Supreme Court dismisses appeal against court order awarding state-funded legal aid fees as non-appealable civil costs.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the lawyer's appeal against a lower court order awarding state-funded legal aid fees. The lawyer argued that the order was appealable under civil procedure rules regarding costs not decided by the first instance. The court ruled that such fee awards are public law obligations distinct from civil litigation costs and therefore fall outside the scope of appealable decisions.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3941 § 1, § 2, § 3 k.p.c.; Art. 29 ust. 1 Prawo o adwokaturze; Awards of state-funded legal aid fees constitute public law obligations and are not civil litigation costs subject to Supreme Court appeal.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CZ 20/10
POSTANOWIENIE
Dnia 17 czerwca 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)
SSN Dariusz Dończyk
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa D. R.-V.
przeciwko Z. D.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 17 czerwca 2010 r.,
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]
w Krakowie
z dnia 9 marca 2010 r.,
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 8 stycznia 2009 r. oddalił powództwo
powódki D. R. – V. skierowane przeciwko pozwanemu Z. D. o zapłatę
zadośćuczynienia za krzywdę. Powódka zaskarżyła powyższe orzeczenie apelacją,
którą Sąd Apelacyjny w […] oddalił wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r.
Pełnomocnik ustanowiony dla powódki przez sąd przygotował opinię o braku
podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku sądu drugiej instancji i złożył
wniosek o przyznanie mu od Skarbu Państwa wynagrodzenia za udzieloną w tej
formie pomoc prawną.
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 18 lutego 2010 r. uwzględnił wniosek
i przyznał pełnomocnikowi powódki wynagrodzenie w wysokości 854 zł, w tym 154
zł podatku od towarów i usług. Pełnomocnik zażalił się na to postanowienie,
domagając się jego zmiany przez zwiększenie należnego wynagrodzenia do kwoty
3.294 zł, w tym 594 zł tytułem podatku od towarów i usług oraz przyznanie kosztów
postępowania zażaleniowego.
Sąd Apelacyjny w dniu 9 marca 2010 r. odrzucił wniesione zażalenie,
ponieważ uznał, że postanowienie z dnia 18 lutego 2010 r. nie należy do orzeczeń
zaskarżalnych na podstawie art. 3941 § 1 i § 2 k.p.c.
Pełnomocnik powódki wniósł z kolei zażalenie na postanowienie z dnia
9 marca 2010 r., wskazując jako jego podstawę prawną art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c.
oraz art. 3941 § 2 k.p.c. Zarzucił obrazę art. 3941 § 2 k.p.c. poprzez uznanie, że nie
uprawnia on do zaskarżenia postanowienia w przedmiocie kosztów procesu
zasądzonych po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji, mimo że od dnia
15 lutego 2010 r. zażalenie na takie orzeczenie przysługuje. Wniósł o uchylenie
zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie zażalenia pełnomocnika powódki
żądającego zmiany postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 18 lutego 2010 r.
poprzez zasądzenie wyższego wynagrodzenia za sporządzenie opinii. Skarżący
domagał się także przyznania kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarżący poszukuje podstaw do wniesienia odrzuconego zażalenia w treści
art. 3941 § 2 k.p.c., wskazując na częściową utratę mocy obowiązującej
tego
przepisu z dniem 15 lutego 2010 r. w związku z wyrokiem Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2009 r. (SK 10/09, Dz.U. z 2010, Nr 24, poz. 115).
Ponieważ jednak wskazywane orzeczenie odnosi się do stanu prawnego
obowiązującego przed wejściem w życie zmiany art. 3941 § 1 k.p.c. polegającej na
dodaniu regulacji dopuszczającej zażalenie na postanowienie o kosztach procesu,
które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, a w momencie
wydawania przez Sąd Apelacyjny zaskarżonego postanowienia obowiązywał już
(od 22 maja 2009 r.) znowelizowany art. 394 1 § 1 k.p.c., ten przepis musi być
podstawa rozważań.
O sposobie potraktowania zażalenia pełnomocnika powódki decyduje
odpowiedź na pytanie, czy postanowienie orzekające o wysokości wynagrodzenia
pełnomocnika należnego mu od Skarbu Państwa za udzieloną z urzędu pomoc
prawną może być uznane za postanowienie „co do kosztów procesu, które nie były
przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji”. Nie budzi bowiem
wątpliwości, że postanowienie z 18 lutego 2010 r. nie jest żadnym z pozostałych
zaskarżalnych postanowień, o jakich mówi art. 394 1§ 1 i § 2 k.p.c. Na pewno nie
stanowi postanowienia sądu drugiej instancji, odrzucającego skargę kasacyjną albo
skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Nie jest
także postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, w której przysługuje
kasacja, ponieważ nie rozstrzyga poddanej pod osąd sprawy co do jej istoty.
Zagadnienie,
czy
rozstrzygnięcie
o
wynagrodzeniu
należnym
pełnomocnikowi z urzędu od Skarbu Państwa należy do orzeczeń o kosztach
procesu było już przedmiotem rozważań w orzecznictwie. W postanowieniu z dnia
17 listopada 2009 r. (III CZ 53/09, OSNC z 2010, nr 5, poz. 79) Sąd Najwyższy
wyjaśnił, że ciążący na Skarbie Państwa subsydiarny obowiązek wypłaty
wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia
26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, jedn. tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz.
1188 ze zm.) oraz § 19-21 wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), a także
odpowiadające im przepisy rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców
prawnych, ma charakter publicznoprawny i nie jest obowiązkiem pokrycia kosztów
procesu w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego dotyczących
tych kosztów. Świadczenie pomocy prawnej osobom, które z przyczyn materialnych
nie są w stanie samodzielnie zapewnić sobie fachowej reprezentacji przed sądem
jest działaniem dla dobra publicznego, umożliwiającym realizację w postępowaniu
cywilnym zasady równości i prawa do sądu.
Rozstrzygnięcie sądu o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
stronie
nie
jest
więc
orzeczeniem
w
przedmiocie
kosztów
procesu
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2007 r., III CZ 61/07,
"Biuletyn SN" 2008, nr 4, s. 12 oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego
z dnia 25 czerwca 2009 r., III CZP 36/09, OSNC 2010, nr 2, poz. 24). Z tych
względów nie można go też uznać za postanowienie "co do kosztów procesu"
w rozumieniu art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., który - jak wskazano - powinien być
wykładany ściśle. Prowadzi to do wniosku, że także na gruncie nowej regulacji
przewidzianej w wymienionym przepisie, niedopuszczalne jest zażalenie do Sądu
Najwyższego na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie przyznania od
Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu
w postępowaniu apelacyjnym.
Z przytoczonych względów zażalenie pełnomocnika powódki należało
oddalić na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.
jz