Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 41/07 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court ruling on adverse possession start date due to lack of evidence and procedural errors.

Numero d'incarto III CSK 41/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the Regional Court's decision regarding the start date of adverse possession, remanding the case for a new ruling. The lower court incorrectly assumed the adverse possession period began in 1975 based on a marriage, despite evidence suggesting the applicant was not a possessor at that time. The court found the reasoning flawed because the marriage occurred after the alleged start date, creating a legal presumption that the applicant was not a possessor earlier, and the lower court failed to properly evaluate the evidence regarding the applicant's actual possession status.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 172 § 2 k.c.; Art. 231 k.p.c.: The court must establish the actual start date of adverse possession based on evidence; a subsequent marriage creates a presumption that the applicant was not a possessor prior to that date, and the lower court's failure to account for this presumption warrants quashing the decision.

Parole chiave

Generato dall'IA
adverse possession presumption of non-possession marriage timing evidence evaluation remand for retrial possessory title procedural error

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 172 § 2 k.c.
J.S., którego termin wynosi lat trzydzieści (art. 172 § 2 k.c. w zw.
Art. 231 k.p.c.
czego wynika domniemanie (art. 231 k.p.c.), że wcześniej nie był posiadaczem
Art. 3983 § 3 k.p.c.
Według art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie może być zarzut
Art. 328 § 2 k.p.c.
art. 233 § 1 w zw. z art. 328 § 2 i art. 391 § 1 oraz art. 387 § 1 k.p.c. Skarżąca
Art. 387 § 1 k.p.c.
391 § 1 oraz art. 387 § 1 k.p.c. Skarżąca
Art. 391 § 1 k.p.c.
z art. 391 § 1 k.p.c.), gdyż przepis ten dotyczy
Art. 39815 § 1 k.p.c.
Na podstawie art. 13 § 2 w zw. z art. 39815 § 1 zd. pierwsze oraz art. 39821
Art. 39821 k.p.c.
Na podstawie art. 13 § 2 w zw. z art. 39815 § 1 zd. pierwsze oraz art. 39821
art. 123 § 1 pkt 1 k.c
z art. 123 § 1 pkt 1 k.c.
art. 387 § 1 k.p.c
391 § 1 oraz art. 387 § 1 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 7/78
uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1978 r., III CZP 7/78, OSNCP 1979,
III CZP 46/68
uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1968 r., III CZP 46/68

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 41/07

POSTANOWIENIE

Dnia 22 sierpnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Henryk Pietrzkowski

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z wniosku A.A.

przy uczestnictwie J.S., J.K. i M.S.

o zniesienie współwłasności i dział spadku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 sierpnia 2007 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego w R.

z dnia 14 września 2006 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie i w zakresie nim objętym

przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w R. do ponownego

rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem wstępnym z dnia 26 kwietnia 2006 r. Sąd Rejonowy w R.

stwierdził, że J. i M. małżonkowie S. nabyli przez zasiedzenie z dniem 2 stycznia

1985 r., na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej, własność nieruchomości

położonej w R. przy ul. L., składającej się z działek oznaczonych nr 5/1, 5/4, 4/2 i

4/3, o łącznej powierzchni 204 m2, wchodzącej w skład większej nieruchomości (o

pow. 764 m2), dla której Sąd Rejonowy w R. prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Postanowienie to Sąd Okręgowy w R. postanowieniem z dnia 14 września 2006 r.

zmienił tylko o tyle, że stwierdził, iż zasiedzenie nastąpiło z dniem 1 października

2005 r. Podstawą tego rozstrzygnięcia jest przyjęcie, że małżonkowie S. od dnia

1 października 1975 r., tj. od dnia śmierci J.C. (która wraz ze zmarłym w dniu 27

czerwca 1964 r. jej mężem J.C. była właścicielką całej nieruchomości o pow. 764

m2) są samoistnymi posiadaczami nieruchomości w złej wierze.

