Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZ 63/11 Generato dall'IA

Supreme Court dismissed appeal on costs, ruling special circumstances for exemption were not met.

Numero d'incarto III CZ 63/11
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court rejected the appellant's appeal regarding the allocation of litigation costs in a civil dispute. The appellant argued that special circumstances under Article 102 of the Code of Civil Procedure warranted exemption from costs due to the merits of the claim and the defendant's partial fee waiver. The court held that these factors did not constitute special circumstances justifying a departure from the general rule of cost allocation.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 102 k.p.c.; Art. 98 k.p.c.: Special circumstances justifying exemption from costs must be proven by the losing party; general arguments regarding claim merits or opponent's fee status do not suffice.

Parole chiave

Generato dall'IA
litigation costs allocation special circumstances exemption Code of Civil Procedure fee waiver impact civil litigation expenses

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 98 k.p.c.
w związku z jego niezastosowaniem oraz art. 98 k.p.c. i art.
Art. 391 § 1 k.p.c.
z art. 391 § 1 k.p.c., a co do opłaty od skargi kasacyjnej – art.
Art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
391 § 1 k.p.c., a co do opłaty od skargi kasacyjnej – art. 113 ust.
Art. 102 k.p.c.
Jako podstawę zastosowania art. 102 k.p.c. wskazała także fakt
Art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c.
Zgodnie z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego
Art. 398 § 14 k.p.c.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 398 14 k.p.c.
Art. 3941 § 3 k.p.c.
Zgodnie z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c.
Art. 98 § 1 k.p.c.
podstawie art. 98 § 1 k.p.c. oraz art.
Art. 109 § 1 k.p.c.
oraz art. 109 § 1 k.p.c. w zw.
Art. 398 § 21 k.p.c.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 398 14 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZ 63/11

POSTANOWIENIE

Dnia 25 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa B. sp. z o.o. w B.

przeciwko E.Ł.-G.

o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 listopada 2011 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienie o kosztach zawarte

w wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 21 czerwca 2011 r.,

1)

2)

3)

odrzuca zażalenie na rozstrzygnięcia zawarte w pkt 1.b.,

1.c. i 3 wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 czerwca

2011 r.;

oddala zażalenie na rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2

wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 czerwca 2011 r.;

zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanej 1.200

(tysiąc dwieście) zł tytułem kosztów postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniami zawartymi w punktach 1.b, 1.c, 2. oraz 3. wyroku

z 11 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę

11.742,95 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, nakazał pobranie od powódki

na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w K. 5.700 zł tytułem części opłaty

sądowej od apelacji, od której pozwana była zwolniona oraz zasądził od powódki na

rzecz pozwanej kwotę 19.334,60 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

apelacyjnego i kasacyjnego. Jako podstawę tego rozstrzygnięcia wskazał art. 98

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., a co do opłaty od skargi kasacyjnej – art. 113 ust.

1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r.

Nr 90, poz. 594 ze zm.; dalej - u.k.s.c.).

W zażaleniu na postanowienia zawarte w pkt 1.b, 1.c, 2. oraz 3. wyroku

z 11 czerwca 2011 r. powódka zarzuciła, że zostało ono wydane z naruszeniem art.

102 k.p.c. w związku z jego niezastosowaniem oraz art. 98 k.p.c. i art. 13 ust. 1

u.k.s.c. w związku z ich niewłaściwym zastosowaniem. Stwierdziła, że w sprawie

zachodziły przesłanki odstąpienia od obciążania jej kosztami postępowania,

z uwagi

na

jej

przekonanie

o

zasadności

wytoczonego

powództwa,

zakwestionowane dopiero przez Sąd Najwyższy w wyroku z 17 grudnia 2010 r.

