Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CZ 5/12 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses cassation appeal against appellate court's interpretation of a final judgment regarding contractual interest rates.

Numero d'incarto III CZ 5/12
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the defendant's cassation appeal against an appellate court decision clarifying the annual rate of contractual interest in a final judgment. The defendant argued that the appellate court's interpretation altered the essence of the case, but the court found the clarification merely resolved an ambiguity necessary for enforcement without changing the substantive rights. Consequently, the appeal was rejected as inadmissible under the Civil Procedure Code because the interpretation did not constitute a new judgment on the merits.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 398 § 1 k.p.c.; Art. 352 k.p.c.; Interpretation of a final judgment by an appellate court to clarify ambiguous terms regarding interest rates does not alter the essence of the case and is not subject to cassation appeal.

Parole chiave

Generato dall'IA
interpretation of final judgment cassation appeal admissibility contractual interest rates ambiguity in enforcement appellate court clarification

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 398 § 1 k.p.c.
odrzucił tę skargę jako niedopuszczalną w świetle art. 398 1 § 1 k.p.c.
art. 352 k.p.c.
z naruszeniem wymagania art. 352 k.p.c. nakazującego dokonanie wykładni przez
art. 321 § 1 k.p.c.
naruszył art. 321 § 1 k.p.c.,
art. 398 § 14 k.p.c.
odrzucił tę skargę jako niedopuszczalną w świetle art. 398 1 § 1 k.p.c.
art. 394 § 3 k.p.c.
z art. 3941 § 3 k.p.c.), a o kosztach postępowania zażaleniowego rozstrzygnięto
art. 98 k.p.c.
stosownie do art. 98 w związku z art.
art. 108 § 1 k.p.c.
98 w związku z art. 108 § 1, art.
art. 398 § 21 k.p.c.
odrzucił tę skargę jako niedopuszczalną w świetle art. 398 1 § 1 k.p.c.
art. 359 § 21 k.c
zawartego w art. 359 § 21 k.c.
art. 3981 § 1 k.p.c
postępowanie w sprawie, a art. 3981 § 1 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2000 r., V CKN 1589/00
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2003 r., I CZ 17/03
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2003 r., I CZ 17/03).
IV CSK 188/10
Supreme Court dismisses appeal because lower court ruled on facts beyond plaintiff's specific request.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CZ 5/12

POSTANOWIENIE

Dnia 16 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Budowlanego B. S.A.

w K.

przeciwko Jolancie J.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 16 lutego 2012 r.,

zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 października 2011 r.,

oddala zażalenie i zasądza od pozwanej na rzecz strony

powodowej kwotę 1800 (tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu

kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Strona powodowa wniosła o zasądzenie od Jolanty J. kwoty 1 340 000 zł z

umownymi odsetkami w wysokości 5% liczonymi co do kwoty 1 000 000 zł od

12 stycznia do dnia zapłaty, a co do kwoty 340 000 zł od 12 lutego 2007 r.

do dnia zapłaty.

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy orzekł zgodnie

z żądaniem pozwu, tj. zasądził od pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę

1 340 000 zł wraz z umownymi odsetkami w wysokości 5%:

- od kwoty 1 000 000 zł od 12 stycznia 2007 r. - do dnia zapłaty,

- od kwoty 340 000 zł od 12 lutego 2007 r. - do dnia zapłaty.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 23 marca 2011 r. oddalił apelację

pozwanej, zaskarżającą wyrok Sądu Okręgowego w całości.

W

toku postępowania egzekucyjnego komornik powziął wątpliwość,

czy zasądzone odsetki umowne należą się w stosunku rocznym, czy też w innej

skali czasu. W związku z tym wierzyciel wystąpił do Sądu Apelacyjnego

o wyjaśnienie tych wątpliwości. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2011 r.

Sąd Apelacyjny dokonał wykładni wyroku Sądu Okręgowego z dnia 21 kwietnia

2010 r. przez wyjaśnienie, że zasądzone w tym wyroku odsetki umowne

w wysokości 5% należą się wierzycielowi w stosunku rocznym. W uzasadnieniu

postanowienia wskazał w szczególności, że podczas rozpoznawania apelacji

pozwanej dostrzegał problem podniesiony we wniosku o wykładnię wyroku, mimo

iż w apelacji nie został on podjęty, i przyjmował, że zasądzone odsetki należą się

w stosunku rocznym. Podkreślił, że gdyby się należały w stosunku miesięcznym,

wynosiłyby 60% w skali roku, co byłoby jednoznaczne z naruszeniem zakazu

zawartego w art. 359 § 21 k.c. z wszelkimi tego konsekwencjami.

Pozwana zaskarżyła postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 7 lipca

2011 r. skargą kasacyjną. Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 12 października

2011 r. odrzucił tę skargę jako niedopuszczalną w świetle art. 398 1 § 1 k.p.c.

