Supreme Court dismisses appeal on costs, ruling poverty alone does not justify exemption from losing party's litigation expenses.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defendant's appeal against a lower court ruling that assigned procedural costs to the losing party. The defendant argued that her poor financial situation and age warranted an exemption under the Civil Procedure Code, but the court found this insufficient. The court held that while poverty may justify exemption from court fees, it does not automatically excuse a party from paying the opponent's legal costs if they continue a lost lawsuit.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 98 ust. 1 k.p.c.; Art. 102 k.p.c.: The court may exempt a losing party from costs only in specially justified cases, which require more than merely citing poor financial circumstances or age when continuing a lost litigation.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZ 44/12
POSTANOWIENIE
Dnia 8 sierpnia 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)
SSN Maria Szulc (sprawozdawca)
SSA Andrzej Niedużak
w sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w K.
przeciwko S. T.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 8 sierpnia 2012 r.,
zażalenia pozwanej na postanowienie o kosztach zawarte
w wyroku Sądu Okręgowego
z dnia 14 września 2011 r.,
1) oddala zażalenie;
2) przyznaje ze Skarbu Państwa Sądu Okręgowego
pełnomocnikowi powódki adwokatowi K. J. wynagrodzenie
w kwocie 120 (sto dwadzieścia) złotych podwyższone o
stawkę podatku VAT tytułem udzielenia nieopłaconej
pomocy prawnej w postępowaniu zażaleniowym z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy zasądził na podstawie art. 98
k.p.c. od pozwanej na rzecz powódki kwotę 600 zł tytułem kosztów postępowania
odwoławczego.
W zażaleniu od tego postanowienia pozwana zarzuciła błędne przyjęcie
przez Sąd drugiej instancji, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek
w rozumieniu art. 102 k.p.c. i w konsekwencji, niezastosowanie tego przepisu.
Wniosła o jego zmianę przez nieobciążanie pozwanej kosztami postępowania,
względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Okręgowemu do ponownego
rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd
może nie obciążyć kosztami strony przegrywającej. Przywołany przepis, realizujący
zasadę słuszności, stanowi wyjątek od ogólnej reguły obciążania stron kosztami
procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić
przeciwnikowi, na jego żądanie, wszystkie koszty niezbędne do celowego
dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.) - tzw. zasada
odpowiedzialności za wynik procesu. Hipoteza przepisu art. 102 k.p.c., odwołująca
się do występowania „wypadków szczególnie uzasadnionych", pozostawia sądowi
orzekającemu swobodę oceny, czy fakty związane z przebiegiem procesu, jak
i dotyczące sytuacji życiowej strony, stanowią podstawę do nie obciążania jej
kosztami procesu (por. postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07,
niepubl.). Do kręgu „wypadków szczególnie uzasadnionych” należą okoliczności
zarówno związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz.
Do pierwszych zaliczane są sytuacje wynikające z charakteru żądania poddanego
rozstrzygnięciu, jego znaczenia dla strony, subiektywne przekonanie strony
o zasadności roszczeń, przedawnienie. Drugie natomiast wyznacza sytuacja
majątkowa i życiowa strony, z tym zastrzeżeniem, że niewystarczające jest
powoływanie się jedynie na trudną sytuację majątkowa, nawet jeśli była podstawą
zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Całokształt okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastosowanie tego wyjątku
powinny być ocenione z uwzględnieniem
zasad współżycia społecznego
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2011 r., I CZ 26/11,
niepubl., z dnia 25 sierpnia 2011 r., II CZ 51/11, niepubl.). Uzasadniając celowość
zastosowania art. 102 k.p.c. pozwana ograniczyła się jedynie do wskazania na
swoją niekorzystną sytuację życiową i majątkową oraz podeszły wiek. Z akt sprawy
wynika, że pozwana, mimo przegranej przed Sądem I instancji, zdecydowała się na
kontynuowanie
procesu,
mając
świadomość
swojej
niekorzystnej
sytuacji
majątkowej oraz życiowej. Jak wskazano wyżej, sam stan majątkowy, czy sytuacja
finansowa nie stanowi okoliczności wyłącznie decydującej o zwolnieniu od kosztów
procesu w pełnym zakresie. O ile bowiem taki stan może uzasadniać zwolnienie
strony
całkowicie
lub
częściowo
od
kosztów
sądowych,
co
wiąże
się
z zagwarantowaniem jej prawa do sądu, o tyle w przypadku kontynuowania
procesu
przegranego
w
pierwszej
instancji,
strona
powinna
liczyć
się
z obowiązkiem pokrycia kosztów obrony strony przeciwnej. Przyjąć zatem należało,
że pozwana nie wykazała przesłanek, które uzasadniałyby zastosowanie art. 102
k.p.c.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art.
39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej
z urzędu rozstrzygając zgodnie z § 19 w zw. z § 6 pkt 2, § 13 ust. 2 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348).