Postanowienie Sądu Okręgowego w R. z dnia 14 września 2006 r.

zaskarżyła skargą kasacyjną wnioskodawczyni A.A. Podstawą skargi jest

naruszenie art. 172 § 2 w zw. z art. 336 i 175 w zw. z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. a także

art. 233 § 1 w zw. z art. 328 § 2 i art. 391 § 1 oraz art. 387 § 1 k.p.c. Skarżąca

wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Sądu

Rejonowego w R. z dnia 26 kwietnia 2006 r. i przekazanie sprawy sądowi pierwszej

instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania

nie uzasadniają jej uwzględnienia.

Według art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie może być zarzut

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. (w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.), gdyż przepis ten dotyczy

oceny dowodów.

Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera elementy, które powinno

zawierać orzeczenie sądu drugiej instancji wydane co do istoty sprawy i jest

możliwa

jego

ocena

w

postępowaniu

kasacyjnym

na

skutek

zarzutów

rozpoznawanej skargi kasacyjnej. Brak jest więc podstawy do uznania zasadności

zarzutu tej skargi naruszenia przez zaskarżone postanowienie art. 328 § 2

w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Artykuł 387 § 1 k.p.c. stanowi o tym, kiedy sąd drugiej instancji sporządza

uzasadnienie wyroku oraz postanowienia kończącego postępowanie w sprawie,

a w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. – kiedy sąd drugiej instancji w sprawie rozpoznanej

w postępowaniu

nieprocesowym

sporządza

uzasadnienie

postanowienia

orzekającego co do istoty sprawy i postanowienia kończącego postępowanie

w sprawie. Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia tego przepisu (wymienionego także

w uzasadnieniu skargi wraz z okolicznościami nieadekwatnymi do jego treści) jest

nieporozumieniem.

II. 1. Stwierdzenie nabycia nieruchomości przez zasiedzenie przez oboje

małżonków S. „na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej” wskazuje, że Sąd

Okręgowy uznał, iż każdy z małżonków był w czasie trwania wspólności ustawowej

samoistnym posiadaczem nieruchomości przez czas potrzebny do jej zasiedzenia.

Wprawdzie nieruchomość nabyta jest przez zasiedzenie przez jednego z

małżonków, gdy bieg terminu zasiedzenia zakończył się w czasie trwania

wspólności ustawowej, ale drugi małżonek nie był przez czas potrzebny do

zasiedzenia posiadaczem samoistnym, także staje się składnikiem majątku

wspólnego małżonków, lecz w tej sytuacji brak jest podstawy do wymienienia tego

drugiego małżonka w sentencji postanowienia stwierdzającego zasiedzenie (zob.

uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1978 r., III CZP 7/78, OSNCP 1979,

nr 9, poz. 153).

Rację ma skarżąca, że jeżeli – co w sprawie nie zostało wyraźnie ustalone –

obecni współwłaściciele nieruchomości, co do należących do nich udziałów

w nieruchomości lub ich części, wywodzą tytuł własności do nieruchomości

ze spadkobrania po J. i J. małż. C. (choćby częściowo pośrednio – w drodze

nabycia udziału w spadku), to rozpoznawana sprawa jest także sprawą o dział

spadków po małż. C. (lub sprawą o częściowy dział, jeżeli poza udziałem w

nieruchomości w skład spadków wchodziły inne przedmioty).

Także trafnie skarżąca powołała się na niebudzący wątpliwości pogląd,

że wniosek spadkobiercy o dział spadku, w skład którego wchodzi nieruchomość,

przerywa

bieg

zasiedzenia

tej

nieruchomości

(jej

części)

w

stosunku

do współspadkobiercy, który jest posiadaczem nieruchomości lub jej części

(zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1968 r., III CZP 46/68

(OSNCP 1969, nr 4, poz. 62). Te same argumenty przemawiają za zasadnością

poglądu, że wniosek współwłaściciela o zniesienie współwłasności nieruchomości

przerywa bieg zasiedzenia nieruchomości (jej części) w stosunku do innego

współwłaściciela, który jest posiadaczem nieruchomości lub jej części (art. 175

w zw. z art. 123 § 1 pkt 1 k.c.). Tak więc, jeżeli według Sądu Okręgowego

zasiedzenie części nieruchomości biegnące na rzecz uczestniczki postępowania

J.S., którego termin wynosi lat trzydzieści (art. 172 § 2 k.c. w zw. z art. 9 ustawy z

dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny, Dz. U. Nr 55, poz. 321),

rozpoczęło bieg w dniu 1 października 1975 r., to złożenie przez wnioskodawczynię

w dniu 3 marca 1998 r. (k. 37) wniosku o zniesienie współwłasności tej

nieruchomości (w istocie będącego także wnioskiem o dział spadków, ewentualnie

o częściowy dział spadków po małż. C., w skład których wchodzi nieruchomość)

przerwało bieg zasiedzenia i do zasiedzenia przez uczestniczkę postępowania nie

mogło dojść w dniu 1 października 2005 r. Uczestnik postępowania M.S. nie jest

współwłaścicielem nieruchomości, ani nie należy do kręgu spadkobierców małż. C.

Złożenie wniosku o zniesienie współwłasności nieruchomości (dział spadków,

w skład których wchodzi udział w tej nieruchomości) nie przerwało więc biegu

zasiedzenia części tej nieruchomości przez uczestnika postępowania. Jednakże

przyjęcie, że bieg zasiedzenia przez niego rozpoczął się w dniu 1 października

1975 r. nie ma oparcia w ustaleniach dokonanych w sprawie. Podważa je ustalony

w sprawie fakt zawarcia przez niego związku małżeńskiego z J.S. w 1976 r., z

czego wynika domniemanie (art. 231 k.p.c.), że wcześniej nie był posiadaczem

nieruchomości.

Na marginesie – gdyż podstawami skargi kasacyjnej taki zarzut nie został

objęty – należy zauważyć, że sprawa o nabycie przez zasiedzenie nieruchomości

lub jej części przez osobę, która nie jest współwłaścicielem tej nieruchomości

ani spadkobiercą właściciela lub nabywcą udziału w spadku po współwłaścicielu,

nie jest sprawą o prawo własności w rozumieniu art. 618 § 1 k.p.c., ani sprawą

rozstrzygającą spór między współspadkobiercami o to, czy pewien przedmiot

należy do spadku w rozumieniu art. 685 k.p.c. Brak jest więc podstawy

do rozpoznania takiej sprawy w ramach postępowania o zniesienie współwłasności

jak i postępowania o dział spadku.

2. Dla stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie

istotne – obok czasu posiadania – jest posiadanie samoistne nieruchomości

przez osobę ubiegającą się o stwierdzenie zasiedzenia, a nie to, że właściciel

nieruchomości faktycznie nie włada nią zgodnie z przysługującym mu prawem

(art. 172 § 1 k.c.). Wykonywanie przez właściciela nieruchomości czynności

świadczących o jej posiadaniu samoistnym może jedynie pośrednio świadczyć

o tym, że osoba ubiegająca się o stwierdzenie zasiedzenia nie była posiadaczem

samoistnym nieruchomości, ale nie wyklucza takiej możliwości. Okoliczność,

że w 1991 r. wnioskodawczyni zawarła dwie umowy najmu lokalu użytkowego

znajdującego się na nieruchomości mogą wskazywać, iż wnioskodawczyni była

posiadaczem samoistnym nieruchomości i – pośrednio – że posiadaczem takim

nie była uczestniczka postępowania J.S. Skoro jednak w sprawie zostało ustalone,

że nie wiedziała ona, iż wnioskodawczyni zawarła umowy najmu, ich zawarcie nie

jest okolicznością wykluczającą samoistne posiadanie nieruchomości przez

wnioskodawczynię, jeżeli wynika ono z innych dowodów.

Z przyczyn wskazanych wyżej w pkt II.1 skargę kasacyjną należało,

jako zasadną, uwzględnić.

Na podstawie art. 13 § 2 w zw. z art. 39815 § 1 zd. pierwsze oraz art. 39821

w zw. z art. 108 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy postanowił zatem, jak w sentencji.