Zaskarżone przez pozwaną orzeczenie nie jest wyrokiem, ani postanowieniem

w przedmiocie odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania kończącym

postępowanie w sprawie, a art. 3981 § 1 k.p.c. dopuszcza skargę kasacyjną tylko

od takich orzeczeń.

W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 12 października

2011 r. pozwana podniosła, że postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 7 lipca

2011 r. w przedmiocie wykładni w istocie zmieniło prawomocne orzeczenie Sądu

Okręgowego „co do istoty sprawy i co do treści zasądzonego roszczenia”.

W związku z tym w sprawie wystąpił problem tożsamy z rozstrzygniętym w wyroku

Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2010 r., IV CSK 188/10 (OSNC 2011, nr 7-8,

poz. 86). Według tego wyroku, rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji nazwane

„sprostowaniem”, które zmienia orzeczenie sądu pierwszej instancji co do istoty

sprawy, podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną, o dopuszczalności bowiem skargi

kasacyjnej decyduje treść rozstrzygnięcia, a nie jego nazwa. Z tych samych zatem

względów zaskarżeniu skargą kasacyjną powinno – zdaniem pozwanej - podlegać

nazwane „wykładnią” rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji zmieniające orzeczenie

sądu pierwszej instancji co do istoty sprawy. Według pozwanej, merytoryczna

zmiana wyroku Sądu Okręgowego z dnia 21 kwietnia 2010 r. dokonana

postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 7 lipca 2011 r. przejawia się w tym,

że przed tym postanowieniem za cały okres od dnia 12 stycznia 2007 r. i odpowiednio - od dnia 12 lutego 2007 r. do dnia zapłaty należały się „jedne łączne

odsetki w wysokości 5% kwoty roszczenia”, zaś wskutek tego postanowienia należą

się odsetki „w wysokości 5% kwoty roszczenia w stosunku rocznym, a nie za cały

okres”. Sąd Apelacyjny zmieniając w ten sposób wyrok Sądu Okręgowego orzekł

też, zdaniem pozwanej, ponad żądanie pozwu, tj. naruszył art. 321 § 1 k.p.c.,

strona powodowa dochodziła bowiem umownych odsetek jedynie w wysokości

5% dochodzonej sumy od wskazanych dat, tj. bez odniesienia ich do skali roku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według art. 352 k.c., sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem

wątpliwości co do jego treści.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 7 lipca 2011 r., mimo mogących

się prima facie nasuwać na jego tle odmiennych wniosków, nie zapadło

z naruszeniem wymagania art. 352 k.p.c. nakazującego dokonanie wykładni przez

sąd, który wydał wyrok. Jak wiadomo, Sąd Apelacyjny w postanowieniu tym

zaznaczył, że dokonał wykładni wyroku Sądu Okręgowego z dnia 21 kwietnia

2010 r., jednakże ze względu na to, że Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji

pozwanej wyrokiem z dnia 23 marca 2011 r. oddalił jej apelację, przedmiotem

wykładni Sądu Apelacyjnego był w istocie wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia

23 marca 2011 r. Innymi słowy, Sąd Apelacyjny w postanowieniu z dnia 7 lipca

2011 r. wyjaśnił, jak rozumiał, wydając swój wyrok oddalający apelacje pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 21 kwietnia 2010 r., treść utrzymanego

w mocy wyroku Sądu Okręgowego w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego

odsetek. Tylko w ten sposób Sąd Apelacyjny mógł dokonać we wspomnianym

zakresie wykładni swego wyroku ograniczającego się do oddalenia apelacji

pozwanej.

Wyrażony w zażaleniu pogląd, że wykładnia orzeczenia, podobnie jak

sprostowanie orzeczenia, nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia ani

uzupełnienia

poprzedniego

rozstrzygnięcia,

jest

niewątpliwie

trafny

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 25 marca 1968 r., II PZ 21/68, LEX

nr 6303; 30 kwietnia 1970 r., II CZ 31/70, LEX nr 6727; 10 października 1978 r.,

IV CR 144/78, LEX nr 8137; 3 lipca 2003 r., I CZ 17/03, LEX nr 189397). Nie można

się jednak zgodzić ze skarżącą, że postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 7 lipca

2007 r. stanowiło niedopuszczalną w świetle art. 352 k.p.c. merytoryczną zmianę

wyroku Sądu Okręgowego z dnia 21 kwietnia 2010 r. co do istoty sprawy i tym

samym podlegało zgodnie z taką jego treścią zaskarżeniu skargą kasacyjną.

Odsetki za korzystanie przez pewien czas z cudzych pieniędzy muszą się

odnosić do jakiegoś okresu, tj. musi być ustalone, czy należą się za korzystanie

z danej sumy przez określony czas w stosunku

rocznym, miesięcznym,

tygodniowym lub jakimś innym. Nie jest przy tym - oczywiście - obojętne, w jakim

stosunku czasowym one się należą, stosunek ten bowiem rzutuje w sposób

zasadniczy na rozmiar sumy odsetek.

