Supreme Court allows appeal against inheritance acquisition decision under Art. 679 CPC via retrial procedure.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the Regional Court's dismissal of an appeal regarding a change to an inheritance acquisition decision. The applicant argued that the specific procedural rules for changing inheritance decisions under Article 679 of the Civil Procedure Code did not preclude a retrial appeal under Article 403. The court ruled that Article 679 only excludes retrial for the original inheritance decision itself, not for subsequent decisions modifying it, thereby permitting the appeal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 679 § 1 k.p.c.; Art. 403 § 2 k.p.c. The provision governing changes to inheritance acquisition decisions does not exclude the admissibility of a retrial appeal against such a change, as it only restricts retrial regarding the original inheritance decision.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZ 6/11
POSTANOWIENIE
Dnia 17 lutego 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Antoni Górski (przewodniczący)
SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
w sprawie skargi Anny M. o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn.
akt II Ca 1442/05
w sprawie z wniosku Anny M.
przy uczestnictwie Andrzeja S., Barbary S., Alicji R., Aleksandry M., Wandy R.,
Jadwigi W.-C., Adama P. oraz Diny H., Cherry H., Mary H. i Ilony H. działających
przez kuratora Leszka P.
o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 17 lutego 2011 r.,
zażalenia wnioskodawczyni
na postanowienie Sądu Okręgowego
z dnia 9 sierpnia 2010 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2010 r., po rozpoznaniu
skargi Anny M. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym
postanowieniem tego Sądu z dnia 16 grudnia 2005 r. w sprawie z wniosku Anny M.
przy uczestnictwie Andrzeja S., Barbary S., Alicji R., Aleksandry M.,Wandy R.,
Jadwigi W.-C., Adama P. oraz Diny H., Cherry H., Mary H., Ilony H. działających
przez kuratora Leszka P., odrzucił skargę. Podkreślił, że Sąd Rejonowy
postanowieniem z dnia 29 stycznia 1980 r. stwierdził, że spadek po Marii K. zmarłej
dnia 11 października 1977 r. nabyły na podstawie testamentu z dnia 17 września
1974 r. Krystyna S. i Stanisława P. Wnioskodawczyni wniosła o zmianę tego
postanowienia, a jej wniosek został oddalony postanowieniem z dnia 23 maja 2005
r.
Apelacja
wnioskodawczyni
od
tego
postanowienia
została
oddalona
postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 16 grudnia 2005 r. Od tego orzeczenia
wnioskodawczyni złożyła skargę kasacyjną, a Sąd Najwyższy postanowieniem z
dnia 12 lipca 2006 r., III CSK 178/06 odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Sąd
Okręgowy uznał, odwołując się do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia
7 marca 1968 r., II CR 102/68 (OSNCP 1968, nr 10, poz. 176), że zgodnie z art.
679 § 1 k.p.c. dowód, iż osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie
jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny, niż stwierdzony, może być
przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia
nabycia
spadku.
postępowania
Natomiast
niedopuszczalna
jest
skarga
zakończonego
prawomocnym
postanowieniem
o
wznowienie
oddalającym
wniosek o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku oparta na
podstawie art. 403 § 2 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca
2002 r., IV CO 7/02, OSNC 2003, nr 10, poz. 139), gdyż tryb określony w art. 679
k.p.c. zastępuje skargę o wznowienie postępowania (postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 26 czerwca 2002 r., III CZ 64/02, niepubl.). Wprawdzie Sąd
Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 listopada 2002 r., V CKN 1258/00 (Wokanda
2003, nr 9, poz. 8) wskazał, że zmiana lub uchylenie kilku prawomocnych
postanowień, stwierdzających nabycie spadku po tym samym spadkodawcy, może
nastąpić w drodze wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 3 w związku
z art. 13 § 2 k.p.c., lecz w niniejszej sprawie nie zachodzi taka sytuacja, zatem
należało skargę wnioskodawczyni o wznowienie postępowania odrzucić jako
niedopuszczalną na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.
