Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 356/07 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal; derivative acquisition via expropriation agreement does not trigger automatic extinction of easements under Art. 32. Expropriation Act 1958

Numero d'incarto III CSK 356/07
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Data della decisione
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the appellant's cassation appeal regarding the removal of a perpetual usage right from land acquired by the State. The lower court held that because the State acquired the property through an expropriation agreement rather than a direct expropriation decision, the automatic extinction of easements under Article 32 of the Expropriation Act did not apply. The Court agreed, ruling that derivative acquisition via contract does not carry the same legal consequences as primary acquisition through expropriation unless explicitly stated by law.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 6 ust. 1; Art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości: Derivative acquisition of property via an agreement concluded under expropriation rules does not automatically trigger the extinction of real rights prescribed for primary acquisition.

Parole chiave

Generato dall'IA
expropriation agreement derivative acquisition extinction of easements primary acquisition State ownership usage right expropriation Act 1958

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r.
Art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Zgodnie zaś z art. 32 ustawy z dnia 12.03.1958 r.
Art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Zgodnie zaś z art. 32 ustawy z dnia 12.03.1958 r.
Art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Po czwarte, występujące w niektórych ustawach, np. w art. 216 ustawy
Art. 398 § 14 k.p.c.
Mając na względzie powyższe, orzeczono na podstawie art. 398 14 k.p.c.,

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 356/07

POSTANOWIENIE

Dnia 23 kwietnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Gminy K.

przy uczestnictwie L. B. i M. B.

o wpis w księdze wieczystej,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym

w dniu 23 kwietnia 2008 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego

w K.

z dnia 7 sierpnia 2007 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Gmina K. wniosła o wykreślenie prawa bezpłatnego, dożywotniego

i niepodzielnego użytkowania 1/26 części nieruchomości składającej się z działek

nr 106/1, nr 110/1 i nr 108/1 położonych w obrębie 9 jedn. ewid. K.-K., objętych Kw

[…], ustanowionego na rzecz L. B. i M. B. uzasadniając ten wniosek tym, że Gmina

stała się właścicielem tej nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży z dnia

29.05.1967 r. zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i

trybie wywłaszczania nieruchomości.

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 25.04.2005 r. uwzględnił wniosek,

natomiast Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 7.08.2007 r. uchylił ten wpis

i wniosek oddalił. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa nieruchomość

została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie czynności prawnej, a więc

z wszelkimi obciążeniami. Zgodnie zaś z art. 32 ustawy z dnia 12.03.1958 r.

o zasadach (...) tylko w razie wywłaszczenia nieruchomości ciążące na niej prawa

rzeczowe podlegały wykreśleniu, gdyż chodziło o nabycie pierwotne.

Wnioskodawca zaskarżył to postanowienie skargą kasacyjną, zarzucając

naruszenie art. 32 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach (...) przez błędną

wykładnię

i

niewłaściwe

zastosowanie.

Wskazując

na

powyższe

wniosła

o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy

względnie o przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Przepisy ustawy z dnia 12 marca

1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17, poz. 70 ze

zm.), regulując podstawy wywłaszczenia jako: niezbędność nieruchomości na cele

użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań

określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, przyjęły – podobnie jak

kolejne ustawy tj. ustawa z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami

i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.)

i ustawa z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r.,

Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) – administracyjny tryb wywłaszczenia. Jest to

zrozumiałe jeśli zważyć na to, że wywłaszczenie, jako instytucja prawa

publicznego, jest instrumentem umożliwiającym władzy publicznej ingerencję

w sferę cudzej własności przez ograniczenie bądź pozbawienie (odjęcie) prawa

własności nieruchomości. Wywłaszczenie pełni istotną funkcję w realizacji

i wykonywaniu zadań publicznych. Z tego względu jedynie cel publiczny, ujmowany

szerzej

lub

wężej,

był

i

jest

jedynym

wyznacznikiem

wywłaszczenia. Wywłaszczanie charakteryzowało się

dopuszczalności

zawsze szczególnymi

cechami. Należy do nich zaliczyć następujące:

-

wywłaszczenie

dokonywane

było

i

jest

w

postępowaniu

administracyjnym, w indywidualnej sprawie z zakresu administracji

państwowej (administracji publicznej), przez wydanie decyzji;

-

wywłaszczenie może dotyczyć tylko nieruchomości niezbędnych lub

przeznaczonych na cele publiczne;

-

uzależnienie możliwości wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego

od podjęcia działań zmierzających do nabycia nieruchomości w drodze

umowy;

-

wywłaszczenie dokonywane jest na rzecz Skarbu Państwa, obecnie

także na rzecz jednostek samorządu terytorialnego.

