Supreme Court dismisses appeal by court-appointed counsel due to pre-2023 authorization scope excluding cassation. The court rules that statutory changes do not retroactively expand authorization for court-appointed representatives. Consequently, the appeal is rejected because the counsel lacked standing to file it.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's appeal against the rejection of a cassation complaint filed by a court-appointed lawyer. The lower court rejected the cassation due to the lawyer's lack of authorization, which the Supreme Court upheld by ruling that the lawyer's 2019 appointment did not include the right to file a cassation appeal. The court determined that the 2023 amendment to the Civil Procedure Code did not retroactively expand the scope of authorization for court-appointed representatives in cases finalized before the new law's effective date.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 118 § 2 k.p.c.; Art. 91 k.p.c.; Art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego; The scope of authorization for a court-appointed lawyer is determined by the law in force at the time of appointment and is not retroactively expanded by subsequent amendments unless explicitly provided.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III CZ 111/25 POSTANOWIENIE 17 lipca 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 17 lipca 2025 r. w Warszawiezażalenia M.B.na postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawiez 24 lutego 2025 r., IV WSC 13/24,w sprawie z powództwa M.B.przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w W.o zapłatę, 1. oddala zażalenie;
2. odmawia Skarbowi Państwa zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego od M.B.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 14 listopada 2019 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustanowił dla powoda pełnomocnika z urzędu. Po wydaniu przez ten Sąd 25 października 2023 r. wyroku oddalającego apelację powoda pełnomocnik z urzędu wniósł skargę kasacyjną.Sąd Najwyższy postanowieniem z 26 września 2024 r., I CSK 2226/24, zwrócił skargę Sądowi odwoławczemu w celu uzupełnienia braku umocowania pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej. Dlatego przewodniczący w sprawie w Sądzie Okręgowym zarządzeniem z 4 października 2024 r. wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa uprawniającego do zastępstwa przed Sądem Najwyższym, na co pełnomocnik pismem z 24 października 2024 r. odpowiedział, że zakres zastępstwa wynikający z postanowienia z 14 listopada 2019 r. obejmuje wniesienie skargi kasacyjnej.
Postanowieniem z 24 lutego 2025 r. Sąd drugiej instancji odrzucił skargę kasacyjną ze względu na brak umocowania do jej wniesienia, co pełnomocnik zaskarżył zażaleniem. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zakres umocowania pełnomocnika z urzędu określa art. 118 § 2 k.p.c., odsyłający do zakresu określonego w art. 91 k.p.c. Do 1 lipca 2023 r. zakres ten obejmował powództwo wzajemne, skargę o wznowienie postępowania i postępowania wywołane ich wniesieniem, jak też wniesieniem interwencji głównej przeciwko mocodawcy. Objęcie ustawowym zakresem umocowania innych postępowań (z powództwa wzajemnego, z interwencji głównej) wskazuje, że pominięcie skargi kasacyjnej w tym przepisie wynikało z prawidłowego założenia ustawodawcy, że postępowanie kasacyjne, jako dalszy – chociaż nadzwyczajny i o ograniczonym zakresie kognicji – ciąg postępowania, jest objęte zakresem pojęcia „wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych”.Jednak uchwałą z 7 sędziów z 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07, Sąd Najwyższy uznał, że zakres umocowania z art. 91 k.p.c. nie obejmuje zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym.
W celu zmiany tego stanu rzeczy ustawodawca ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw dodał skargę kasacyjną do czynności expilicite wymienionych w art. 91 k.p.c. Zmiana ta obowiązuje od 1 lipca 2023 r. Przy tym do spraw wszczętych i niezakończonych przed 1 lipca 2023 r. stosuje się przepisy K.p.c. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2023 r.(art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej), z wyjątkami określonymi w art. 19 ust. 2-7 u. zmieniającej. Wyjątki te nie obejmują art. 91 k.p.c., co wskazuje, że zakres umocowania pełnomocnictwa udzielonego przed 1 lipca 2023 r. od tego dnia należy ustalać w oparciu o art. 91 k.p.c. w nowym brzmieniu, chyba że postępowanie zakończyło się prawomocnie przed tym dniem.Mimo brzmienia art. 19 ust. u. zmieniającej w orzecznictwie dominuje pogląd, że art. 91 k.p.c. w nowym brzmieniu stosuje się tylko do pełnomocnictw udzielonych po 1 lipca 2023 r.
Zwolennicy tego poglądu podnoszą, że ustawa zmieniająca nie mogła z mocą wsteczną rozszerzyć zakresu umocowania pełnomocnictwa udzielonego wcześniej. Jednak wola ustawodawcy była odmienna, a ponadto ustawa zmieniająca została opublikowana w Dzienniku Ustaw 31 marca 2023 r. i każda strona toczącego się wówczas postępowania miała czas do 1 lipca 2023 r. na wyłączenie wniesienia skargi kasacyjnej z udzielonego pełnomocnictwa, jeżeli nie chciała, aby pełnomocnik był uprawniony do tej czynności. Jednak ten argument nie stosuje się w przypadku umocowania wynikającego z ustanowienia pełnomocnika postanowieniem sądu.
W takim przypadku sąd, który ustanowił pełnomocnika przed 1 lipca 2023 r., bez bliższego określenia zakresu umocowania, przyznał pełnomocnikowi zakres zastępstwa określony w art. 91 k.p.c. w brzmieniu sprzed 1 lipca 2023 r. Ustawa zmieniająca nie zmieniła z mocą wsteczną zakresu zastępstwa określonego w art. 118 § 2 k.p.c., niezależnie od rozstrzygnięcia sporu o zakres pełnomocnictw udzielonych przez strony przed 1 lipca 2023 r.Postanowienie z 14 listopada 2019 r. ustanowiło zakres zastępstwa z wyłączeniem skargi kasacyjnej i późniejsza zmiana art. 91 k.p.c. nie zmieniła zakresu umocowania pełnomocnika z urzędu.
Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie.Skoro pełnomocnik z urzędu nie był uprawnion y do wniesienia w imieniu powoda skargi kasacyjnej, to nie był także uprawniony do wniesienia zażalenia na odrzucenie tej skargi. Jeżeli jednak odrzucenie skargi nastąpiło z powodu braku umocowania, to zażalenie na odrzucenie wniesione nadal z tym samym zakresem umocowania nie może zostać odrzucone, gdyż w ten sposób Sąd Najwyższy nigdy nie mógłby skontrolować merytorycznie prawidłowości odrzucenia skargi przez sąd powszechny.
Sąd Okręgowy prawidłowo nie odrzucił zażalenia, lecz przedstawił je Sądowi Najwyższemu, który oddalił zażalenie, a nie odrzucił je na podstawie art. 397 § 11 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.Sąd Najwyższy nie mógł uwzględnić wniosku pozwanego o przyznanie mu od powoda kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ zażalenie nie zostało wniesione przez osobę uprawnioną do dokonania tej czynności w imieniu powoda. Nie wiadomo nawet, czy powód wiedział o wniesieniu skargi i zażalenia, rzekomo w jego imieniu. (R.N.)[a.ł]