Supreme Court allows new adverse possession claim after prior dismissal due to changed factual circumstances.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland allowed the appellant's cassation complaint while dismissing the respondent's appeal. The lower court rejected a new adverse possession claim based on the principle of res judicata from a previous dismissal, which was grounded in the state's prior ownership rights. The court ruled that the prior dismissal was legally binding only regarding the specific factual basis of that time, which had since changed due to the invalidation of an earlier expropriation decision. Consequently, the new claim presented different facts and was not barred by the earlier judgment.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 523 ust. 2 k.p.c.; Art. 366 k.p.c. in conjunction with Art. 13 § 2 k.p.c.: A final ruling dismissing an adverse possession claim binds the court only to the specific factual circumstances existing at the time of that decision; if those circumstances change subsequently, a new claim based on the altered facts is admissible and does not violate the principle of res judicata.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CSK 313/07
POSTANOWIENIE
Dnia 2 kwietnia 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)
SSN Marian Kocon (sprawozdawca)
SSN Krzysztof Strzelczyk
w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K.
przy uczestnictwie Fabryki Produktów Chemicznych "L.(...)" S.A. w K. w likwidacji
o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 2 kwietnia 2008 r.,
skargi kasacyjnej wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 kwietnia 2007 r., sygn. akt II Cz
(…),
uchyla zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w K. i oddala zażalenie
uczestnika Fabryki Produktów Chemicznych "L.(...)" S.A. w K. w likwidacji.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2007 r. zmienił
postanowienie Sądu Rejonowego w K. w ten sposób, że odrzucił wniosek Skarbu
Państwa – Prezydenta Miasta K. o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie prawa
własności nieruchomości stanowiącej działkę nr (…) o pow. 21810 m2 oraz działkę nr
(…)/2 o pow. 6670 m2. położonych w K. Sąd uznał, że zachodzi powaga rzeczy
osądzonej, ponieważ we wcześniej wszczętej sprawie przez wnioskodawcę i w sprawie
niniejszej zarówno podstawa faktyczna i prawna żądania wniosku, jak i krąg
uczestników były identyczne.
Skarga kasacyjna wnioskodawcy - oparta na podstawie drugiej z art. 3982 k.p.c. –
zawiera zarzut naruszenia art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 366 k.p.c. w zw. 365
k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., i zmierza do uchylenia zaskarżonego postanowienia
oraz oddalenia zażalenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na wstępie trzeba zauważyć, że wniosek o stwierdzenie zasiedzenia działek nr
(...) i (…)/2 został oddalony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 26
września 2002 r. w istocie z tej przyczyny, iż nabycie własności nieokreślonej ich części
przez Skarb Państwa nastąpiło już wcześniej na podstawie decyzji z 1971 r.
wywłaszczającej poprzednich właścicieli. Poza tym, że później nastąpiło prawomocne i
ostateczne wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego w wyniku decyzji Ministra
Infrastruktury z dnia 15 czerwca 2005 r. stwierdzającej jej nieważność.
Trzeba w związku z tym przypomnieć, że w postępowaniu nieprocesowym
związanie prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy - odmiennie
niż w procesie (art. 365 § 1 k.p.c.) - zależy od charakteru orzeczenia. W wypadku
postanowień uwzględniających żądanie wniosku związanie ma charakter bezwzględny,
chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 523 zd. pierwsze k.p.c.), natomiast
postanowienia oddalające wniosek mogą być zmieniane przez sąd w razie zmiany
okoliczności sprawy, zaszłych po uprawomocnieniu się takiego postanowienia (art. 523
zd. drugie k.p.c.). Przez „okoliczności sprawy” należy przy tym rozumieć stan faktyczny
decydujący o oddaleniu wniosku. Do zmiany prawomocnego postanowienia na
podstawie art. 523 zd. drugie k.p.c. może dojść w następstwie złożenia wniosku o
zmianę poprzedniego postanowienia oddalającego wniosek (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 21 marca 1973 r., III CRN 429/72, OSPiKA 1973, nr 10, poz. 196, z
dnia 4 lutego 1999 r., II CKN 172/98, niepubl., i z dnia 22 stycznia 2003 r., IV CKN
1689/00, niepubl., a także uchwałę z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 97/02, OSNC 2003,
nr
12,
poz.
160).
Regulacja
ta
ma
charakter
wyjątkowy,
stwarza
bowiem
zainteresowanemu – w razie zmiany okoliczności sprawy - możliwość wystąpienia o
zmianę
prawomocnego
postanowienia
oddalającego
wniosek,
bez
potrzeby
wszczynania nowego postępowania co do tego samego przedmiotu.
W niniejszej sprawie skarżący nie wystąpił z wnioskiem o zmianę prawomocnego
postanowienia oddalającego jego wniosek o zasiedzenie lecz z nowym wnioskiem o
stwierdzenie zasiedzenia.
Przepis art. 523 zd. 2 k.p.c. otwiera wprawdzie możliwość złożenia wniosku o
zmianę prawomocnego postanowienia w razie zmiany okoliczności sprawy, lecz nie
wyklucza tego, aby zainteresowany podmiot zamiast wystąpić z takim wnioskiem
wszczął nowe postępowanie. Sąd nie może z urzędu „potraktować” wniosku o
wszczęcie nowego postępowania jako wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia,
a co za tym idzie, Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie słusznie ocenił ponowny
wniosek o stwierdzenie zasiedzenia jako wniosek inicjujący nowe postępowanie, a nie
jako wniosek o zmianę wcześniejszego prawomocnego postanowienia oddalającego
wniosek o stwierdzenie zasiedzenia.
Sąd Rejonowy w postępowaniu zakończonym prawomocnym postanowieniem z
dnia 26 września 2002 r. wyszedł w istocie rzeczy z założenia, że Skarb Państwa jest
właścicielem objętych wnioskiem działek gruntu wskutek decyzji wywłaszczeniowej,
pomijając granice własności wynikające z tej decyzji, i w związku z tym stanął na
stanowisku, że Skarb Państwa nie nabył własności tych działek przez zasiedzenie
ponieważ to prawo przysługuje mu z innego tytułu. W rezultacie powaga rzeczy
osądzonej postanowienia z dnia 26 września 2002 r. obejmuje wyłącznie rozstrzygnięcie
w postaci oddalenia wniosku o stwierdzenie zasiedzenia z powodu przysługiwania
wnioskodawcy prawa własności z innego tytułu. Sąd Rejonowy bowiem nie rozstrzygał o
tym, czy posiadanie wnioskodawcy miało charakter samoistny czy też niesamoistny oraz
czy upłynął wymagany ustawą termin.
W konsekwencji, o dopuszczalności merytorycznego rozpoznania tego nowego
wniosku o stwierdzenie zasiedzenia przesądza okoliczność, iż po wydaniu poprzedniego
postanowienia oddalającego wniosek o stwierdzenie zasiedzenia zaistniała zmiana
okoliczności faktycznych wynikająca z prawomocnego i ostatecznego wyeliminowania
decyzji z 1971 r., powodująca to, że nowy wniosek dotyczy sprawy mającej inną
podstawę faktyczną, a tym samym sprawy różnej od tej, którą rozstrzygnął sąd
oddalając pierwotny wniosek.
Z powyższych rozważań wynika, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut
naruszenia art. 366 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. jest uzasadniony. Z tych przyczyn Sąd
Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.