Ustawowe określenie podstaw, zasad i trybu wywłaszczania wyznaczało

i wyznacza ramy ingerencji w prawo własności, z czego wypływają określone

konsekwencje. Przede wszystkim to, że przepisy dopuszczające wywłaszczenia nie

mogą być wykładane rozszerzająco. Tę generalną dyrektywę należy mieć na

względzie także przy wykładni przepisów ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach

i trybie wywłaszczania nieruchomości, a w szczególności art. 6 i 32 tej ustawy.

Stosownie

(organ

do

administracji

art. 6

tej ustawy ubiegający się

państwowej,

instytucja

państwowa,

o

wywłaszczenie

przedsiębiorstwo

państwowe) obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego

wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie

osiągnięcia porozumienia, zawrzeć z nim umowę nabycia nieruchomości w formie

aktu notarialnego, za cenę nie wyższą od ustalonej w/g zasad odszkodowania

przewidzianych w omawianej ustawie lub zawrzeć umowę zamiany nieruchomości.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nie ulega żadnej

wątpliwości, że w wyniku zawarcia takiej umowy Skarb Państwa nabywał własność

nieruchomości

w

sposób

pochodny,

z

wszelkimi

związanymi

z

tym

konsekwencjami. Tego nie kwestionuje także wnioskodawca. Stwierdzenie to jest

istotne o tyle, że nabycie nieruchomości w drodze wywłaszczenia następuje w

sposób pierwotny, o czym wyraźnie stanowi art. 32 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym

przepisem z ujawnieniem w księdze wieczystej prawa własności nieruchomości na

rzecz Skarbu Państwa podlegają wykreśleniu wszystkie ciążące na niej prawa

rzeczowe z wyjątkiem tych, których pozostawienie na nieruchomości zostało

ustalone w decyzji o wywłaszczeniu. Dotyczy to także nieruchomości zamiennej

(art. 32 ust. 3 ustawy). Złożony w niniejszej sprawie wniosek o wykreślenie prawa

użytkowania obciążającego nieruchomość nabytą przez Skarb Państwa w trybie

art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach (...) opiera się na założeniu, że

konsekwencje nabycia, o których stanowi art. 32 ust. 1 ustawy, odnoszą się także

do takiej sytuacji. Tego poglądu nie można podzielić z następujących przyczyn:

Po pierwsze, art. 32 ust. 1 zlokalizowany jest w rozdziale pn.: „Wykonanie

wywłaszczenia”, w którym uregulowano skutki prawne orzeczenia (decyzji)

o wywłaszczeniu. Jeżeli ustawodawca te skutki odnosi do innych nieruchomości, to

wyraźnie o tym postanowił. Przykładowo art. 32 ust. 3 stanowi, że skutki w postaci

wykreślenia ciążących na nieruchomości ograniczonych praw rzeczowych odnoszą

się odpowiednio do nieruchomości zamiennej. Takiego odesłania nie zamieszczono

w odniesieniu do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa w trybie art. 6

ustawy.

Po drugie, przepisy o wywłaszczeniu – zgodnie z ogólną dyrektywą

-

podlegają wykładni ścisłej.

Po trzecie, pochodne nabycie nieruchomości w drodze umowy zawartej

w trybie art. 6 ustawy, nie może - bez wyraźnego przepisu – pociągnąć za sobą

skutków prawnych charakterystycznych dla nabycia pierwotnego.

Po czwarte, występujące w niektórych ustawach, np. w art. 216 ustawy

z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odniesienie stosowania

przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości do nieruchomości nabytych

w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach (...) uzasadnione jest tym,

że są to uregulowania korzystne dla osób, które w warunkach art. 6 ustawy

zdecydowały się na zbycie nieruchomości. Jest to jednak wyraźne unormowanie.

Takiego uregulowania brak w odniesieniu do stosowania art. 32 ust. 1

ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach (...).

Mając na względzie powyższe, orzeczono na podstawie art. 398 14 k.p.c.,

jak w sentencji.

eb