Supreme Court dismissed appeal regarding mortgage entry validity after final judgment between original parties only. The court ruled that the final judgment did not bind the mortgagee. The court held that the final judgment between the original parties did not bind the mortgagee, so the mortgage entry remained valid despite the claimants' argument that the property should be free of third-party rights. The court emphasized that the limited jurisdiction of the registry court means it does not review the substantive social compatibility of entries, and the final judgment lacked extended binding force against the mortgagee. The court dismissed the appeal as unfounded, ruling that the final judgment between the original parties did not bind the mortgagee, so the mortgage entry remained valid despite the claimants' argument that the property should be free of third-party rights. The court emphasized that the limited jurisdiction of the registry court means it does not review the substantive social compatibility of entries, and the final judgment lacked extended binding force against the mortgagee. The court dismissed the appeal as unfounded, ruling that the final judgment between the original parties did not bind the mortgagee, so the mortgage entry remained valid despite the claimants' argument that the property should be free of third-party rights. The court emphasized that the limited jurisdiction of the registry court means it does not review the substantive social compatibility of entries, and the final judgment lacked extended binding force against the mortgagee.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by the property owners against a registry entry of a joint mortgage. The owners argued that a final judgment between them and a developer, ordering the sale of the property free of third-party rights, should prevent the mortgagee from having a lien entered. The court ruled that the final judgment lacked extended binding force against the mortgagee and thus did not legally bar the entry. Consequently, the registry court's decision to record the mortgage was upheld as valid and not subject to review under social compatibility principles.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 365 § 1 k.p.c.; Art. 628 § 2 k.p.c.; A final judgment between original parties lacks extended binding force against a third-party mortgagee, allowing the registry to record a joint mortgage ex lege without violating the principle of limited jurisdiction.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 75/12
POSTANOWIENIE
Dnia 17 stycznia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Anna Kozłowska (przewodniczący)
SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)
SSN Bogumiła Ustjanicz
w sprawie z wniosku S. G. i B. G.
przy uczestnictwie Firmy Inwestycyjnej L. S.A. w upadłości likwidacyjnej
w K. i M. Securities Corp.
o wpis,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 17 stycznia 2013 r.,
skargi kasacyjnej wnioskodawców
od postanowienia Sądu Okręgowego w K.
z dnia 27 września 2011 r.,
oddala skargę kasacyjną i nie obciąża wnioskodawców
kosztami postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wnioskodawcy S. i B. G. (małżonkowie) złożyli wniosek o wpis w księdze
wieczystej odrębnej własności lokalu. Postanowieniem z dnia 14 września 2010 r.
Sąd Rejonowy dokonał wpisu zgodnie z żądaniem wniosku. W wyniku apelacji
uczestnika
postępowania
„M.
Securities
Corporation”
(MCS)
w
zakresie
dotyczącym nieujawnienia w dziale IV księgi wieczystej hipotek (wpisanych na
rzecz uczestnika w treści księgi wieczystej macierzystej Kw nr …) Sąd Okręgowy
postanowieniem z dnia 8 marca 2011 r. uchylił zaskarżone postanowienie i
przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. W ocenie
Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji – dokonując wpisu własności na rzecz
wnioskodawców (małżonków) – nie rozważył wpływu treści art. 76 ust. 1 ustawy z
dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece; Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz.
1361 ze zm.; cyt. Dalej jako „u.k.w. i h.”). W razie podziału nieruchomości hipoteka
obciążająca dotychczas nieruchomość rozciąga się na wszystkie nieruchomości
utworzone przez podział (hipoteka łączna). Wpis hipoteki łącznej, powstającej ex
lege w wyniku podziału nieruchomości, może nastąpić z urzędu, także po
załatwieniu wniosku o założenie nowej księgi wieczystej dla części obciążonej
nieruchomości.
W dniu 13 maja 2011 r. Sąd Rejonowy dokonał z urzędu wpisu hipoteki
łącznej na rzecz MSC (wierzyciela hipotecznego) do ksiąg wieczystych: /…/.
Postanowienie to zaskarżyli wnioskodawcy w zakresie wpisu hipotek
w księgach wieczystych, wnosząc o jego zmianę poprzez wykreślenie wpisów
hipotek na rzecz MSC w księgach wieczystych wspomnianych wcześniej
i oddalenie wniosku o wpis hipotek w całości, ewentualnie – o uchylenie
zaskarżonego orzeczenia w zakresie wpisów hipotek i przekazanie sprawy Sądowi
pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący kwestionowali zasadność
wpisu hipoteki na rzecz MSC, ponieważ – ich zdaniem – wpisy takie nastąpiły
niezgodnie z treścią prawomocnego wyroku z dnia 26 lutego 2009 r., (sygn. akt I C
…/08). W wyroku tym stwierdzono, że nabycie nieruchomości lokalowej przez
wnioskodawców ma nastąpić w stanie wolnym od obciążeń oraz praw osób
trzecich.
Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawców jako nieuzasadnioną.
Przypomniał o zasadzie ograniczonej kognicji sądów meriti w sprawach o wpis.