(III CSK 75/10, niepubl.). Wskazała ponadto, że żądanie uznania czynności prawnej

za bezskuteczną pozostaje w związku z roszczeniem przysługującym jej wobec

męża pozwanej, którego dochodzenie i egzekucja wiązały się z poniesieniem przez

nią kosztów. Jako podstawę zastosowania art. 102 k.p.c. wskazała także fakt

częściowego zwolnienia pozwanej od kosztów sądowych pomimo posiadania przez

nią majątku pozwalającego na ich poniesienie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych postanowień i odstąpienie od

obciążania jej kosztami postępowania.

Pozwana wniosła o odrzucenie zażalenia odnośnie do rozstrzygnięć

zawartych w punktach 1.b, 1.c, i 3. wyroku oraz o jego oddalenie w pozostałej

części i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego

przysługuje na postanowienia sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które

nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Pozwana trafnie

zauważa, że postanowienia zawarte w punktach 1.b oraz 1.c wyroku z 21 czerwca

2011 r. nie mieszczą się w granicach tego przepisu i zażalenie do Sądu

Najwyższego jest w stosunku do nich niedopuszczalne.

Po pierwsze, postanowieniem zawartym w punkcie 1.b wyroku Sąd

Apelacyjny, oddalając powództwo w części, w której uwzględnił je Sąd Okręgowy,

orzekł o kosztach postępowania będących przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu

pierwszej instancji. Postanowienie to nie podlega więc kontroli instancyjnej

na podstawie

art.

3941

§

pkt

k.p.c.,

co

znajduje

potwierdzenie

w konsekwentnym stanowisku Sądu Najwyższego (por. m.in. postanowienia:

z 16 czerwca 2010 r., I CZ 30/10, niepubl., z 3 grudnia 2010 r., I CZ 122/10,

niepubl. oraz z 6 maja 2011 r., II CZ 5/11, niepubl.).

Po drugie, postanowienia zawarte w punktach: 1.c oraz 3. dotyczą opłat

sądowych, odpowiednio: od apelacji i od skargi kasacyjnej. W myśl art. 2 ust. 1

u.k.s.c.

stanowią

w rozumieniu art.

zastosowania

art.

one

koszty

98 k.p.c.,

o

§1

sądowe,

nie

zaś

koszty

których rozstrzygnięcie

pkt

k.p.c.

Jak

postępowania

wyczerpuje

wskazał

Sąd

zakres

Najwyższy

w postanowieniu z 24 marca 2011 r., I CZ 109/10 (nie publ.), zażalenie na

postanowienie w przedmiocie nieuiszczonych kosztów sądowych, rozliczanych

na podstawie art. 113 u.k.s.c. (omyłkowo oznaczonym przez skarżącą jako art. 13

tej ustawy), jest niedopuszczalne.

W zakresie postanowienia zawartego w punkcie 2. wyroku z 21 czerwca

2011 r. należy natomiast zaznaczyć, że skorzystanie ze szczególnego rozwiązania

przewidzianego przez art. 102 k.p.c. podlega dyskrecjonalnej ocenie sądu

rozpoznającego sprawę i może zostać zakwestionowane w ramach kontroli

instancyjnej jedynie w razie oczywistego naruszenia reguł stosowania tego przepisu

(tak Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniach: z 25 marca 2011 r., IV CZ 136/10,

nie publ. oraz z 15 czerwca 2011 r., V CZ 23/11, nie publ.). W okolicznościach

sprawy nie można stwierdzić, by niezastosowanie przez Sąd drugiej instancji art.

102 k.p.c. nastąpiło z rażącym naruszeniem tych reguł.