Skarżąca w zażaleniu na postanowienie Sądu Okręgowego wniosła o jego
uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej
instancji, zarzucając naruszenie art. 410 § 1 i art. 679 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Artykuł 679 § 1 k.p.c. stanowi, że dowód, iż osoba, która uzyskała
stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest
inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie
lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku. Sąd Najwyższy wyjaśnił w postanowieniu
z dnia 14 października 2009 r., V CSK 118/09 (BSN 2010, nr 1, poz. 14),
że postępowanie o zmianę prawomocnego postanowienia spadkowego jest
najbardziej zbliżone do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania
(por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1993 r., III CZP 40/94, OSNC
1994, nr 11, poz. 210). Potwierdza to, także „wznowieniowy” charakter podstawy
wniosku o zmianę postanowienia spadkowego, polegający na wykryciu takich
okoliczności, które wskazują, że osoba wymieniona w postanowieniu o stwierdzeniu
nabycia spadku albo nie jest spadkobiercą, albo inny jest jej udział w spadku.
Ta podstawa wniosku odnosi się do każdego zgłaszającego zmianę postanowienia
spadkowego, niezależnie od tego, czy osoba ta uczestniczyła w postępowaniu
o stwierdzenie nabycia spadku. Co również charakterystyczne dla postępowania
wznowieniowego (por. art. art. 403 § 2 k.p.c.), uczestnik dotychczasowego
postępowania o stwierdzenie nabycia spadku może powołać się na tylko na takie
okoliczności i dowody, których nie mógł wcześniej przedstawić. Podobnie jak
w wypadku
wznowienia
postępowania,
wniosek
o
zmianę
prawomocnego
postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku musi być złożony w terminie
ustawowym.
Wymienione
ograniczenia
o
charakterze
prekluzyjnym
nie
mają
zastosowania w wypadku, gdy zmiany postanowienia domaga się zainteresowany,
który nie był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.
Konsekwencją uwzględnienia wniosku na podstawie art. 679 k.p.c., tak, jak
konsekwencją uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania, jest uzyskanie
nowego orzeczenia, zgodnego z rzeczywistym stanem prawnym. Na tej podstawie
uzasadnione jest przyjęcie, że art. 679 k.p.c. w zakresie objętym jego dyspozycją
zastępuje
instytucję
wznowienia
postępowania
(por.
postanowienia
Sądu
Najwyższego z dnia 14 września 2004 r., III CK 458/03, niepubl. oraz z dnia
26 czerwca 2002 r., III CZ 64/02, niepubl.). Wniosek ten potwierdza art. 524 § 1
k.p.c., według którego wznowienie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku
nie jest dopuszczalne, jeżeli postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku
kończące
postępowanie
w
sprawie
może
być
zmienione
lub
uchylone.
Taką możliwość przewiduje art. 523 k.p.c. co do postanowień oddalających
wniosek, a w odniesieniu do postanowień co do istoty w sprawach z zakresu prawa
spadkowego kwestie te reguluje art. 679 k.p.c.
Trzeba w związku podkreślić, że art. 679 k.p.c. wyklucza postępowanie
wznowieniowe tylko w takim zakresie, w jakim na jego podstawie dopuszczalna jest
zmiana prawomocnego postanowienia spadkowego. Dlatego w postanowieniu
z dnia 26 listopada 2003 r., III CK 144/02 (niepubl.) Sąd Najwyższy potwierdził
możliwość wznowienia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku ze skargi
uczestnika
tego
postępowania
na
podstawie
nieważności
postępowania,
a w postanowieniu z dnia 7 listopada 2002 r., V CKN 1258/00 (Wokanda 2003, nr 9,
s. 8) uznał za właściwe wznowienie postępowania na podstawie art. 403 § 3
(obecnie art. 403 § 2 k.p.c.) w związku z wydaniem kilku prawomocnych
postanowień stwierdzających nabycie spadku po tym samym spadkodawcy.
W okolicznościach niniejszej sprawy skarga o wznowienie postępowania nie
dotyczy prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, ale
postanowienia wydanego na podstawie art. 679 k.p.c. Nie można zatem twierdzić,
że właśnie art. 679 k.p.c. wyłącza w takiej sytuacji dopuszczalność wniesienia
skargi o wznowienie postępowania. Należy wszakże podkreślić, że odmienne
stanowisko w tym zakresie Sąd Najwyższy w powołanym wyżej postanowieniu
z dnia 11 lipca 2002 r., IV CO 7/02.
Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 398 15 § 1
w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).