Wpis hipoteki łącznej, powstającej ex lege, może nastąpić z urzędu i wpis taki nie
jest ograniczony żadnym terminem. Podstawą tego wpisu (przeniesienia wpisu) jest
art. 24 ust. 3 u. k. w. i h. w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia z dnia 17 września
2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. nr
102, poz. 1122 ze zm.). Przepisy art. 31 ust. 2 i art. 32 u.k.w.h. nie obejmują praw
kreowanych ex lege, w tym powstającej na podstawie art. 76 ust. 1 u.k.w. i h.
hipoteki łącznej. W takiej sytuacji dochodzi do przeniesienia do nowej księgi
wieczystej wpisu w postaci odpowiednio zmodyfikowanego wpisu, dokonanego już
wcześniej. Ochrona nabywcy nieruchomości (lokalowej), utworzonej przez podział
nieruchomości, wpisanej do nowej lub przyłączonej do innej księgi wieczystej
i wykreślenie z niej bez zgody wierzyciela hipoteki łącznej, może nastąpić już tylko
na podstawie art. 10 ust. 1 u.k.w. i h. Dokonanie wpisu własności lokalu na rzecz
wnioskodawców mogło zatem nastąpić jednocześnie z wpisem hipoteki łącznej na
rzecz wierzyciela hipotecznego (MSC). Prawomocny wyrok z dnia 26 lutego
2009 r. nie stał na przeszkodzie takiemu wpisowi. Uprawnienie wynikające z art. 90
u.k.w. i h. nie stanowi roszczenia i nie może być realizowane w drodze sądowej.
Brak zgody wierzyciela na zwolnienie powoduje obciążenie nabytej części
nieruchomości hipoteką ze skutkami przewidzianymi w art. 76 u.k.w. i h.
W postępowaniu wieczystoksięgowym zasadność dokonywanych wpisów nie
podlega badaniu z punktu widzenia zasad współżycia społecznego (art. 5 k.c.).
W skardze kasacyjnej wnioskodawców podniesiono zarzuty naruszenia art.
365 § 1 k.p.c., art. 6268 § 2 k.p.c. oraz art. 76 i 90 u.k.w. i h. Skarżący wnosili
o uchylenie
zaskarżonego
postanowienia
Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
i
przekazanie
sprawy
Sądowi
W rozpoznawanej sprawie podstawowe znaczenie ma zarzut naruszenia art.
365 k.p.c. i art. 6268 § 2 k.p.c. Chodzi mianowicie o zakres kognicji sądu
w postępowaniu wieczystoksięgowym oraz o prawne znaczenie prawomocnego
wyroku Sądu Okręgowego z dnia 26 lutego 2009 r. (sygn. akt – IC …/98).
W wyroku tym nakazano stronie pozwanej F. J. „L.” SA (obecnemu uczestnikowi
postępowania wieczystoksięgowego w upadłości) złożenie oświadczenia woli w
postaci ustanowienia odrębnej własności lokalu, bliżej oznaczonego w sentencji
wyroku,
sprzedanie
tej
nieruchomości
lokalowej
wnioskodawcom
z
tym
zastrzeżeniem, że nabycie nieruchomości następuje „w stanie wolnym od obciążeń
oraz praw i roszczeń osób trzecich” (pkt I wyroku).
Skarżący bronią stanowiska, że wspomniany prawomocny wyrok, zapadły
przeciwko upadłemu kontrahentowi, tworzy taki stan prawny, iż wyłączona powinna
być dopuszczalność dokonywania w księdze wieczystej, dotyczącej nieruchomości
lokalowej, wpisów obciążających tę nieruchomość (wpisów hipoteki) na rzecz
wierzyciela
hipotecznego,
uczestnika
postępowania
wieczystoksięgowego.
W związku z tym wnioskodawcy (właściciele nieruchomości lokalowej) kwestionują
wpis hipoteki łącznej na rzecz MSC (uczestnika postępowania), dokonany w dniu
13 maja 2011 r.
Stanowisko skarżących nie jest uzasadnione.
Sąd Okręgowy trafnie skoncentrował się na określeniu dopuszczalnych
granic obecnego postępowania wieczystoksięgowego w rozumieniu art. 628 8 § 2
k.p.c.
Sąd
ten
wyjaśnił,
że
postępowanie
rozpoznawcze,
zakończone
prawomocnym wyrokiem z dnia 26 lutego 2009 r., toczyło się między
wnioskodawcami (powodami) i ich kontrahentem jako pozwanym. Zapadły w tym
sporze wyrok służyć miał urzeczywistnieniu uprawnień powodów wynikających
wobec pozwanego dewelopera z odpowiedniej umowy, zawierającej obowiązek
wyodrębnienia własności lokalu i przeniesienia jego własności (z odpowiednimi
prawami związanymi) na rzecz wnioskodawców (obowiązek kontraktowy skuteczny
inter partes). Wspomniany wyrok nie korzystał z tzw. rozszerzonej prawomocności
w rozumieniu art. 365 § 1 k.p.c. Nie mógł zatem odnosić skutku prawnego wobec
wierzyciela hipotecznego (MSC) i tym samym nie mógł stanowić przeszkody
prawnej w dokonaniu wpisu hipoteki łącznej z urzędu na nieruchomości lokalowej
wnioskodawców.
Nie było zatem podstaw do twierdzenia, że naruszone zostały przepisy art.
6288 § 2 k.p.c., art. 365 § 1 k.p.c. i art. 76 u.k.w. i h. w poprzednim brzmieniu.
Trafnie zauważył Sąd Okręgowy, że zasadność wpisów do księgi wieczystej
w postępowaniu wieczystoksięgowym (także wpisów hipoteki łącznej) nie podlega
badaniu z punktu widzenia zasad współżycia społecznego (art. 5 k.c.). Dzieje się
tak z racji właśnie ograniczonej kognicji sądu tym postępowaniu i sformalizowanego
jego toku. Tym bardziej nie przekonuje nader uogólniona argumentacja skarżących
w tym zakresie, Sąd Okręgowy trafnie też wyjaśnił, dlaczego brak było podstaw do
formułowania zarzutów naruszenia art. 90 u.k.w. i h.
Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną
wnioskodawców jako nieuzasadnioną (art. 39814 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono przy uwzględnieniu postanowień art. 102 k.p.c.