Supreme Court allows cassation appeal by clarifying that fee exemption in first instance does not extend to cassation proceedings.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the appellate court's dismissal of a cassation appeal due to non-payment of fees. The appellant argued that a full fee exemption granted in the first instance should cover the cassation stage, while the lower court held that the exemption did not extend to the appeal. The court ruled that no statutory provision extends fee exemptions from first-instance proceedings to cassation, requiring the appellant to explicitly request and pay the fee in the cassation petition.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 14 ust. 2 u.k.s.c.; Art. 1302 § 3 k.p.c.: A fee exemption granted to a party in the first-instance proceedings does not extend to cassation proceedings unless explicitly requested and paid in the cassation petition.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZ 3/07
POSTANOWIENIE
Dnia 23 stycznia 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Gerard Bieniek
SSN Iwona Koper
w sprawie z powództwa Zespołu Opieki Zdrowotnej w J.
przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Skarbu Państwa
o zapłatę,
po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym
w dniu 23 stycznia 2007 r.,
zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 19 września 2006 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 września 2006 r. Sąd Apelacyjny
odrzucił skargę kasacyjną strony powodowej od wyroku tego Sądu z dnia 8
czerwca 2006 r. z powodu nieuiszczenia opłaty od skargi. Stwierdził, że wprawdzie
w skardze kasacyjnej był zawarty wniosek o zwolnienie strony powodowej od
kosztów sądowych, jednak był on bezprzedmiotowy, bowiem strona ta została
zwolniona w całości od kosztów sądowych w postępowaniu rozpoznawczym, a
zwolnienie to rozciąga się na całe postępowanie w sprawie, także na postępowanie
kasacyjne. Zgodnie zatem z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) pełnomocnik
obowiązany był uiścić od skargi kasacyjnej opłatę podstawową w wysokości 30 zł.,
czego nie uczynił i co prowadziło do odrzucenia skargi na podstawie art. 130 2 § 3
u.k.s.c., bowiem opłata podstawowa, która wynosi 30 zł., jest opłatą w wysokości
stałej, w rozumieniu tego przepisu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik strony powodowej
zarzucił naruszenie art. 363 § 1 i art. 398 1 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, że zwolnienie
od kosztów sądowych udzielone w postępowaniu rozpoznawczym rozciąga się na
postępowanie wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej oraz naruszenie art. 1302 §
2 k.p.c. i art. 14 ust.2 u.k.s.c. przez przyjęcie, że opłata podstawowa jest opłatą
w wysokości stałej w rozumieniu art. 1302 § 3 k.p.c.
Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów
postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 130 2 § 3 k.p.c. w zw. z art. 14
ust. 2 u.k.s.c. Zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem Sądu Najwyższego
(porównaj między innymi postanowienia tego Sądu z dnia 30 maja 2006 r. I CZ
23/06, z dnia 14 grudnia 2006 r. I CSK 440/06 i z dnia 12 stycznia 2007 r. IV CZ
110/06 oraz uchwałę z dnia 21 listopada 2006 r. III CZP 109/06 jeszcze nie publ.)
użyte w art. 1302 § 3 k.p.c. pojęcie „opłaty w wysokości stałej” obejmuje nie tylko
opłatę stałą w rozumieniu art. 11 i 12 u.k.s.c., ale także opłatę podstawową, o której
mowa w art. 11 i 14 tej ustawy. Wynika to po pierwsze z faktu, że wysokość opłaty
podstawowej jest stała i zawsze wynosi 30 zł. (art. 14 ust. 3 u.k.s.c.), po drugie
ustawodawca w art. 1302 § 3 k.p.c. nie użył pojęcia „opłata stała”, ale szerszego
pojęcia „opłata w wysokości stałej”, które obejmuje nie tylko ściśle opłatę stałą, lecz
także opłatę o stałej wysokości, po trzecie zaś nie ma podstaw do przyjęcia, że
wolą ustawodawcy było wyłączenie sankcji przewidzianej w art. 130 2 § 3 k.p.c.
w sytuacji wnoszenia przez zawodowego pełnomocnika pisma podlegającego
opłacie podstawowej o wysokości stałej. Ratio legis art. 130 2 § 3 k.p.c. uzasadnia
objęcie tą sankcją także i takiej opłaty.
Nie
można
natomiast
odmówić
słuszności
zarzutowi
naruszenia
pozostałych wskazanych w zażaleniu przepisów.
Z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie
ustawy- kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - prawo o ustroju sądów
powszechnych (Dz. U. z 2005 r., Nr 13, poz. 98), co miało miejsce z dniem
6 lutego 2005 r., nastąpiła zmiana charakteru postępowania kasacyjnego, które
stało się postępowaniem szczególnym, pozostającym poza strukturami sądów
powszechnych, którego celem jest wyłącznie kontrola legalności prawomocnego
orzeczenia Sądu drugiej instancji. Zgodnie z art. 398 1 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna
służy od prawomocnego orzeczenia Sądu drugiej instancji, które kończy sprawę
rozpoznawaną w toku dwuinstancyjnego obecnie postępowania sądowego
toczącego się przed sądami powszechnymi. Z chwilą wniesienia skargi kasacyjnej
rozpoczyna się szczególne postępowanie kontrolne, które nie stanowi prostej
kontynuacji postępowania toczącego się w sprawie przed sądami powszechnymi,
a wszczyna nowe postępowanie uregulowane w odrębnym dziale, poza zwykłymi
środkami odwoławczymi, różniące się znacznie od postępowania pierwszo
i drugoinstancyjnego.
