Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZ 50/09 Generato dall'IA

Civil costs waiver in main proceedings does not extend to subsequent retrial proceedings.

Numero d'incarto III CZ 50/09
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the defendant's appeal against a lower court's ruling that rejected her retrial request. The defendant argued that a prior waiver of court costs should cover the retrial proceedings, citing relevant civil procedure and constitutional articles. The court held that a costs waiver granted in the initial proceedings does not automatically extend to a retrial, as this would violate the principle of considering the party's current financial situation.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 100 ust. 2 w związku z art. 100 ust. 1 u.k.s.c.; zwolnienie od kosztów sądowych przyznane w postępowaniu rozpoznawczym nie rozciąga się na postępowanie ze skargi o wznowienie tego postępowania.

Parole chiave

Generato dall'IA
civil costs waiver retrial proceedings financial situation court costs supreme court civil procedure code access to court

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 100 ust. 2 w związku z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Pozwana zarzuciła w zażaleniu naruszenie art. 100 ust.
art. 1302 § 3 k.p.c.
– dalej "u.k.s.c."), art. 1302 § 3 k.p.c. oraz art.
art. 45 Konstytucji
(Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm. – dalej "u.k.s.c."), art. 1302 § 3 k.p.c. oraz art. 45
art. 6 europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Konstytucji w związku z art. 6 europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i
art. 394 § 3 k.p.c.
podstawie art. 3941 § 3 w związku z art.
art. 398 § 14 k.p.c.
3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c.
art. 1302 § 3 k.p.c
– dalej "u.k.s.c."), art. 1302 § 3 k.p.c.
art. 91 pkt 1 k.p.c
wymienienie skargi o wznowienie postępowania w art. 91 pkt 1 k.p.c., gdyż w
art. 117 § 1 k.p.c
Konstytucją art. 117 § 1 k.p.c., ustanowienie dla strony pełnomocnika było
art. 91 k.p.c
reprezentowania w granicach określonych w art. 91 k.p.c., bez względu na to, czy

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07
postanowienie z dnia 24 sierpnia 2007 r., I CZ 98/07
postanowienie z dnia 14 marca 2007 r., I CZ 5/07
III CZP 142/07
Supreme Court rules that civil expense waivers do not cover cassation proceedings and full power of attorney does not automatically include cassation actions.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Postanowienie z dnia 26 listopada 2009 r., III CZ 50/09

Zwolnienie od kosztów sądowych przyznane stronie w postępowaniu

rozpoznawczym nie obejmuje postępowania ze skargi o wznowienie tego

postępowania.

Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący)

Sędzia SN Kazimierz Zawada

Sędzia SN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Tatiany C. o wznowienie postępowania w

sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z

dnia 2 grudnia 2004 r. oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28

września 2005 r. z powództwa Grażyny J. przeciwko Tatianie C. o zapłatę, po

rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 listopada 2009 r.

zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 2

czerwca 2009 r.

oddalił zażalenie i zasądził od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w

Krakowie na rzecz adw. Marty R. kwotę 1800 zł wraz z należnym podatkiem VAT

tytułem kosztów zastępstwa prawnego udzielonego skarżącej z urzędu w

postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 2 czerwca 2009 r. odrzucił

zażalenie pozwanej na postanowienie z dnia 5 marca 2009 r., którym odrzucono jej

skargę o wznowienie postępowania. Uznał, że zażalenie to nie zostało należycie

opłacone, gdyż zwolnienie od kosztów sądowych przyznane pozwanej w sprawie,

której dotyczyła skarga o wznowienie postępowania, nie rozciąga się na

postępowanie zainicjowane wniesieniem tej skargi.

Pozwana zarzuciła w zażaleniu naruszenie art. 100 ust. 2 w związku z art. 100

ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm. – dalej "u.k.s.c."), art. 1302 § 3 k.p.c. oraz art. 45

Konstytucji w związku z art. 6 europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284)

i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Apelacyjny, uzasadniając pogląd, że zwolnienie od kosztów sądowych

przyznane w toku postępowania w sprawie, nie obejmuje postępowania ze skargi o

wznowienie postępowania ograniczył się do stwierdzenia, iż takie stanowisko zajął

Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2008 r., III

CZP 142/07 (OSNC 2008, nr 11, poz. 122). To stwierdzenie zasadnie

zakwestionowano w zażaleniu, gdyż uchwała ta nie odnosiła się do kosztów

postępowania w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania, natomiast zawarte

w jej uzasadnieniu uwagi dotyczące postępowania ze skargi o wznowienie

postępowania nie zawierają stwierdzenia, które Sąd Apelacyjny przypisał Sądowi

Najwyższemu. (...) Uzasadnienie tej uchwały nie przemawia zatem wprost za

stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Apelacyjny, było ono natomiast prezentowane

w innych orzeczeniach Sądu Najwyższego (por. postanowienia z dnia 24 sierpnia

2007 r., I CZ 98/07, nie publ. i z dnia 14 marca 2007 r., I CZ 5/07, nie publ.).