W szczególności dotyczy to twierdzenia skarżącej, że w chwili wnoszenia

powództwa była ona przekonana o przysługiwaniu jej dochodzonego roszczenia,

co miało znajdować uzasadnienie m.in. w treści wyroku Sądu Najwyższego z 28

kwietnia 2004 r. (III CK 469/02, OSNC 2005, nr 5, poz. 85, BSN 2004, nr 10,

poz. 12). Przekonanie to zostało podważone dopiero wskutek wydania przez Sąd

Najwyższy wyroku z 17 grudnia 2010 r. (III CSK 75/10, nie publ.). Skarżąca nie

dostrzega jednak, że powołane orzeczenia Sądu Najwyższego dotyczą całkowicie

odmiennych kwestii: o ile w pierwszym z nich wyrażony został ogólny pogląd

o dopuszczalności stosowania art. 527 k.c. do umowy o podział majątku wspólnego

po ustaniu ustawowej wspólności małżeńskiej, to drugie dotyczyło konkretnych

warunków zastosowania tej regulacji w okolicznościach sprawy – zwłaszcza

konieczności stwierdzenia, że wskutek zawarcia umowy doszło do pokrzywdzenia

wierzyciela. Wbrew twierdzeniom skarżącej, Sąd Najwyższy w drugim orzeczeniu

jedynie doprecyzował swoje stanowisko w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.

Trudno uznać tym samym, by na podstawie pierwszej, ogólnej wypowiedzi

Sądu Najwyższego, skarżąca mogła wyrobić sobie uzasadnione przekonanie

o dopuszczalności wystąpienia z roszczeniem z art. 527 k.c., które okazało się

nietrafne dopiero w świetle kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego. W zakresie tym

nie zachodzą więc szczególne okoliczności, w rozumieniu art. 102 k.p.c.

uzasadniające odstąpienie od obciążania strony przegrywającej sprawę kosztami

postępowania.

Z perspektywy możliwości zastosowania w sprawie art. 102 k.p.c. bez

znaczenia

pozostają

Z samego faktu

pieniężnego

także

inne

przysługiwania

oraz poniesienia

jej

okoliczności

wskazane

względem

męża

kosztów związanych

przez

skarżącą.

pozwanej

roszczenia

z jego

dochodzeniem

i egzekucją nie można wyciągnąć wniosku, by zasądzenie od niej kosztów

postępowania w przegranej sprawie o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

naruszało względy słuszności. Argumentacja ta prowadziłaby do wniosku

o konieczności stosowania art. 102 k.p.c. w każdym przypadku oddalenia

powództwa opartego na art. 527 k.c. Konkluzja taka byłaby jednak niemożliwa

do zaakceptowania z perspektywy ogólnych reguł zwrotu kosztów postępowania

cywilnego. Zmierzają one do równomiernego rozłożenia ryzyka finansowego

związanego z udziałem w postępowaniu, przewidując w art. 98 k.p.c. obciążenie

kosztami strony, której twierdzenia okazały się bezzasadne. Jedynie w wyjątkowych

wypadkach, do których zalicza się także art. 102 k.p.c., ustawodawca zezwala

sądowi na odmienne rozłożenie kosztów postępowania pomiędzy stronami

ze względu na szczególne okoliczności sprawy. W konsekwencji, regulacje te nie

powinny być interpretowane rozszerzająco i odnoszone z góry do pewnej ogólnie

określonej kategorii roszczeń. Wniosek taki prowadziłby do sytuacji, w której

finansowe ryzyko prowadzenia sporu z góry spoczywałoby wyłącznie na stronie

pozwanej, ponoszącej koszty postępowania niezależnie od wyniku sprawy

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 października 2011 r., IV CZ 72/11,

nie publ.).

Nie można także podzielić twierdzenia skarżącej, by za koniecznością

zastosowania art. 102 k.p.c. przemawiał fakt – jej zdaniem – bezzasadnego

częściowego zwolnienia pozwanej od kosztów postępowania. W uzasadnieniu

zażalenia

nie

wykazano,

by kwestia

ta,

prawomocnie

rozstrzygnięta

na

wcześniejszym etapie postępowania, przekładała się na konieczność odstąpienia

od obciążania skarżącej kosztami postępowania.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 398 14 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c. orzeczono jak w postanowieniu, o kosztach postępowania rozstrzygając na

podstawie art. 98 § 1 k.p.c. oraz art. 109 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw.

z art. 39821 k.p.c. w zw. z § 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.

1349 ze zm.).

jw