Supreme Court allows cassation appeal dismissal due to failure to assess maintenance costs when evaluating fee exemption.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court partially allowed the appellant's appeal against a lower court's dismissal of a cassation appeal based on non-payment of fees. The appellant argued that income alone was insufficient to determine fee exemption, as high medical expenses and rent reduced disposable income despite relatively high gross earnings. The Court agreed, ruling that the lower court erred by ignoring the appellant's high maintenance costs and the source of income when assessing the ability to pay.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 102 ust. 1 u.k.s.c.; Art. 380 k.p.c.: When assessing a request for exemption from court costs, the court must consider not only the level of income but also its source and the necessity of expenses for the applicant's and their family's maintenance.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III CZ 249/23 POSTANOWIENIE 30 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 listopada 2023 r. w Warszawiezażalenia K.P.na postanowienie Sądu Okręgowego w Przemyśluz 16 maja 2023 r., I Ca 119/22 (Wsc 3/23),w sprawie z powództwa B.P.przeciwko K.P.o uzgodnienie treści Kw, uchyla zaskarżone postanowienie.(J.T.)
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 16 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Przemyślu odrzucił skargę kasacyjną pozwanego K.P. od wyroku Sądu drugiej instancji w sprawie z powództwa B.P. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym z uwagi na nieopłacenie skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że postanowieniem z 11 kwietnia 2023 r. oddalono złożony przez skarżącego wniosek o zwolnienie go od kosztów postępowania ze skargi kasacyjnej, przyjmując, że jednomiesięczne dochody strony ponad dwukrotnie przewyższają wysokość należnej opłaty od skargi.
Wobec tego pozwany, skoro wiedzę o wytoczeniu powództwa uzyskał w listopadzie 2021 r. (omyłkowo określonym przez Sąd na 2011 r.), miał możliwość zgromadzenia środków na uiszczenie należnej opłaty.Pozwany wniósł zażalenie na postanowienie z 16 maja 2023 r., zarzucając naruszenie art. 102 ust. 1 u.k.s.c. przez przyjęcie, że skarżący był w stanie uiścić opłatę od skargi, podczas gdy ze złożonego w sprawie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i źródłach utrzymania wynika, że nie mógł on uiścić całej kwoty bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny.
Skarżący wniósł również, na podstawie odpowiednio stosowanego art. 380 k.p.c., o objęcie kontrolą także postanowienia Sądu drugiej instancji z 11 kwietnia 2023 r.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie podlegało uwzględnieniu.Zgodnie z art. 102 ust. 1 u.k.s.c. zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny lub ich poniesienie narazi ją na taki uszczerbek. Sąd Okręgowy ocenił, że pozwany był w stanie uiścić opłatę od skargi kasacyjnej wyłącznie na podstawie porównania osiąganych przez niego dochodów z wysokością należnej opłaty.
Tymczasem skarżący trafnie wskazuje, że sama wysokość dochodów – bez zestawienia jej z wydatkami – nie daje rzeczywistego obrazu stanu majątkowego strony, a w konsekwencji nie pozwala na pełną ocenę zasadności wniosku o zwolnienie od kosztów. Może się bowiem zdarzyć, że nawet relatywnie wysokie (względem należnej opłaty) dochody nie pozwalają stronie na uiszczenie kosztów sądowych, w tym opłaty od skargi kasacyjnej. Ustawodawca wyraźnie wskazuje bowiem, że koszty bieżącego utrzymania strony oraz jej rodziny mają prymat nad kosztami sądowymi.Rozpoznając wniosek o zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych należy wziąć pod uwagę nie tylko samą wysokość dochodów, lecz również ich źródło (in casu rentę), a także porównać ją z kosztami utrzymania, przy czym w przypadku kosztów utrzymania znaczenie ma zarówno ich wysokość, jak i rodzaj oraz charakter ponoszonych wydatków, w tym niezbędność ich poniesienia w indywidualnej sytuacji podmiotu wnioskującego o zwolnienie od kosztów.
Jest bowiem oczywiste, że ta sama kwota dochodów w przypadku osoby zdrowej i niemającej nikogo na utrzymaniu może przekładać się na inne możliwości uiszczania kosztów sądowych niż u osoby w odmiennej sytuacji rodzinnej lub – jak skarżący – ponoszącej wysokie koszty leczenia. Źródło osiąganych dochodów, zwłaszcza jeśli może pośrednio świadczyć o tym, czy strona zachowała zdolność do pracy zarobkowej, może natomiast wpływać na ogólną ocenę sytuacji w zakresie pozyskiwania dochodów oraz mieć znaczenie dla weryfikacji możliwości uzyskiwania, choćby sporadycznie, innych, bieżących środków finansowych (np. za pracę dorywczą).Motywy zaskarżonego postanowienia nie przekonują, by Sąd Okręgowy rozważył w pełni, w jaki sposób czynnik wysokości kosztów utrzymania powoda wpływa na jego sytuację majątkową, zwłaszcza wobec informacji, że powód utrzymuje się z renty i z niej pokrywa koszty leczenia.
Przedstawiona obecnie argumentacja nie pozwala na uznanie za prawidłowe rozstrzygnięcia o odmowie zwolnienia powoda od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi kasacyjnej, a w konsekwencji rzutuje na wynik oceny rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi z uwagi na nieusunięcie jej braku fiskalnego. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c., orzeczono jak w sentencji postanowienia. (J.T.) [ał]