Dla oceny, czy zwolnienie od kosztów sądowych udzielone przed wydaniem

prawomocnego orzeczenia zaskarżonego skargą o wznowienie postępowania

obejmuje także postępowanie wywołane jej wniesieniem, istotne znaczenie ma

natomiast wyrażony w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 5

czerwca 2008 r., III CZP 142/07, pogląd, że zwolnienie od kosztów sądowych

przyznawane jest na potrzeby konkretnej sprawy i ma charakter tymczasowy. Sąd

Najwyższy uznał, że zostaje w związku z tym „pochłonięte” przez uprawomocnienie

się orzeczenia rozstrzygającego istotę sprawy. Ta argumentacja odnosi się

niewątpliwie także do skargi o wznowienie postępowania, która podobnie jak skarga

kasacyjna, przysługuje również od orzeczeń prawomocnych.

Dla rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia istotne jest jednak

rozważenie, czy postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania

(postępowanie wznowieniowe) stanowi kontynuację dotychczasowego

postępowania, czy też wniesienie skargi o wznowienie postępowania wszczyna

nową, odrębną sprawę. Ze względu na charakter skargi o wznowienie

postępowania bardziej przekonywające jest stanowisko, że jej wniesienie wszczyna

nową sprawę. Taką ocenę wyrażano też w judykaturze (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2006 r., III CZ 13/06, OSNC 2006, nr 10, poz. 176).

W uzasadnieniu tego postanowienia podkreślono, że wniesienie skargi o

wznowienie postępowania wszczyna nową sprawę i z tego względu konieczne było

wymienienie skargi o wznowienie postępowania w art. 91 pkt 1 k.p.c., gdyż w

przeciwnym razie mogłoby budzić wątpliwość, czy jej wniesienie należy do

czynności „łączących się ze sprawą”, której skarga dotyczy. (...)

Nie ulega wątpliwości, że skarga o wznowienie postępowania może być

wniesiona przez pełnomocnika ustanowionego w sprawie, której skarga dotyczy.

Wynika to wprost z art. 91 pkt 1 k.p.c., nie oznacza to jednak, że strona

zastępowana przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd w postępowaniu

wznowieniowym korzystała automatycznie także ze zwolnienia od kosztów

sądowych, skoro przed stwierdzeniem przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z

dnia 16 czerwca 2008 r., P 37/07 (Dz.U. Nr 110, poz. 706) niezgodności z

Konstytucją art. 117 § 1 k.p.c., ustanowienie dla strony pełnomocnika było

uzależnione od uzyskania przez nią zwolnienia od kosztów sądowych. Do tego

argumentu odwoływała się skarżąca, podnosząc, że sąd ustanowił dla niej

pełnomocnika w postępowaniu wznowieniowym, lecz nie udzielił jej zwolnienia od

kosztów sądowych.

Stanowisko skarżącej jest w tym zakresie nieuzasadnione z dwóch powodów.

Po pierwsze, niezgodne z przepisami ustanowienie przez sąd pełnomocnika –

podyktowane błędną oceną co do przysługiwania stronie zwolnienia od kosztów

sądowych – nie mogło wywołać skutku równoznacznego z przyznaniem zwolnienia

od kosztów sądowych ze względu na treść art. 117 § 1 k.p.c. Po drugie, treść tego

przepisu wskazuje, że wymaganie uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych

dotyczyło jedynie etapu ustanowienia pełnomocnika. Jeżeli strona spełniła ten

warunek, to ustanowiony pełnomocnik uzyskiwał umocowanie do jej

reprezentowania w granicach określonych w art. 91 k.p.c., bez względu na to, czy

strona korzystała w późniejszym okresie ze zwolnienia od kosztów sądowych.

Wskazuje to, że art. 91 k.p.c. jest przepisem szczególnym, określającym wyłącznie

zakres pełnomocnictwa i nie rodzi on jakichkolwiek skutków dla uregulowanych

odrębnie kwestii związanych z uzyskaniem zwolnienia od kosztów sądowych.

Ponadto rozwiązanie to jest podyktowane innymi względami niż podstawy do

uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych i dotyczy każdego rodzaju

pełnomocnictwa procesowego, a przy ustanowieniu pełnomocnika z wyboru kwestia

zwolnienia od kosztów sądowych nie odgrywa znaczenia. Treść tego przepisu nie

rozstrzyga zatem tego, że w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania

strona zastępowana przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd może korzystać

z udzielonego jej wcześniej zwolnienia od kosztów sądowych.

Dla stanowiska, że zwolnienie od kosztów sądowych przyznane w sprawie,

której dotyczy skarga o wznowienie postępowania, nie obejmuje postępowania

wznowieniowego dodatkowego argumentu dostarcza uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07, dotyczące postępowań

wywołanych wniesieniem nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Sąd Najwyższy

stwierdził, że w kodeksie postępowania cywilnego i ustawie o kosztach sądowych

nie ma regulacji, z których można wywieść skuteczność sądowego zwolnienia od

kosztów także w postępowaniach wywołanych ich wniesieniem. Wprawdzie do

nadzwyczajnych środków zaskarżenia zaliczył jedynie skargę kasacyjną i skargę o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, a skargę o

wznowienie postępowania uznał za szczególny środek prawny, to wymaga

pokreślenia, że wypowiedź na temat charakteru skargi o wznowienie postępowania

i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie

mieściła się w zasadniczym przedmiocie jego rozważań, w odniesieniu do skargi o

wznowienie postępowania ograniczała się w praktyce do kwestii związanych z

wykładnią art. 91 pkt 1 k.p.c. (...)