Zawarte w zażaleniu twierdzenie pozwanej, że w wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 21 kwietnia 2010 r., od którego Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanej

wyrokiem z dnia 23 marca 2011 r., zasądzono od niej „jedne łączne odsetki”

w wysokości 5% kwoty głównej za cały okres od oznaczonych dat (12 stycznia

2007 r. i 12 lutego 2007 r.) do dnia zapłaty jest nie do zaakceptowania.

Tak zasądzona należność nie mogłaby być rozpatrywana w kategoriach odsetek

rozumianych jako rekompensata (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

10 lutego 2000 r., II CKN 725/98, OSNC 2000, nr 9, poz. 158) za korzystanie przez

pewien czas z cudzych pieniędzy. Stanowiłaby bowiem procentowo określoną

cześć sumy głównej, której wielkość byłaby niezależna od czasu korzystania

z sumy głównej. Kwota równa temu procentowi sumy głównej należałaby się stronie

pozwanej zarówno po upływie pierwszego dnia od oznaczonej daty (12 stycznia

2007 r. lub 12 lutego 2007 r.), jak i po upływie od niej nawet wielu lat (jeśliby tylko

nie doszło do przedawnienia i powołania się na nie przez pozwaną), a jak wyżej

zaznaczono, do istoty odsetek rozumianych jako rekompensata za korzystanie

przez pewien czas z cudzych pieniędzy należy to, że wielkość sumy należnych

odsetek zależy od czasu korzystania z cudzych pieniędzy.

Ponieważ między stronami było bezsporne, że dochodzona przez stronę

powodową i zasądzona na jej rzecz od pozwanej należność uboczna miała

charakter odsetek, zaś określone procentowo odsetki od sumy głównej mogą się jak wyjaśniono - należeć tylko w określonym stosunku czasowym (rocznym,

miesięcznym lub jakimś innym), a wyroki, które zapadły w sprawie, nie wskazywały

tego stosunku, powstała utrudniająca egzekucję niejasność, o jaki stosunek

czasowy w nich chodzi. Była to niejasność typowa dla wątpliwości, których

usuwaniu służy art. 352 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

20 grudnia 2000 r., V CKN 1589/00, LEX nr 558621).

Treść postanowienia Sądu Apelacyjna z dnia 7 lipca 2011 r. mieści się

w dopuszczalnych

granicach

orzeczenia

w

przedmiocie

wykładni

wyroku

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2003 r., I CZ 17/03).

Sąd Apelacyjny odwołując się do stanowiska zajmowanego przez skład orzekający

podczas rozpoznawania apelacji wyjaśnił, usuwając wątpliwość stojącą na

przeszkodzie wykonaniu rozstrzygnięcia w zakresie dotyczącym umownych

odsetek w wysokości 5%, że odsetki te zasądzono w stosunku rocznym.

Należy zaznaczyć, że zastrzeganie, a tym samym i zasądzanie odsetek w stosunku

rocznym

jest

typowym

rozwiązaniem

stosowanym

w

obrocie

prawnym.

Warto również

zauważyć,

że

obciążenie

pozwanej

odsetkami

umownymi

w wysokości 5% w stosunku rocznym było dla niej korzystniejsze niż obciążenie jej

w takim stosunku odsetkami ustawowymi.

Nietrafny jest także podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 321 § 1

k.p.c. Związanie granicami żądania pozwu nie wyklucza, jak się przyjmuje zarówno

w piśmiennictwie, jak i orzecznictwie, uwzględnienia przez sąd także niewyraźnie

lub niewłaściwie sformułowanego żądania pozwu, jeżeli tylko da się ustalić

rzeczywistą wolę powoda, a w okolicznościach sprawy brak danych, które mogłyby

wskazywać na inny zamiar strony powodowej niż żądanie zasądzenia wskazanych

w pozwie odsetek w stosunku rocznym.

Wobec tego, że orzeczenie Sądu Apelacyjnego z dnia 7 lipca 2011 r.

stanowiło, nie tylko z powodu swej nazwy, ale i treści, postanowienie w przedmiocie

wykładni wyroku, nie podlegało ono, zgodnie z art. 3981 §1 k.p.c. - jak trafnie przyjął

Sąd Apelacyjny w postanowieniu z dnia 12 października 2011 r. - zaskarżeniu

skargą kasacyjną.

Mając to na względzie, zażalenie pozwanej oddalono (art. 39814 w związku

z art. 3941 § 3 k.p.c.), a o kosztach postępowania zażaleniowego rozstrzygnięto

stosownie do art. 98 w związku z art. 108 § 1, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. oraz

§ 6 pkt 5 i § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163,

poz. 1348 ze zm.).