach, które ma jedynie ułatwić sądowi sprawne
i kompetentne rozstrzygniecie wniosku o zwolnienie od kosztów, co było możliwe
w oparciu o znajdujące się w aktach dokumenty.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 102 ust. 1 i 2 u.k.s.c., zwolnienia od kosztów sądowych może
domagać się osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie
jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie
i rodziny. Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone
oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o
stanie rodzinnym, majątku,
dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów
sporządzone według ustalonego wzoru. Jeżeli oświadczenie takie nie zostało
złożone albo nie zawiera wszystkich wymaganych danych, stosuje się art. 130
k.p.c., jednakże, zgodnie z art. 102 ust. 4 u.k.s.c., trybu tego nie stosuje się, jeżeli
wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych bez wymaganego oświadczenia
złożyła
strona
reprezentowana
przez
adwokata
lub
radcę
prawnego.
Wówczas przewodniczący zwraca wniosek o zwolnienie od kosztów bez wzywania
o uzupełnienie tego braku formalnego wniosku.
Złożenie przez stronę określonego w powyższym przepisie oświadczenia jest
więc zarówno wymaganiem formalnym wniosku o zwolnienie od kosztów jak
i konieczną
przesłanką
jego
uwzględnienia.
Jest
też
wskazanym
przez
ustawodawcę środkiem dowodowym, za pomocą którego strona ma wykazać
zasadność wniosku o zwolnienie od kosztów. Zgodnie z art. 102 ust. 2, musi to być
oświadczenie złożone osobiście przez stronę ubiegającą się o zwolnienie od
kosztów, a nie przez jej pełnomocnika procesowego w jej imieniu. Złożenie
oświadczenia
„według
określonego
wzorca”
nie
oznacza
konieczności
sporządzenia pisma procesowego na urzędowym formularzu, dlatego do
oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie ma zastosowania art.
1301 k.p.c. Oświadczenie to powinno zawierać wszystkie dane wymagane według
art.
ust.
oraz
informacje
określone
w rozporządzeniu
Ministra
Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie określenia wzoru
oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby
fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu
cywilnym (Dz. U. Nr 27, poz. 200), jednak nie musi być złożone na urzędowym
druku oświadczenia, którego wzór stanowi załącznik do tego rozporządzenia
(porównaj między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia
2007 r. I PZ 30/06, OSNP 2008/5-6/73).
W rozpoznawanej sprawie obowiązkiem pełnomocnika powódki było zatem
załączenie do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, zawartego w skardze
kasacyjnej, oświadczenia złożonego osobiście przez powódkę o jej stanie
rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Oświadczenia tego nie
mogło zastąpić zawarte we wniosku pełnomocnika odwołanie się do dowodów
obrazujących stan rodzinny i majątkowy powódki wynikający ze złożonego
oświadczenia z dnia 10 maja 2011 r. i jego stwierdzenie, że stan ten nie uległ
zmianie. Oświadczenie to bowiem obrazowało sytuację sprzed ponad roku, a więc
nie było dowodem wykazującym, że również obecnie powódka nie jest w stanie
uiścić kosztów sądowych, zaś stwierdzenie pełnomocnika, że stan ten nie zmienił
się nie mogło być uznane za wystarczające i miarodajne w świetle przyjętego przez
ustawodawcę wymogu osobistego złożenia przez stronę określonego oświadczenia
(porównaj też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2006 r. V CZ
65/06, niepubl.).
Wobec niezałączenia przez zawodowego pełnomocnika powódki do wniosku
o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej wymaganego oświadczenia o stanie
rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania powódki, obowiązkiem
przewodniczącego, wynikającym z art. 102 ust. 4 u.k.s.c., było zwrócenie wniosku
bez wzywania o uzupełnienie tego braku formalnego. Zarządzenie z dnia 5 czerwca
2012 r. jest zatem prawidłowe.
Zarządzenie to, jako niezaskarżalne, stało się prawomocne z chwilą
wydania, a zatem prawidłowo przewodniczący, doręczając pełnomocnikowi
powódki jego odpis, wezwał go do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej
w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie
pełnomocnik nie złożył ponownego wniosku o zwolnienie od tej opłaty wraz
z oświadczeniem, o którym mowa w art. 102 ust. 2 u.k.s.c., co przerwałoby bieg
terminu do uiszczenia opłaty kasacyjnej, ani nie uiścił tej opłaty. Prawidłowo zatem
Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.
Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako
nieuzasadnione (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).