Charakter skargi o wznowienie postępowania budzi poważne wątpliwości i jest

przedmiotem zróżnicowanych ocen. Oprócz oceny przedstawionej w uzasadnieniu

wymienionej uchwały prezentowane jest także stanowisko, że skarga o wznowienie

postępowania należy do nadzwyczajnych środków zaskarżenia. (...) Skoro przy

ocenie charakteru skargi zachodzą trudności w jej jednoznacznym zakwalifikowaniu

z tego powodu, że łączy ona cechy środka zaskarżenia i pozwu, celowe jest

rozważenie, czy charakter tego środka sytuuje go bliżej nadzwyczajnych środków

zaskarżenia, czy też środków prawnych innego rodzaju. W rozstrzyganej sprawie

jest to istotne tym bardziej, że istota sporu dotyczy kwestii kosztów sądowych, a w

art. 18 u.k.s.c. skarga o wznowienie postępowania nie została zakwalifikowana jako

szczególny środek prawny podlegający opłacie sądowej; została wymieniona w art.

18 ust. 2, a zatem poza regulacją dotyczącą pism wszczynających postępowanie

(art. 18 ust. 1), obok m.in. apelacji, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Ustawowa konstrukcja skargi o wznowienie postępowania zawiera

niewątpliwie wiele rozwiązań charakterystycznych dla nadzwyczajnego środka

zaskarżenia. Po pierwsze, skarga ta dotyczy orzeczeń prawomocnych, co w

odniesieniu do skargi kasacyjnej stanowi podstawowe kryterium uznania jej za

nadzwyczajny środek zaskarżenia. Po drugie, sąd po wniesieniu skargi ocenia

dopuszczalność wznowienia, a także dopuszczalność skargi, co również upodabnia

skargę o wznowienie postępowania do skargi kasacyjnej. Jeżeli skarga o

wznowienie postępowania nie podlega odrzuceniu, co dotyczy także środków

zaskarżenia, jej wniesienie wywołuje ten skutek, że sąd rozpoznaje sprawę na

nowo, jednakże w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia, a zatem

podobnie jak środek zaskarżenia. Także sposób orzekania przez sąd po

rozpoznaniu skargi o wznowienie postępowania jest typowy dla środków

zaskarżenia (zob. art. 412 § 2 k.p.c.). Oceniając charakter skargi o wznowienie

postępowania nie można też pominąć kryterium formalnego, związanego z

ulokowaniem przepisów poświęconych tej skardze w dziale VI tytułu VI kodeksu

postępowania cywilnego, pomiędzy przepisami dotyczącymi skargi kasacyjnej i

skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Nie kwestionując zatem szczególnego charakteru skargi o wznowienie

postępowania, wynikającego głównie z odesłania zawartego w art. 406 k.p.c.,

należy przyjąć, że jest ona środkiem prawnym zbliżonym do nadzwyczajnych

środków zaskarżenia i z tego względu uzasadnione jest takie jej kwalifikowanie.

Przyjęciu stanowiska, że zwolnienie od kosztów sądowych udzielonych w

sprawie obejmuje postępowanie zainicjowane wniesieniem skargi o wznowienie

postępowania przeczy także zasada, że udzielenie zwolnienia od kosztów

sądowych powinno uwzględniać aktualną sytuację majątkową strony. W myśl tej

zasady, sąd prowadzący postępowanie w sprawie powinien cofnąć przyznane

zwolnienie od kosztów sądowych, jeżeli w toku postępowania odpadły ku temu

podstawy. Przyjęcie, że zwolnienie od kosztów udzielonych w postępowaniu

rozpoznawczym rozciąga się na postępowanie wznowieniowe podważałoby regułę

uwzględniania aktualnej sytuacji majątkowej strony wnoszącej skargę o wznowienie

postępowania. W przypadku tego środka jest to szczególnie istotne przy

uwzględnieniu, że może on być wniesiony, inaczej niż środki odwoławcze i skarga

kasacyjna, nawet po okresie kilku lat od zakończenia postępowania

rozpoznawczego (por. art. 408 k.p.c.).

Stwierdzenie, że zwolnienie od kosztów sądowych przyznane w postępowaniu

rozpoznawczym nie rozciąga się na postępowanie ze skargi o wznowienie

postępowania, wbrew stanowisku skarżącej, nie prowadzi do pozbawienia strony

zwolnionej od kosztów prawa dostępu do sądu w postępowaniu wznowieniowym.

Strona, która ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną powinna

korzystać ze zwolnienia od kosztów sądowych, może uzyskać takie zwolnienie w

postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi o wznowienie postępowania.

Z tych przyczyn zażalenie jest pozbawione podstaw i podlegało oddaleniu na

podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c.