Z tych wszystkich względów trudno uznać, że w nowym systemie
postępowania kasacyjnego zachowało aktualność stanowisko zajmowane przez
Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym przed nowelizacją z 2006 r., że strona
zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem pierwszej i drugiej
instancji zachowuje status strony zwolnionej od kosztów sądowych także
w postępowaniu kasacyjnym, uzasadniane argumentem, iż przyznane przez sąd
zwolnienie od kosztów sądowych odnosi się do całego postępowania w sprawie,
a nie do poszczególnych instancji sądowych (postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 20 lipca 2000 r. III CZ 43/00 OSNC z 2000 r., z.11, poz. 202 i z dnia 26 lipca
2000 r. I CZ 89/00 nie publ., podobne stanowisko już na gruncie przepisów
o skardze kasacyjnej zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 października
2006 r. w sprawie IV CZ 77/06 nie publ.).
Odmiennie
niż
w
odniesieniu
do
skuteczności
pełnomocnictwa
procesowego w postępowaniu po wniesieniu skargi kasacyjnej, którą można
wywieść z regulacji art. 91 k.p.c.
(porównaj postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 7 kwietnia 2006 r. III CZ 13/06, OSNC z 2006 r., nr 10, poz.176), nie ma
w kodeksie postępowania cywilnego ani w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. k.s.c.
regulacji odnoszącej się do zwolnienia od kosztów sądowych, z której można
byłoby wywieść skuteczność sądowego zwolnienia od tych kosztów także
w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej. Brak przepisu
rozciągającego takie zwolnienie na którekolwiek z postępowań rozpoznawczych
wszczynanych po uprawomocnieniu się wyroku np. na postępowanie ze skargi
o wznowienie postępowania. Także w obowiązującym do 1996 r. dwuinstancyjnym
systemie rewizyjny, udzielone w sprawie zwolnienie od kosztów sądowych nie
rozciągało się na skargę o wznowienie postępowania ani na rewizję nadzwyczajną.
Jedynym przepisem, który regulował i nadal reguluje kwestię skuteczności,
po uprawomocnieniu się wyroku, zwolnienia od kosztów sądowych udzielonego
w postępowaniu rozpoznawczym, jest art. 771 k.p.c. rozciągający takie zwolnienie
na postępowanie egzekucyjne. Fakt, że ustawodawca szczególnym przepisem
zawartym w części k.p.c. obejmującej postępowanie egzekucyjne, rozciągnął
skuteczność zwolnienia od kosztów sądowych udzielonego w postępowaniu
rozpoznawczym na postępowanie egzekucyjne oznacza, że jest to regulacja
szczególna, odnosząca się tylko do tego postępowania, zaś zasadą jest, że
zwolnienie
od
kosztów
sądowych
udzielone
stronie
w
postępowaniu
rozpoznawczym jest skuteczne tylko do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Z tych wszystkich względów uznać należy, że w obecnym stanie prawnym
udzielone stronie w toku postępowania rozpoznawczego zwolnienie od kosztów
sądowych nie rozciąga się na postępowanie wywołane wniesieniem skargi
kasacyjnej. Oznacza to, że prawidłowo strona powodowa, zwolniona od kosztów
sądowych w postępowaniu rozpoznawczym, chcąc uzyskać takie zwolnienie
w postępowaniu kasacyjnym, zawarła w tym przedmiocie wniosek w skardze
kasacyjnej. Z kolei, jak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 października
2006 r. III CZ 59/06 (jeszcze nie publ.), z uwagi na to, że żaden przepis ustawy
z dnia 28 lipca 2005 r. k.s.c. nie przewiduje obowiązku uiszczenia jakiejkolwiek
opłaty przez stronę ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych a art. 14 ust.
2 i art. 100 ust. 2 u.k.s.c. przewidujący obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej
przez stronę zwolnioną przez Sąd od kosztów sądowych w całości, nie może być
wykładany rozszerzająco i rozciągany na stronę ubiegającą się o zwolnienie od
kosztów – od skargi kasacyjnej podlegającej opłacie stosunkowej, w której
zgłoszono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nie pobiera się opłaty
podstawowej. Strona powodowa nie miała zatem obowiązku uiszczenia takiej
opłaty.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39816 w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie, jako wydane bez podstawy prawnej.
Wniosek strony powodowej o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego
pozostawiony
został
do
rozpoznania
Sądowi
postępowanie w sprawie (art. 108 § 1 k.p.c..).
db
w
orzeczeniu
kończącym